استعفای نخست‌وزیر را به همراه داشت. <br />- نتیجه آن قیام 30 تیر و بازگشت مصدق به قدرت بود.
– مصدق پس از مذاکراتی طولانی بدون نتیجه به ایران بازگشت.
– موقعیت محمد مصدق به‌ظاهر تثبیت‌شده بود.
– تسلط مصدق بر اوضاع دارد کم می‌شود.
عمده پیش‌فرض‌هایی که متن گزارش‌های «ویژه شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» داشته است معطوف به موضوعاتی مانند مقوله‌های ذیل است:
– دکتر مصدق فرد اصلی و رهبر نهضت ملی شدن صنعت نفت است.
– از خانواده اشرافی و شاهزاده بودن یک ضد ارزش است، بالعکس مردمی بودن یک اصل برای سیاست‌مداران ایرانی است.
– دکتر مصدق به‌هیچ‌وجه با رضاشاه همکاری نکرد.
– دکتر مصدق در عرصه‌های مختلف اجرایی، قانون‌گذاری و علمی دارای سوابق درخشانی است.
– دکتر مصدق تا آخرین لحظه زندگی خود به مبارزه ادامه داد.
– دکتر مصدق از طرفداری کامل مردمی برخوردار بود.
– دکتر مصدق علیرغم ویژگی‌های مثبتش، ابهت و دیسیپلین یک نخست‌وزیر موجه و قابل‌قبول را نداشت.
– دکتر مصدق انسان آزادی‌خواهی بود که طبق اصول دموکراسی کارهایش را پیش می‌برد.
– دکتر مصدق با خاندان سلطنتی مشکل داشت.
– دکتر مصدق اصلاح‌طلبی، بدون خشونت بود.
– دکتر مصدق از روی بزرگواری و بزرگمنشی درصدد پاسخ به اتهامات حزب توده نبود.
– دکتر مصدق با نظرات و عملکرد حزب توده موافق نبود.
– دکتر مصدق، رهبر بلامنازع و منحصربهفرد جنبش ملی کردن نفت بود.
– دکتر مصدق در راه مبارزه از خانه و موقعیت و مقام خود گذشت.
– سخنرانی دکتر مصدق در شورای امنیت در زمان خود یک عمل قهرمانانه بود.
– علیرغم موفقیت سخنرانی دکتر مصدق در جلسه شورای امنیت اکثریت جامعه جهانی (ابرقدرت‌های جهان) هنوز ظرفیت پذیرش حق ایران را نداشت. (دکتر مصدق نباید برخلاف جریان غالب جهانی عمل می‌کرد. این حرکت از اول منتهی به شکست بود.)
دلالت‌های ضمنی متن گزارش‌های «ویژه شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» در خصوص دکتر مصدق و دولت و طرفدارانش در قالب تداعی به‌قرار زیر است. آن چیزی که متن به‌وسیله آن‌ها درصدد ذهنیت‌سازی برای مخاطب خود است عبارتند از:
– اشاره گزارش به مشکلات پیش روی دکتر مصدق یادآور تلاش‌هایی است که مصدق برای ملی شدن صنعت نفت متحمل شد.
– تلاش‌های دکتر مصدق برای ملی شدن صنعت نفت باعث غرور ایرانیان شد.
– دکتر مصدق با مظلومیت و از خودگذشتگی از حقوق ملت ایران و ملی شدن صنعت نفت دفاع کرد.
– حضور مهدی بازرگان در هیئت‌مدیره شرکت نفت تداعی‌کننده وی به‌عنوان اولین نخست‌وزیر بعد انقلاب است.
گزاره‌هایی که در متن به دنبال تلقین در مخاطب در مورد دکتر مصدق و جبهه ملی است، عبارتند از:
– دکتر مصدق از زمان رضاشاه سابقه مبارزه و فعالیت علیه استبداد را داشت و به خاطر این کار زندان، تبعید و مشکلات زیادی را متحمل شد و دست از مبارزه برنداشت.
– دکتر مصدق نماد ملی‌گرایی و استقلال‌خواهی و مبارزه با دخالت بیگانگان در تاریخ معاصر است.
– مصدق به خاطر مردم و حمایت از آن‌ها از جایگاه و طبقه اجتماعی خود گذشت.
– مصدق به آرمان‌های مشروطه وفادار بود و در آن راستا مبارزه و فعالیت کرد.
– سکوت مصدق در زمان‌ رضاشاه به خاطر تبعید و مشکلات بود که رضاشاه مسببش بود، والا مصدق در پی تأیید حکومت رضاشاه یا وضع کشور نبود.
– مصدق با یک پشتوانه اجرایی و علمی قوی و سابقه فعالیت در زمینه مبارزات ملی شدن صنعت نفت، پست نخست‌وزیری را قبول کرد.
– این سایر گروه‌ها و افرادی مانند آیت‌الله کاشانی و مکی و بقایی بودند که به ملی شدن صنعت نفت پشت کردند و مصدق را تنها گذاشتند و مصدق در این راه تا‌ آخرین لحظه ثابت‌قدم بود.
– گروه‌های مخالف مصدق (گروه‌های مذهبی و حزب ایران و …) بودند که با سنگ‌اندازی‌ها و ایجاد موانع متعدد جلوی پای مصدق و همکاری با آمریکایی‌ها، وی را مجبور به انحلال مجلس کردند.
– انتخاب مصدق به‌عنوان مرد سال 1951 مجله تایم باعث افتخار ایران و ایرانیان است.
– سیاست تمارض مصدق نتوانست به وی کمکی کند.
– سطح مصدق درک و خواسته‌های سیاسی وی، خیلی بالاتر از سطح مردم آن روز ایران بود.
– مشکلات به وجود آمده در ایران آن زمان به خاطر نوع مدیریت نخست‌وزیری مصدق بود.
گزارش‌های «ویژه شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» به دنبال ایجاد توافق و اجماع در مخاطب خود درباره دکتر مصدق و جبهه ملی با استفاده از گزاره‌های زیر است:
کنشگر متن درصدد است تا با بیان گزاره‌هایی از جمله اینکه «‌یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های تاریخ معاصر ایران‌»، «او نماد ملی‌گرایی و استقلال‌خواهی است» از دکتر مصدق اسطوره‌ای نزد مخاطب خود بسازد که هماورد دیگری در تاریخ ۱۰۰ ساله ایران برای او متصور نباشد. نویسنده برای مستحکم کردن ادعای خود به ریشه‌های خانوادگی اشرافی قاجاری وی و گسستن دکتر مصدق از آن‌ها اشاره می‌کند تا به‌نوعی بر بی‌اعتنایی او به مقام و مردمی بودنش مهر تأییدی بزند. در ادامه نیز فقط سوابق اداری و اجرایی و علمی وی از زبان یکی از کارشناسان گزارش به‌اختصار برشمرده می‌شود تا نشان دهد صفات بالا به‌گزاف به وی نسبت داده نشده است و در انتها برای اجتناب از اتهام یک‌سونگری و طرفداری جانبدارانه از زبان کارشناس گزارش گفته می‌شود که «ما نمی‌خواهیم از مصدق بت درست کنیم».
– خبرنگار بی‌بی‌سی تلاش دارد تا با ستایش از خدمات دکتر مصدق، حتی با توسل به فریبکاری با استناد سیاست‌های استعماری کشور متبوع خود مخاطب را با خود همراه کرده و با ترسیم چهره‌‌ی یک قهرمان ملی از دکتر مصدق، تأکید وی در دفاع از منافع ملی را عامل بدگویی رسانه‌های غرب از او عنوان می‌کند. همچنین در بخشی دیگر از گزارش عوض شدن نگاه و موضع مطبوعات غرب و آمریکا نسبت به مصدق را ناشی از نفوذ سازمان سیا در رسانه‌ها آن دوره آمریکا نشان دهد و گناهی را متوجه وی نمی‌داند. اما درعین‌حال از زبان کارشناس آمریکایی، با عجیب‌وغریب خواندن وی؛ نگاه «ما و دیگری» و به‌خصوص دیگری ناآشنا و احتمالاً خطرناک را شکل دهد. این نگاه در سایر بخش‌هایی که به بررسی شخصیت دکتر مصدق می‌پردازد؛ نیز تسری یافته است.
گزارههای اساسی متن گزارش‌ها درباره دکتر مصدق و جبهه ملی، به‌قرار زیر است:
– مصدق نماد ملی‌گرایی و استقلال‌خواهی است.
– مصدق از خانواده و طبقه و جایگاه اشرافی خود جدا شد و به ملت پیوست.
– مصدق از دوران جوانی (قبل از ۳۰ سالگی) وارد سیاست شده بود.
– با به حکومت رسیدن رضاشاه مخالفت کرد به خاطر این مخالفت ۲۴ سال در تبعید و گرفتاری‌ها و مشکلات بود.
– مصدق با جمعی از همفکرانش در سال ۱۳۲۸ جبهه ملی ایران را پایه‌گذاری کرد.
– با ملی کردن صنعت نفت چهره مصدق جهانی شد.
– او نماد استقلال‌خواهی . مبارزه با دخالت خارجی‌ها شد.
– بعد از ۳۰ تیر به دلیل اختلافاتی که به وجود آمد، اطرافیان مصدق از جدا شدند (او را تنها گذاشتند).
– او نماد استقلال‌خواهی و مبارزه با دخالت خارجی‌ها شد.
– (دکتر مصدق) در 84 سالگی تسلیم بیماری شد.
– مصدق فرد متعادلی از نظر روانی نبود.
– مصدق در عرصه سیاست ایران فرد بزرگ، قوی و خوبی بود.
– مصدق از زمانه خودش، جامعه ایران و جامعه جهانی بسیار جلوتر بود.
– مصدق عزم راسخ برای رسیدن به یک توافق قابل‌قبول و جامع را نداشت.
2-2-1-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- آمریکا
عمده افراد و نهادهای مربوط به آمریکا در متن‌ها دولت‌های خارجی، هری ترومن، مجله تایم، جرج واشنگتن، مطبوعات آمریکا، نیویورک‌تایمز، توماس جفرسون، ساتردی ایونینگ پست وال‌استریت ژورنال، واشنگتن‌پست، سی‌آی‌ای مقام‌های آمریکایی، سازمان‌های جاسوسی آمریکا، انگلیس، سازمان سیا، کرمیت روزولت، افسر بلندپایه سی‌آی‌ای، ژنرال شوارتسکوف، آیزن‌هاور، سفارت، سازمان اطلاعاتی آمریکا و بریتانیا، شبکه محلی آمریکا، کرمیت روزولت، مأمور ارشد سیا؛ سفارت آمریکا، هری ترومن رئیسجمهوری دموکرات آمریکا، جنگ سرد، جنگ کره، آوریل هریمن، واشنگتن، آیزن‌هاور نامزد جمهوری‌خواهان، برادران دالس، جان فاستر دالس و برادرش آلن، وزارت خارجه، مدیریت سی‌آی‌ای، سفارت آمریکا بوده است.
گزارش‌های «ویژه شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» دولت آمریکا و مقاماتش با گزاره‌های زیر توصیف کرده‌اند:
– در اینکه دولت‌های خارجی نباید دخالت می‌کردند؛ شکی نیست.
– هری ترومن رئیس‌جمهوری وقت آمریکا علاقه‌ای به سیاست‌های استعماری بریتانیا نداشت.
– رسانه‌های آمریکایی آقای مصدق را یک آزادیخواه معرفی می‌کردند.
– به ایران از منظر تحولات جنگ سرد نگاه می‌کرد.

مطلب مرتبط :   بیع، قرارداد، سفارش، اجماع، دین، عقد