دانلود پایان نامه

ی دارد؟

1-3 ضرورت انجام پژوهش
سندرم رودهی تحریکپذیر(IBS) معمولترین اختلال عملکردی دستگاه گوارش است که با تغییر اجابت مزاج و درد یا ناراحتی شکمی، بدون وجود اختلالهای ساختاری قابل شناسایی مشخص می شود (هاریسون، 2008؛ آستیانو و همکاران، 2008). بر اساس مطالعات انجام شده شیوع سندرم رودهی تحریکپذیر در ایران در دامنهای بین 2/4 تا 4/ 18 قرار دارد (صولتیدهکردی و همکاران، 1388) و در حال حاضر درمانی که بر روی تمام علایم این سندرم مؤثر باشد در دسترس نیست (آگاه و همکاران، 1388).
سندرم رودهی تحریکپذیر شایعترین علت مراجعه بیماران به متخصصین گوارش است، به طوریکه 20 تا 50 درصد بیماران ارجاعی را تشکیل میدهند (صولتیدهکردی و همکاران، 1388 ) و از 41% بیماران مبتلا به اختلالات عملکردی دستگاه گوارش که به پزشک مراجعه میکنند، 28% آنها مبتلا به این سندرم و 13% باقی مانده مبتلا به اختلالات عملکردی دیگر هستند. این در حالی است که برخی مطالعات نشان داده که به طور تقریبی 60 تا 75 درصد بیماران مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر که بیماری خفیف تا متوسط دارند اصولاً به پزشک مراجعه نمیکنند (کران و مارتین ، 2002).
سندرم رودهی تحریکپذیر معمولاً برای سالها پایدار میماند و مراجعات مکرر بیماران برای تشخیص و استفاده از شیوههای درمانی گوناگون معمولاً هزینههای سنگینی را بر مبتلایان و نهادهای بهداشتی وارد میکند، این در حالی است که این افراد در اغلب موارد بهبودی کامل نمی یابند و داروها و درمانهای موجود فقط یک یا چند نشانهی این سندرم را برای مدت کوتاهی برطرف میکنند. به عنوان مثال در مطالعهای که در کشور فرانسه انجام شد، هزینهی مستقیم سالیانه برای هر بیمار به طور متوسط 726 یورو برآورد شدهاست، همچنین بر اساس این مطالعه مبتلایان به این سندرم نسبت به عموم جامعه کیفیت زندگی پایینتری دارند (برن و همکاران، 2007). مطالعهی دیگری که در آمریکا انجام شد، بیانگر این موضوع بود که سالیانه 5/2 تا 5/3 میلیون نفر به علت سندرم رودهی تحریکپذیر به پزشک مراجعه میکنند که منجر به صدور 3/2 میلیون نسخه میگردد و این افراد 3 برابر افرادی که این سندرم را ندارند از محل کار خود غیبت میکنند (کامن، باکر و کو ، 2009).
با وجود شیوع بالای سندرم رودهی تحریکپذیر و درگیر کردن طیف وسیعی از افراد جوامع، هنوز سببشناسی آن تا حد زیادی نامعلوم است، به طوریکه تا چندین سال پیش بسیاری از پزشکان سندرم رودهی تحریکپذیر را به عنوان یک بیماری در نظر نمیگرفتند ولی در حال حاضر با در دست قرار گرفتن روشهای دقیقتر جهت بررسی کولون و عملکرد روده، ناهنجاریهایی در حرکات و فعالیت روده در این افراد قابل مشاهده است (یل و همکاران، 2008). برای مثال، فعالیت حرکتی رکتوسیگمویید در این بیماران تا 3 ساعت پس از صرف غذا افزایش مییابد، همچنین باد کردن بالونهای رکتومی موجب فعالیت انقباضی شدید به واسطه اتساع روده میشود که میتواند طولانی مدت باشد (هاریسون، 2008).
امروزه با وجود مطالعات متعددی که در مورد سندرم رودهی تحریکپذیر صورت گرفته، همچنان سببشناسی آن در حد چند فرضیه باقی مانده و طبیعتاً هنوز درمانی اساسی و مبتنی بر علل زمینهای برای آن وجود ندارد، بنابراین ضرورت دارد که پژوهشگران با بررسی شیوههای مختلف در زمینه سببشناسی و جستجوی راههای درمان برای رفع مشکلات مبتلایان به این سندرم اقدام کنند. با توجه به وجود شواهد نسبتاً کم در زمینهی نحوهی اثر لمسدرمانی در حوزهی بیماریهای جسمانی و اهمیت یافتن روشی برای درمان مبتلایان به این سندرم، بهتر است که تأثیر این روش بر روی اضطراب و علایم بیماران مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر به صورت علمی مورد بررسی قرار گیرد تا در صورت تأیید شدن اثربخشی آن، علاوه بر اینکه به عنوان روشی مکمل یا جایگزین برای درمان این بیماران میتواند مورد استفاده قرار گیرد، بتوان در مورد اثربخشی این روش هم با شواهد و مدارک بیشتری قضاوت کرد.

1-4 اهداف پژوهش
الف) هدف کلی
شناخت تأثیر لمس درمانی بر اضطراب و شدت علایم بیماران مبتلا به سندرم رودهتحریکپذیر.
ب) اهداف جزیی
شناخت تأثیر لمسدرمانی بر علایم بیماران مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر.
شناخت تأثیر لمسدرمانی بر اضطراب بیماران مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر.

1- 5 فرضیههای پژوهش
لمسدرمانی موجب کاهش شدت علایم بیماران مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر میشود.
لمسدرمانی اضطراب بیماران مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر را کاهش میدهد.

1- 6 تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای پژوهش
الف- سندرم روده ی تحریک پذیر
سندرم رودهی تحریکپذیر(IBS) معمولترین اختلال عملکردی دستگاه گوارش است که با تغییر اجابت مزاج و درد یا ناراحتی شکمی، بدون وجود اختلالهای ساختاری قابل شناسایی مشخص می شود (هاریسون، 2008؛ آستیانو و همکاران، 2008). اختلالات عملکردی دستگاه گوارش (FGID) اختلالات مزمنی هستند که با علت نامشخص، ملاک های تشخیصی سوال برانگیز، دوره های طولانی مدت و غیر قابل پیش بینی بیماری، همراهی همیشگی با اختلالات روانشناختی و تأثیرات دارویی اندک مشخص می شوند (چانگ و همکارن، 2006؛ تیلبرگ و همکاران، 2008).
از علایم سندرم رودهی تحریکپذیر میتوان به درد و ناراحتی شکمی، سوزش سر دل، بالا آوردن اسید معده، احساس پیچش در بالای شکم، تهوع و استفراغ، قار و قور شکمی، نفخ شکم، آروغ زدن، نفخ معده (سیری زودرس)، یبوست (داشتن کمتر از 3 بار دفع مدفوع در هفته)، اسهال (داشتن بیش از 3 بار دفع مدفوع در روز)، مدفوع سفت، زور زدن در هنگام دفع مدفوع و احساس دفع ناکامل، مدفوع شل و به میزان کم، احساس نیاز فوری به اجابت مزاج و دفع موکوس اشاره کرد. در این پژوهش علایم گوارشی آزمودنیها با استفاده از مقیاس نمرهبندی علایم گوارشی (GSRS) که 15 علامت را در این بیماران اندازهگیری میکند، سنجیده شد. سوالهای این مقیاس در یک طیف چهار درجهای 0، 1، 2 و 3 قرار دارد که صفر بیانگر پایین ترین و 4 نشاندهندهی بالاترین شدت هر علامت میباشد (حضرتی، 1385).
در این پژوهش برای تشخیص سندرم رودهی تحریکپذیر از معیار تشخیصی Rome III و برای اندازهگیری شدت علایم گوارشی این بیماران از پرسشنامه نمرهبندی علایم گوارشی استفاده شد و نمرهی بهدست آمده در این پرسشنامه بیانگر شدت علایم بود.
ب- اضطراب
اضطراب احساسی مبهم و ناخوشایند از ناراحتی یا وحشت میباشد که همراه با پاسخ دستگاه عصبی خودمختار مشخص میشود، منبع آن اغلب برای فرد ناشناخته است و بر خلاف ترس که یک پاسخ شناختی به تهدید است، پاسخی هیجانی به تهدید میباشد (بلاک و هاکس ، 2005).
اسپیلبرگر، کورساج و لاشن (1970) اضطراب را به دو بخش اضطراب حالت و اضطراب صفت تقسیم کرده و هر یک را به صورت زیر تعریف کردهاند:
اضطراب حالت؛ عبارت است از احساس ناخوشایند ، زودگذر و آگاهانهای از تنش، بیم و نگرانی که با برانگیختگی دستگاه عصبی خودمختار و واکنشهای مربوط به آن از قبیل؛ تعریق، لرزش و افزایش ضربان قلب همراه است.
اضطراب صفت؛ انگیزه یا زمینهی رفتاری است که فرد را برای نشان دادن واکنش در مقابل موقعیتهای بسیاری که خطری ندارد و یا خطر متناسب با شدت واکنش نیست آماده میکند و فرد نسبت به آن موقعیتها مضطرب میشود (به نقل از ریو و بناسیو ، 2008).
در این پژوهش نمرات آزمودنیها در پرسشنامه اضطراب حالت- صفت اسپیلبرگر بیانگر میزان اضطراب آنها بود.
ج- لمس درمانی
لمسدرمانی یکی از درمانهای مکمل و جایگزین است که در یک فرایند مستقیم و بیواسطه درمانگر با استفاده از دستهایش به صورت آگاهانه اقدام به تبادل انرژی با فرد درمانجو کرده و به وی در ایجاد تعادل در میدان انرژی حیاتیاش کمک میکند(مازیلو و گرانوویس ، 2011).
مالنسکی (1993) لمسدرمانی را به عنوان کیفیت سازماندهی و طراحی در سلامت تعریف کرد که به وسیله آن درمانگر و بیمار به طور آگاهانه در تغییر جریان میدان انرژی فرد- محیط مشارکت میکنند (به نقل از کونز و کریگر، 2004).
در این پژوهش از روش لمسدرمانی کورمک (1990) استفاده شد و مراحل اجرای آن به ترتیب زیر انجام شد:

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه روانشناسی با موضوع آموزه های تربیتی

تمرکز؛ در این مرحله درمانگر به ایجاد آرامش کامل در خود میپردازد و هشیارانه بر خود متمرکز میشود.
سنجش؛ درمانگر دستهای خود را در یک وضعیت متقارن از سر تا پای بیمار به فاصلهی 5 تا 10 سانتیمتر بالای بدن حرکت میدهد. در این مرحله درمانگر میدان انرژی فرد را بر هم نمیزند و فقط آن را ارزیابی میکند.

پاکسازی؛ هدف از این مرحله به جریان درآوردن انرژی مسدود شده و برقراری تعادل در آن است.
ارزیابی؛ در این مرحله درمانگر اعمال مرحلهی دوم را دوباره انجام میدهد تا از آزاد شدن جریان انرژی اطمینان حاصل کند و زمینه را برای پایان دادن به درمان آماده کند
( آدامز و رایت، 2001).

فصل دوم

ادبیات نظری و پیشینه پژوهش

2-1 مقدمه
طب روانتنی (روانی- فیزیولوژیک) از بیش از 75 سال پیش یکی از حوزههای اختصاصی پژوهش در رشته روانپزشکی بوده است. این طب مبتنی بر دو فرض اساسی است: 1- وحدت ذهن و بدن (که در اصطلاح طب ذهن- بدن بازتاب یافته است) و 2- در بررسی تمام بیماریها باید عوامل روانشناختی مورد توجه قرار گیرد. مفاهیم مشتق از طب روانتنی بر ظهور طب مکمل و جایگزین (CAM) و رشته طب کلنگر تأثیرگذار بودهاست. طب مکمل و جایگزین به میزان زیادی به بررسی عوامل روانشناختی مؤثر در حفظ سلامتی میپردازد و بر معاینه و درمان بیمار به عنوان یک کل واحد ( نه فقط اختلال یا بیماری وی) تأکید دارد. مفاهیم طب روانتنی همچنین بر رشته طب رفتاری تأثیرگذار بودهاست و طب رفتاری و زیستی را در زمینه پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری تلفیق میکند(سادوک وسادوک،2007).
در متن بازنگری شده ویرایش چهارم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-IV-TR) هیچ گونه طبقهبندی برای بیماریهای روانتنی لحاظ نشده و مفاهیم طب روانتنی در یک عنوان تشخیصی به نام عوامل روانشناختی مؤثر بر بیماریهای طبی آورده شدهاند. این طبقه حاوی اختلالات جسمانی ناشی از عوامل هیجانی یا روانشناختی است و ضمناً اختلالات روانی یا هیجانی که بر اثر بیماری جسمی ایجاد یا تشدید شدهاند را نیز در بر میگیرد. در سال 2005 هیأت بورد تخصصی طب آمریکا و هیأت بورد روانپزشکی و نورولوژی آمریکا بورد مجزایی را به نام بورد طب روانتنی آمریکا تصویب نمودند، که این تصمیم تأکیدی بر اهمیت این رشته است و مجدداً سبب رواج اصطلاح روانتنی میشود (سادوک وسادوک،2007).
سندرم رودهی تحریکپذیر(IBS) از جمله بیماریهای روانتنی است که با وجود شیوع بالا و هزینههای هنگفتی که بر بیماران وارد میکند (نیکول و همکاران، 2008؛ ری و تالی، 2009)، سبب شناسی آن هنوز به طور دقیق مشخص نشده است (هاریسون، 2008) و درمانی وجود ندارد که بتواند کلیهی نشانههای این سندرم را کاهش دهد(آگاه و همکاران، 1388). بنابراین، بسیاری از بیماران و پزشکان از میزان اثربخشی درمانهای دارویی رضایت ندارند. این موضوع سبب میشود که تعداد زیادی از بیماران مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر درمانهای مکمل و جایگزین را جستجو کنند (تیلبرگ و همکاران، 2008). لمسدرمانی(TT) یکی از درمان های مکمل و جایگزین است که برای اولین بار در سال 1975 توسط کریگر مطرح شد (هانلی ، 2008) و با توجه به شواهد و تحقیقات موجود به عنوان یک روش درمانی برای بیماران مبتلا به سندرم رودهی تحریکپذیر مطرح میباشد.
2-2 بیماریهای دستگاه گوارش
بیماریهای گوارشی در اثر اختلالاتی در درون یا بیرون دستگاه گوارش ایجاد میشوند و دارای شدتهای گوناگونی هستند که از اختلالات همراه با علایم خفیف و بدون عوارض طولانیمدت تا آنهایی که دارای علایم مقاوم بوده و عواقب نامطلوبی دارند، متغیر است. بیماری میتواند به یک عضو محدود بوده یا با درگیری تعدادی از اعضا همراه باشد. بیماریهای گوارشی به صورت اختلالاتی در جذب مواد غذایی، دفع مواد زاید و یا فعالیتهایی که این دو اختلال را پشتیبانی میکند، روی میدهند (هاریسون، 2008).

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه روانشناسی با موضوع رحمه للعالمین

2-2-1 طبقهبندی بیماریهای دستگاه گوارش
الف- اختلالات هضم و جذب
بیماریهای معده، روده، درخت صفراوی و پانکراس میتوانند هضم و جذب مواد غذایی را مختل کنند. حالات ترشحی بیش از حد معده، نظیر سندرم زولینگرالیسون به مخاط رودهای آسیب رسانده، فعالیت آنزیم پانکراس را مختل کرده و باعث شتاب بخشیدن عبور مواد غذایی، به علت افزایش اسید معدی میگردند. شایعترین سندرم سوء جذب رودهای کمبود لاکتاز است که باعث ایجاد اسهال به دنبال مصرف فراوردههای لبنی میشود ولی هیچ عارضهی نامطلولی برای بقا ندارد. سایر نقایص آنزیمی روده، موجب علایم مشابهی در هنگام مصرف سایر قندهای ساده میگردند. برخلاف موارد فوق، بیماری سلیاک ، رشد بیش از حد باکتریها، آنتریت عفونی و آسیب ایجاد شده در اثر پرتوتابی که عمل جذب و یا هضم را به صورت گستردهای تحت تأثیر قرار میدهد، باعث کمخونی، اختلالات الکترولیتی یا سوء هاضمه میشوند. انسداد صفراوی در اثر تنگی یا نئوپلاسم ممکن است هضم چربی را مختل نماید. اختلال در آزاد شدن آنزیمهای پانکراس در پانکراتیت مزمن یا سرطان پانکراس هضم داخل لوله گوارشی را کاهش میدهد و میتواند به سوء تغذیه شدید منجر شود.
ب- اختلالات ترشحی
برخی از بیماریهای دستگاه گوارش در اثر اختلال در تنظیم فعالیت ترشحی این دستگاه ایجاد میشوند. افزایش ترشح اسید معده در سندرم زولیگر الیسون، هیپرپلازی سلول G و برخی از بیماران مبتلا به زخم دوازدهه روی میدهد. برعکس این موارد، در افراد مبتلا به گاستریت آتروفیک یا آنمیکشنده مقدار ترشح اسید فوالعاده کم است یا وجود ندارد. بیماریهای التهابی و عفونی روده باریک و کولون موجب از دست دادن مایع از طریق اختلال در جذب و یا افزایش ترشح میگردند اما معمولاً باعث سوء تغذیه نمیشوند. حالات ترشح بیش از حد رودهای و کولونی که باعث اسهال میشوند و شیوع بیشتری دارند عبارتند از: عفونت باکتریایی یا ویروسی حاد، رشد بیش از حد باکتری در روده باریک، کولیت میکروسکوپیک ، اسهال دیابتی و سوء مصرف داروهای ملین خاص.

پ- اختلالات ترانزیت دستگاه گوارش
تغییرات ترانزیت (نقل و انتقال) روده معمولاً ثانویه به یک انسداد مکانیکی هستند. انسداد مری اغلب در اثر تنگی ناشی از اسید یا نئوپلاسم ایجاد میشود. انسداد دهانه خروجی معده در اثر بیماری زخم پپتیک و یا سرطان معده روی میدهد. شایعترین علل انسداد روده کوچک، چسپندگیها هستند، هر چند ممکن است در اثر بیماری کرون ، تنگیهای ناشی از پرتوتابی یا داروها و با احتمال کمتر در اثر بدخیمی روی دهند. شایعترین عامل انسداد کولون، سرطان کولون است، اگر چه تنگیهای التهابی در بیماران مبتلا به بیماریهای التهابی روده، به دنبال عفونتهای معین و همراه مصرف برخی داروها به وجود میآید.
تأخیر حرکت جلوبرنده نیز میتواند در اثر اختلال حرکتی دستگاه گوارش روی دهد. آشالازی با اختلال در حرکات جلوبرنده بدنه مری و شل شدن ناقص دریچه مری مشخص میگردد. گاستروپارزی عبارت است از تأخیر علامتدار تخلیه معده از غذاهای جامد یا مایع که ثانویه به اختلال حرکتی معده است. انسداد کاذب رودهای با آسیب به اعصاب رودهای یا عضلات صاف آن، باعث تأخیر قابل توجهی در ترانزیت روده باریک میشود. یبوست ناشی از ترانزیت کند، در اثر اختلال منتشر در حرکات جلوبرنده کولون ایجاد میشود. علل دیگر یبوست عبارتند از اختلالات خروجی نظیر پرولاپس رکتوم و درهم رفتگی و اختلال در شل شدن مقعد در هنگام تلاش برای دفع.
اختلالات پیشبری سریع نسبت به تأخیر در پیشبری، شیوع کمتری دارند. تخلیه سریع معده در سندرم دامپینگ ، ترشح بیش از حد اسید معده و برخی موارد در دیسپپسی کارکردی روی میدهد. تشدید الگوهای حرکتی روده یا کولون، ممکن است عامل ایجاد اسهال در سندرم رودهی تحریکپذیر باشند.

ت- اختلال در تنظیم ایمنی
بسیاری از