شخص وسیع یا فشرده می شود و افراد محیط را تغییر می دهند . نکته آخر اینکه رابطه افراد و محیط در چند سطح برقرار می شود و تظامی یکپارچه را تشکیل می دهند.(آلتمن، 1382 ‏، ص. ٢4٨ ‏- ٢۵3 ‏)

12-6- تظریه هایی در زمینه تاثیر محیط بر رفتار
‏ محیط بیشتر به عنوان عاملی تاثیر گذار بر رفتار انسان فرض می شود. با پیشرفت دانش روانشناسی محیطی دیگر انسان و رفتار او متاثر از محیط نیستند بلکه بر روند شکل گیری محیط اثر متقابل دارند. در زمینه تاثیر محیط بر رفتار می توان به چهار دیدگاه اشاره کرد: ١. جبری نگری محیطی: از این دیدگاه محیط اطراف دلیل بروز رفتار در فرد خواهمد بود. ٢. اختیار نگری محیطی : در این دیدگاه انتخاب فرد باعث بروز رفتار در فرد خواهد بود. ٣ .‏احتمال نگری محیطی: این نگرش حد وسطی از دو دیدگاه قبل است. 4. امکان گرایی محیطی: محیط تامین کتده و موثر بر رفتار انسان است .
12-6-1- جبری نگری محیطی: این دیدگاه از نخستین دیدگاه ‏در مورد تاثیر محیط بر رفتار‏انسان بوده است. لنگ در کتاب آفرینش نظریه معماری بیان می کند که بیشتر نطربه های معماری بر این اعتقاد و اساس بود ٠ ‏ که محیط ساخنه شده‏، یکی از ‏عوامل تعیین کننده رفتار اجتماعی انسان بوده است. وی دلیل این اشتباه در تاریخ نظری معماری را بر اساس مدل ساده انگارانه انگیزش پاسخ می داند. به این شکل که محیط ساخته شده یا طبیعی محرک و رفتار انسان پاسخگوی محرک در نظرگرفنه می شود.(آتش پور، ١٣٨۶ ‏، ص.٣‏) بر اساس اعتقاد به جبر گرایی، وقتی که مردم آزادانه عمل می کنند در واقع تحت کنترل توارث و محیط هستند. جبرگرایی محیط که شاخه ای از نظریه ی تکامل می باشد، محیط را تعیین کننده اصلی رفتار انسان می داند. در این نظریه، محیط به معنای محیط جغرافیایی یا زمینی فرض شده است. معتقدین به جبرگرایی، کارکرد محیط ساخته شده را نیز این گونه فرض کرده اند .
12-6-2- اختیار نگری محیطی: اختیار نگری در واقع شکل تعدیل شده ای از جبری نگری ‏است. مطابق این دیدگاه محیط عرضه کننده ‏فرصت های رفتاری و نیز عامل ایجاد محدودیت بالقوه است.از این دیدگاه محیط معمولا باعث بروز رفتار نمی شود، دراین نگرس انتخاب ماست که نقش تعیین کننده را دارد. اختیار نگری محیطی ، محیط را تنها تعیین کننده رفتار نمی داند ، بلکه آن را زمینه ای برای وقوع رفتار می داند .
12-6-3- احتمال نگری محیطی: این دیدگاه در واقع حد وسط دیدگاه های جبری نگری واختیار نگری است. در این دیدگاه فرض بر این است که هر ارگانیسمی در هر موقعیت محیطی ممکن است پاسخ های گوناگونی برگزیند . البته هر رفتاری واجد درجه ای از احتمال است که این درجات احتمالی ناشی از تاثیر عوامل غیر معماری و هم ناشی از تاثیر عوامل معماری و طراحی است . با این فرض می توان بروز بعضی رفتارها را در برخی محیط محتمل تر دانست.(آتش پور،1386، ص.4‏)احتمال گرایان به عدم قطعیت نظام وقوع رفتارهای انسان ومحیط عمل طراحان معتقدهستند.ولی فرض میکنند که اساس رفتار انسان متغیر نیست.
12-6-4- امکان گرایی محیطی:این رویکرد محیط را شامل مجموعه ای از فرصت های رفتاری می داند که بر طبق آن ممکن است عملی رخ داده یا رخ نداده باشد . تحلیل ‏رفتارهای انسان نشان می دهد که مردم به اندازه ای که امکان گرایان فرض می کنند در رفتار خود آزادی عمل ندارند هر فردی مجموعه ای از انگیزه ها و شایستگی ها را در خود دارد که حداقل بخشی از آن توسط محیط های جغرافیایی ، اجتماعی وفرهنگی تعیین می شود.(لنگ، 1381 ‏، ص. ٨٧ ‏)

12-7- تاثیر برخی عوامل محیطی در رفتار
‏ فرض براین است که محیط در سطوح مختلفی رفتار را تحت تاثیر قرار می دهد، رفتارهای آنی تابعی از وضعیتی هستند که در آن اتفاق می افتند. شخصیت مردم یک کشور، ‏توسط طبیعت و نوع محیطی که برای مدت طولانی در آن زندگی می کنند، شکل میگیرد. تفاوت های نژادی در شخصیت، تا حد زیادی، به تفاوت محیط هایی که مردم برای چندین نسل در آن زیسته اند، بستگی دارد.
شخصیت عامل مهمی در نحوه ادراک محیط به شمار می رود. شخصیت الگوی ویژه یک شخص واحد است. گیفورد پنج ارتباط بین محیط و شخصیت بر شمرد :
1- در برخی تئوری های رفتاری که حتی گمان می رود نقش محیط نادیده گرفته شده به برخی از فاکتورهای ارتباط بین محیط و شخصیت توجه شده مانند خصوصیاتی که باعث درون گرایی یا برون گرایی فرد می شود. هر دو این تقسیم بندی ها به گونه ایی به رابطه فرد با محیط اطراف می پردازد .
2- شناخت خصوصیات فردی موجب می شود که رفتارهای آشکار محیطی را حدس بزنیم .
3- جدا از رفتارهایی که توسط تئوریسین های سنتی روانشناسی ارائه شده برخی رفتارها نتیجه بارز محیط است.
4- بسیاری از رفتارها نتیجه قابلیت تطابق فرد- محیط است، مانند سازگار شدن با سر وصدای محیط
‏ بسیاری از روش ها و رویکردهایی که در طول ماه ها توسط روانشناسان شخصیتی برای فهم انسان ها تکامل یافته است می توان با تغییرات چندی، جهت شناخت محیط به کار برد. (آتش پور،1386،ص.6)
‏ حال نمونه هایی از پژوهش هایی گزارش می شود که نشان می دهند رفتار تحت تاثیر عوامل محیطی زیر نیز قرار می گیرد :
‏الف:داده های فیزیکی محیط
‏ب: داده های نمادی
‏ج: داده های معماری
‏د:جو محیط.(مرتضوی، ١٣٨٠ ‏،ص. ٣٢ ‏)
‏12-7-1- تاثیر داده های فیزیکی محیط در رفتار
‏تاثیر برخی جنبه های فیزیکی – مادی محیط در رفتار بسیار آشکار است . برای مثال ‏فرض بر این است که آب و هوا بر روی خلق و خو انسان تاثیر می گذارد . آب و هوای سرد مردم ‏را فعال و سخت کوش می کند. در نقطه مقابل، مردمی که در آب و هوای گرم زندگی می کنند ، ‏معمولا آدم هایی غیر فعال و کم توجه هستند، این نوع آب و هوا گرایش به تسلیم شدن، دست ‏برداشتن و پذیرفتن را تقویت می کند.
‏ آب و هوای معتدل. مردمی با خلق و خوی خالص و معتدل بار می آورد، ویژگی خلق و‏خوی معتدل، کل گرایی، متوازن بودن است.
‏12-7-2- تاثیر داده های نمادی محیط
‏انسان طی مراحل اجتماعی شدن، علاوه بر اکتسابات دیگر، در مورد نحوه استفاده از برخی فضاها و برای پاسخ گویی به معانی نمادی محرک های محیط، الگوهای رفتاری مشخصی فرا می گیرد. .بنابراین انسان، بسته به ارزش های فرهنگی خود، به برخی فضاها، محرک ها و رویدادها معنی می بخشد و متناسب با آنها رفتار می کند.
‏12-7-3- تاثیر شرایط معماری و جو محیط
‏ همه ما کم و بیش شرایط کلی محیط و فضاهایی را که به انسان احساس شادی ، غم یا خفگی می دهند ، تجربه کرده ایم . در کتاب کروزه ( ١٩٧۴ ‏) نیز مثال های متعددی از مواردی که شرایط کلی محیط از طریق تحریک احساس های ویژه موجب دگرگونی رفتار می شوند آمده است . به طور مثال، یک کلاس درس ممکن است سرد و بی روح باشد . این نوع جو معمولا دراثر جمع شدن عوامل بازدارنده مختلف (مانند روابط عاطفی- اجتماعی نامناسب بین شاگردان و اولیا و نیز به دلیل وجود شرایط فیزیکی- معماری نامناسب مانند نور کم ، رنگ نامناسب دیوارها یا وسایل و غیره) به وجود می آید. پس شرایط فیزیکی معماری نیز در پیدایش جو های مختلف موثر واقع می شود ورفتار را به طور غیر مستقیم تحت تاثیر قرار می دهد.
12-8- نتیجه گیری
‏ با جمع بندی آنچه درباره تاثیر عوامل محیطی بر رفتار بیان شد به این نتیجه می رسیم‏که رفتار و عملکرد افرادی که در محیط یا سازمان های اجتماعی مانند مدارس، ادارات یا بیمارستان ها و … قرار می گیرند، به میزان قابل توجهی از شرایط و عوامل فیزیکی – معماری محیط تاثیر می پذیرد. برخی شرایط موجب افزایش و برخی دیگر موجب کاهش عملکردها می شود .(مرتضوی ،1380،ص.32-35)
‏ هر فضایی ویژگی های خاص خود را دارد که منجر می شود که این فضا بر روی فضاهای دیگر به صورت متقابل اثر بگذارد . این ویژگی ها را می توان به عنوان مکان تجلی رفتار های بشری، که به دو زیر مجموعه از کنش های متقابل فضایی داخل وضعیت های محیطی تقسیم بندی می شوند، در نظر گرفت. بعضی از فضاها حالت نفوذ و هدایت کننده را دارند مثل : فضای انتظار ، سالن پذیرایی ، لابی برخی جمع کننده مثل : گالری ، اتاق کامپیوتر و ‏دیگری مجزا و منفرد: مثل اتاق خواب اصلی و برخی دیگر از فضاها حالت کار کننده: مثل آشپزخانه ،گاراژ . بنابراین می توان گفت که خصوصیات فضاها نحوه استفاده از آنها را بیان می کنند، و این مهم بر روی رفتار افراد در نحوه چگونگی استفاده از فضا تاثیر ژرفی دارد .

مطلب مرتبط :   سیاست، فقه، جنایی، شریعت، کیفری، اجتهاد

فصل سیزدهم
کاربری زمین شهری

13-1- مقدمه:
طرح کاربری زمین شهری، یکی از ابزارهای مهم برای دستیابی به اهداف کلان اجتماعی، اقتصادی و کالبدی است که نه تنها اثراتی بسیار بر سرمایه گذاری و تصمیم های عمومی و خصوصی می گذارد، بلکه نقشی مهم در میزان رشد شهری و کیفیت محیط کالبدی شهر دارد.
گاهی نوعی از کاربری زمین از نظر اثرات محیطی یا اجتماعی مضر تشخیص داده می شود، در حالی که همان کاربری از نظر مزایای اقتصادی برای برخی شهروندان مفید به شمار می رود. برای نمونه اراضی کشاورزی پیرامون شهرها، از دیدگاه زیست محیطی و حفاظت طبیعی، برای شهر اهمیتی حیاتی دارند، در حاای ‏که تبدیل همان زمین به مجتمع مسکونی یا صنعتی برای مالکان آن و حتی برای برخی شهروندان منفعت های اقتصادی دارد. (معاونت فرهنگی شهرداری تهران)
‏کاری که در این تحقیق انجام شده ،به صورت نمودار نمایش داده شده است :

1-1- ارزیابی اثرات اجتماعی چیست ؟
1-2- مرو و ارزیابی تاثیرات اجتماعی

2-1- رضایتمندی
2-2- مراحل ادراک رضایت یا نا رضایتی
2-3- جایگاه رضایتمندی در شاخص های سنجش کیفیت محیط
2-4- متغیرهای تاثیر گذار بر رضایتمندی سکونتی

3-1- مفهوم واژه
3-2- راهبردهای جلوگیری از cpted جرایم از طریق طراحی محیطی

13-2- معیارهای مطلوبیت در کاربری اراضی :
شش معیار زیر در مکانیابی عملکردهای شهری ملاک برنامه ریزی کاربری زمین شهری قرار می گیرد .
13-2-1- سازگاری: یکی از اهداف اصلی برنامه ریزی کاربری اراضی مکان یابی مناسب کاربریها و جداسازی کاربری های ناسازگار از یک دیگر است. مثلا سعی می شود کاربریهایی که آلودگیهایی از قبیل دود، بو و صدا تولید می کنند دور از مناطق مسکونی، فر هنگی و اجتماعی استقرار یابد. در مقابل فعالیتهایی که مکمل یکدیگرند درکنار یکدیگر مستقر می شوند. کاربریهای سرویس دهنده با ترتیب اولویت همجواری نیز مشخص می شود. برای نمونه در ضوابط مربوط به کاربری مسکونی سرویس دهنده مکان یابی کاربری های (فضای باز ، گذران اوقات فراقت و کاربری تفریحی مثل پارک)، بهداشتی و درمانی، آموزشی و تجاری به ترتیب از اولویت همجواری برخوردارند.
‏13-2-2- آسایش: فاصله و زمان از جمله عوامل مهمی هستند که در اندازه گیری میزان آسایش و راحتی انسانها به شمار می آیند. چرا که به دنبال تامین آنها سهولت دسترسی به خدمات شهری که یکی از اهداف مهم برنامه ریزی شهری است میسر می شود. چگونگی دسترسی به خدمات شهری مورد نیاز ساکنان و دوری از کاربری های مزاحم و ناسازگار از مولفه های مهم آسایش تلقی می گردد.
13-2-3- کارایی: یکی از عوامل اصلی تعیین کننده مکان کاربریها در شهر، الگوی قیمت زمین شهری است ، به لحاظ اینکه هر کاربری از لحاظ اقتصادی و سرمایه گذاری تابعی از قیمت زمین و هزینه های متصور بر آن است که بر اساس شیوه تحلیل هزینه و منفعت معین می شود.
13-2-4- مطلوبیت: مطلوبیت و دلپذیری در برنامه ریزی کاربری اراضی شهری یعنی تلاش در جهت حفظ و نگهداری عوامل طبیعی، ایجاد فضاهای باز و دلپذیر، چگونگی شکل گرفتن راهها، ساختمانها و فضای شهری.
‏13-2-5- سلامتی: اعمال ضوابط محیطی و بهداشتی مناسب برای کاهش آلودگی حاصل از کاربریهای مختلف و رعایت استانداردهای بهداشتی برای تامین سلامتی محیط زیست انسانی یکی از اهداف مکان یابی کاربری ها است. منظور از شهر سالم رعایت همه کاربری ها با توجه به تراکم و سرانه مطلوب و رعایت استاندارد ها و معیارهای سرانه است، در جهان امروز حفظ سلامتی و وجود شهر اجتماعی سالم در تبیدن کاربری های شهری نهفته است .
‏13-2-6- استاندارد های ایمنی: هدف از این معیارها، حفاظت شهر در مقابل خطرهای احتمالی است. خطر بلایای طبیعی مانند سیل، زلزله، طوفان و عوامل غیر طبیعی. مانند همجواری منطتقه صنعتی با منطقه مسکونی که با اصل سازگاری مورد اشاره مغایرت دارد و سایر مواردی که به نحوی باعث تضعیف ضریب ایمنی و امنیت شهر می گردد.

مطلب مرتبط :   بچه‌ها، مجری، جذاب، فانتزی، خردسال، می‌توانید

13-3- ارزیابی اثرات اجتماعی :
اصطلاح ارزیابی اچتماعی یرای اولین بار در سال 1٩٧٠ ‏یه کا‏ر رفت ولی دستورالعمل و اصول آن در سال 1٩٩۴ ‏تدوین شد. ( ‏شارع پور، 1384، ص. ٣١ ‏). ارزیابی تاثیرات اجتماعی فرآیند ارزیابی و مدیریت تاثیرات یک پروژه، طرح، برنامه و یا سیاست بر مردم است.
در تعریفی دیگر ارزیابی تاثیرات اجتماعی فرآیندی است که بر تاثیرات فرهنگی و اجتماعی توسعه و تصمیمات و دستاوردهای آنها برای جمعیت های بشری، اجتماعات و افراد تمرکز دارد.
‏ارزیابی تاثیرات اجتماعی پایه ای جهت گفتگوی مستمر و محافظت از مردم فقیر است و شامل دانش بومی در مورد نیازها و احتیاجات افراد فقیر، کم درآمد و اقشار آسیب پذیر است. از طرف دیگر نیز ، تاثیرات توسعه ای پروژه ها را افزایش داده و موجب صرفه جویی در