دانلود پایان نامه
1
شکل2-3-1: اشاره یکدستی “مهم” در زبان اشاره ایرانی

شکل2-3-2: اشاره دو دستی “ایران” در زبان اشاره ایرانی

شکل2-3-3: اشاره جفتدستی “متحد بودن” در زبان اشاره ایرانی
2-6-2 مکان دست
دومین بخش موثر در یک اشاره، مکان میباشد. مکان دست به موقعیت دست بر روی بدن یا فضای اطراف فرد اشاره میکند. درست مانند شکلهای مختلف دست، تعداد زیادی مکان بر روی بدن و فضای مقابل آن وجود دارد. افراد استفاده کننده از زبان اشاره، تنها تمایل به استفاده از یکسری مکانهای خاص دارند که در زبان شناسی زبان اشاره به آنها فضای اشاره گفته میشود. این فضا به ناحیهای اطلاق میشود که از لحاظ عمودی تقریبا شامل سر تا کمر و از لحاظ افقی شامل آرنج تا آرنج در جلوی بدن میشود. در این ناحیه است که دستها میتوانند حرکت کنند و بهراحتی و بهطور طبیعی با دیگر بخشهای بدن در تماس باشند (نیدل، کگل و همکاران،2000).

شکل 2-4: فضای اشاره مشخص شده در زبان اشاره
2-6-3 حرکت دست
سومین بخش یک اشاره، حرکت آن است. حرکت میتواند در یک میزان بزرگ انجام شود؛ به این صورت که دستها در فضای اشاره حرکت میکنند و یا میتواند در یک میزان کوچک انجام شود؛ که در آن، جهت دستها تغییر پیدا میکنند (مانند چرخاندن یا خم کردن مچ دست یا حرکت دادن انگشتها در یکسری مسیرها). حرکات میزان بزرگ میتوانند به صورت مستقیم، زیگزاگ، چرخشی و یا قوسمانند صورت گیرند و حرکات میزان کوچک میتوانند شامل مشت کردن، باز و بسته کردن انگشتها یا مچها باشند. بعضی از اشارات شامل ترکیبی از هر دو نوع حرکت میشوند و بعضی حرکات میتوانند یک یا چندین بار تکرار شوند. همچنین حرکات میتوانند شامل تکیه، زمان و سرعت نیز باشند. اصولا حرکات برای تشدید یا تغییر معنی یک اشاره به کار برده میشوند.
شرفزاده (1384، ص58-57) زبان اشاره ایرانی را از دیدگاه زبان شناسی مورد مطالعه قرار داده است و حرکات دست در زبان اشاره ایرانی را از لحاظ نوع حرکت به حالتهای مستقیم، منحنی، زیگزاگ، دایرهای، موضعی و سایشی تقسیم کرده است. حالتهای مستقیم و منحنی ممکن است به سمت بالا، پایین یا هر دو باشند. حرکات نسبت به اشارهگر میتوانند دورشونده، نزدیکشونده و یا دور یا نزدیکشونده باشند. حرکات دایرهای نسبت به اشارهگر به صورت عمودی یا افقی انجام میشوند. حرکات موضعی حرکات ریزی هستند که شبیه لرزش دستها میباشند. حرکات سایشی به واسطهی سایش انگشت شست روی انگشتان دیگر حاصل میشوند. برخی حرکات نیز با باز یا بسته شدن انگشتان دست تولید میشوند. این حرکات، حرکات جمعشونده نام دارند.
شکل 2-5: نمونهای از حرکات دور شونده و دایرهای در زبان اشاره ایرانی

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه سیستم عصبی، نفوذپذیری

شکل2-5-1: اشاره “رفتن”؛ دست دارای حرکت دور شونده است.

شکل 2-5-2: اشاره “زبان اشاره”؛ دستها دارای حرکت دایرهای یا چرخشی هستند.
2-6-4 جهت دست
چهارمین بخش شامل مسیرهایی میشود که کف دستها یا کل دستها به آنها اشاره میکنند. دانستن جهت اشارات از اهمیت بالایی برخوردار است، تا بتوان یک اشاره را به شکل صحیح تولید کرد یا حتی اشارهای را از دیگر اشارات که دارای مکان، حرکت یا شکل دست یکسانی هستند تشخیص داد (ولی و لوکاس، 2000).
2-6-5 حالات صورت
پنجمین بخش یک اشاره مربوط به حالات صورت میشود که جزء بخش غیردستی محسوب میشوند. تقریبا در تشکیل اشارههای تک، حالات صورت تاثیر چندانی ندارند اما در تشکیل عبارات یا جملات نقش اساسی دارند. همانطورکه بنا به گفته فانت و برنشتاین فانت (2008، ص24) در زبان اشاره آمریکایی و (همچنین دیگر زبانهای اشاره) بعضی از حالات مخصوص صورت نه تنها همراه با بخش دستی دارای عملکردهای مخصوصی هستند، بلکه حتی بخشی از دستور زبان را نیز تشکیل میدهند. حالات صورت در زبان اشاره بسیار حیاتی هستند زیرا هنگامیکه این حالات با یک اشاره تولید میشوند، میتوانند نشان دهندۀ سوالات، منفی کردن، نارضایتی، توافق و مسائلی از این قبیل باشند که در بخش نحو قرار میگیرند. این حالات در موارد غیرنحوی نیز کاربرد دارند و مسائلی از قبیل خوشحالی، ناراحتی، هیجان و تعجب را منتقل میکنند. در حقیقت، حالات صورت اغلب تنها نشانههای ساختواژی در ساختارهای دستوری مخصوص هستند (بیکر- شنک ، 1985). گاهی اوقات حتی این حالات میتوانند معنی یک اشاره را تغییر دهند. در بعضی موارد حالت صورت همزمان با دستها کارکردی زبانی دارند، برای مثال مفهوم قید را به جمله اضافه میکنند (نیدل، کگل و همکاران، 2000، ص42).
شکل 2-6: نمونهای از حالات صورت مختلف (نحوی و غیرنحوی) در زبان اشاره ایرانی