اکرم
ـــــ
6
عَلَّمَ(آموخت)
مادی
الذّی (خدا)- انسان
بالقلم
7
عَلَّمَ(آموخت)
مادی
خدا- انسان- مالم یَعلَمَ
ــــ
8
لم یعلم(نمی‌دانست)
مادی
او (محذوف) مستتر در فعل- ما
ــــ
9
یطغی(سرکشی می‌کند)
مادی
انسان
ــــ
10
رَآه(پندارد)
ذهنی
هُ – استغنی
ــــ
11
کاَنَ (بودن)مستتر
رابطه ای
بازگشت- الی رَبّکَ الرجعی
ــــ
12
اَرَأیتَ(دیدی؟)
ذهنی
پیامبر (انت محذوف)- الذی
ــــ
13
ینهی(بازمی‌دارد)
مادی
الذی

14
صَلیَّ(نماز می‌گزارد)
مادی
عبداً
اذا
15
اَرَأیتَ(دیدی؟)
ذهنی
أنت تو (پیامبر)
ــــ
16
کان(بودن)
رابطه ای
هُوَ محذوف- علی الهدی
ــــ
17
اَمرَ(امرکند)
کلامی
هُوَ محذوف= بالتقوی
ــــ
18
اَرَأیتَ(دیدی؟)
ذهنی
مَن- پیامبر
ــــ
19
کذَّبَ(تکذیب پردازد)
مادی
مَن- پیامبر
ــــ
20
تَوَلّی(روی برگرداند)
مادی
مَن- پیامبر
ــــ
21
لم یَعلَم(مگر ندانسته )
ذهنی
هُوَ- ان الله یری
ــــ
22
یری(می‌بیند)
ذهنی
الله- همه چیز(محذوف)
ــــ
23
لَم یَنتَه (باز نایستد)
مادی
هو (محذوف)

24
قل بگو( مستتر)
کلامی
خدا- پیامبر تا گروه خود را بخواند
ــــ
25
سندعُ(فراخوانیم)
کلامی
خدا- آتش بانان
ــــ
26
یَدعُ(بخواند)
کلامی
کاذبه
ــــ
27
لاتطع(فرمانش مبر)
مادی
خدا- کاذبه خاطئه- تو
ــــ
28
اسجد(سجده کن)
مادی
خدا- پیامبر
ــــ
29
اقترب(نزدیک گردان)
مادی
خدا- پیامبر
ــــ

جدول 4 – 3 -5 – 2- ساخت وجهی و زمان افعال سورۀ علق

فعل
زمان
وجه
اقراء
مضارع
امری
خلق
ماضی
اخباری
اقراء
مضارع
امری
خلق
ماضی
اخباری
کان مستتر
مضارع
اخباری
عَلَّمَ
ماضی
اخباری
عَلَّمَ
ماضی
اخباری
لم یعلم
ماضی نقلی
اخباری
یطغی
مضارع
اخباری
رَآه
مضارع
اخباری
کان مستتر
مضارع
اخباری
أرَأَیتَ
ماضی
اخباری
ینهی
مضارع
اخباری
صَلیَّ
ماضی
اخباری
أرایتَ
ماضی
اخباری
کان
مضارع
اخباری
اَمرَ
ماضی
اخباری
أرایت
ماضی
اخباری
کذَّبَ
ماضی
اخباری
تَوَلّی
ماضی
اخباری
لَم یَعلَم
ماضی نقلی
اخباری
یَری
مضارع
اخباری
لَم یَنتَه
مضارع
اخباری
قل مستتر
مضارع
امری
سندعُ
آینده
اخباری
یدعُ
مضارع
التزامی
لاتطع
مضارع
امری

مطلب مرتبط :  

مضارع
امری
اقترب
مضارع
امری