دانلود پایان نامه

تکنولوژی، تخصص و محدودیتهای اقتصادی) بر اجرای برنامه های بهبود کیفیت در صنایع کوچک با توجه به شرایط خاص این صنایع، شده است.
مطالعه تحقیقات گوناگون منابع داخلی و خارجی پیرامون اجرای برنامه های بهبود کیفیت نشان می دهد که محققان مختلف عوامل متعددی را در این امر موثر می دانند. طبق نظر آقای نوریاکی کانو و پل لیلرانک ، سکون انسانی، عدم تمایل به استفاده ازروش های کنترل کیفیت، فقدان منابع، ضعف سیستم مدیریت و فرهنگ جامعه از عواملی است که بر اجرای برنامه های بهبود کیفیت اثرگذار است( لیلرانک، کانو، 1374). در حالیکه بن کلگ و بون تان اعتقاد دارند نیازهای مشتریان و عملکرد رقبا فاکتورهای مهم در پیاده سازی این برنامه ها می باشند(Clegg, Tan,2007).
موانع عمده بررسی شده در ایران شامل موانع اقتصادی، رضایت مشتریان و کارکنان، منابع(مالی و انسانی)، ساختار و فرهنگ سازمانی، موانع آموزشی، نگرشها و انتظارات می باشد (جمشیدی، بهمن ماه ۱۳۷۹ ؛ دنیوی، اسفند ۱۳۸۳؛ نعمتی، ۸۴).

اهداف مشخص تحقیق3-1
یکی از اهداف این تحقیق، بررسی تکنولوژی مورد استفاده در صنایع کوچک و تأثیر آن بر اجرای برنامه های بهبود کیفیت می باشد چرا که در عصر اطلاعات ویژگیهای خاصی بر جهان حاکم می باشد که از جمله مهمترین آنها سرعت تغییرات است که هر لحظه بر شتاب آن اضافه می شود. در این شرایط محیطی، یک مؤسسه اقتصادی و یا خدماتی زمانی می تواند به اهداف سازمانی خود و بهبود بهره وری در سازمان خویش دست یابد که این تغییرات را بشناسد، آن را پیش بینی کند و در نهایت آن را بپذیرد و با آن همگام شود. لذا آنچه در این راستا مورد بررسی قرار می گیرد این است که با توجه به تغییرات و تحولات در تکنولوژی و رقابت در سطح فشرده، آیا تکنولوژی مورد استفاده در صنایع کوچک شهرستان ارومیه بر اجرای برنامه های بهبود کیفیت مؤثر است؟
از اهداف دیگر قابل بررسی در این تحقیق نگرش مدیران به برنامه های بهبود کیفیت می باشد. بر اساس نتایج بررسیهای انجام شده در داخل و خارج از کشور، انگیزه، حمایت و تعهد مدیران در اجرای برنامه های بهبود کیفیت عاملی کلیدی می باشد (تورانی، طبیبی، شهبازی، بهار ۸۷ ؛ حمیدی، طبیبی، بهار ۸۳؛ دنیوی، اسفند ۱۳۸۳؛,2010 Jayaram, L. Ahire, Dreyfus). با توجه به اینکه نگرش منفی مدیران به برنامه های بهبود کیفیت که حامیان اصلی این برنامه ها به شمار می روند، استقرار آنها را دچار مشکل می کند، از این لحاظ قابلیت بررسی را دارا می باشد.
از جمله اهداف دیگر قابل بررسی در این تحقیق، سطح تخصص مدیران در زمینه برنامه های بهبود کیفیت می باشد. مدیران و مسئولین کنترل کیفیت از جمله افراد کلیدی در اجرای مؤثر برنامه های بهبود کیفیت می باشند. لذا سطح تخصص آنان در این زمینه نیز می تواند از فاکتورهای تعیین کننده باشد و به این ترتیب قابلیت بررسی را دارا می باشد و آنچه در این راستا مورد بررسی قرار می گیرد این است که آیا سطح تخصص مدیران و مسئولین کنترل کیفیت می تواند بر استقرار برنامه های بهبود کیفیت مؤثر باشد؟
از جمله اهداف دیگر در این تحقیق، بررسی محدودیتهای اقتصادی صنایع کوچک و نقش آن در استقرار برنامه های بهبود کیفیت می باشد. با توجه به اینکه صنایع کوچک با محدودیتهای مالی دست به گریبان هستند (Cemal Akyüz, Akyüz, Serin, Cindik, 2006 ) که این خود منجر به محدودیتهای انسانی و اطلاعاتی می شود، لذا تنگناهای اقتصادی صنایع کوچک می تواند یکی از عوامل مهمی باشد که اجرای این برنامه ها را تحت تأثیر قرار می دهد. در واقع در صورت چشم گیر بودن محدودیتهای اقتصادی، این عامل می تواند به عنوان مانعی بر سر راه این برنامه ها محسوب شود.
از جمله اهداف دیگر قابل بررسی در این تحقیق، نگرش کارکنان به برنامه های بهبود کیفیت می باشند. با توجه به اینکه مجریان اصلی برنامه های بهبود کیفیت کارکنان می باشند، و در صورتی که انگیزه کافی در این زمینه در آنان وجود نداشته باشد، می تواند از عوامل مهمی باشد که استقرار این برنامه را با مشکل مواجه می کند. همچنین اگر کارکنان، آگاهی و آشنایی لازم با برنامه های بهبود کیفیت و ضرورت اجرای آن را نداشته باشند بر اجرای این برنامه ها اثر منفی خواهد گذاشت. در واقع در صورت نگرش مثبت، نیروی کار با انگیزه می تواند کارها را بهتر انجام دهد و در کل کیفیت بیشتر را به دنبال خواهد داشت و از این لحاظ دارای قابلیت بررسی می باشد. به طور کلی اهداف زیر را می توان برای این پژوهش شمرد:
الف- بررسی ابعاد و جوانب گوناگون برنامه های بهبود کیفیت در صنایع کوچک
ب- بررسی موانع و مشکلات اجرای برنامه های بهبود کیفیت در محیط داخلی(تکنولوژی، نگرش مدیران، سطح تخصص، محدودیتهای مالی، نگرش کارکنان)
ج- ارائه راهکارها و پیشنهاداتی برای اجرای برنامه های بهبود کیفیت در صنایع کوچک

مطلب مرتبط :   دانلود تحقیق با موضوعنیروهای رقابتی

1-4 فرضیات پژوهش
برای تجزیه و تحلیل موضوع مورد مطالعه و با توجه به مقدمات داده شده، فرضیاتی به شرح ذیل طرح و مورد آزمایش و بررسی قرار می گیرند:

1-4-1 فرضیه اول:
بین تکنولوژی مورد استفاده در صنایع کوچک و عدم توسعه برنامه های بهبود کیفیت رابطه معنی دار وجود دارد.
1-4-2 فرضیه دوم:
بین نگرش مدیران به برنامه های بهبود کیفیت و عدم توسعه این برنامه ها رابطه معنی دار وجود دارد.
1-4-3 فرضیه سوم:
بین سطح تخصص مدیران و عدم توسعه برنامه های بهبود کیفیت رابطه معنی دار وجود دارد.
1-4-4 فرضیه چهارم:
بین محدودیتهای اقتصادی صنایع کوچک و عدم توسعه برنامه های بهبود کیفیت رابطه معنی دار وجود دارد.
1-4-5 فرضیه پنجم:
بین نگرش کارکنان به برنامه های بهبود کیفیت و عدم توسعه این برنامه ها رابطه معنی دار وجود دارد.
علت انتخاب واژه «عدم توسعه» به عنوان متغیر وابسته ، عدم وجود توسعه در اجرای برنامه های بهبود کیفیت می باشد. و یا در صورت اجرای برنامه های بهبود کیفیت توسعه این برنامه ها در سطح بسیار محدود می باشد. همچنین در فرضیه های این تحقیق سعی در بررسی عوامل درون سازمانی شده است. عوامل درون سازمانی بسیار زیادی وجود دارد که در اجرای برنامه های بهبود کیفیت موثر می باشند. از میان این عوامل، پنج عامل تکنولوژی مورد استفاده در صنایع کوچک، نگرش مدیران، سطح تخصص مدیران و مسئولین کنترل کیفیت، نگرش کارکنان و محدودیتهای اقتصادی صنایع کوچک تحت عنوان فرضیه های تحقیق مورد بررسی قرار می گیرند.

شکل 1-1 رابطه بین متغیر های مستقل و وابسته

1-5 تعاریف و اصطلاحات
1-5-1 برنامه ریزی کیفیت :
« فعالیتهایی که اهداف و نیازمندیهای کیفیت و نیازمندیهای مربوط به کاربرد اجزای سیستم کیفیت را تعیین می کند » (جمشیدی، ۱۳۷۹).
1-5-2 صنایع کوچک :
سازمانهای با کمتر از پنجاه نفر کارمند، صنایع کوچک نامیده می شوند (Cemal Akyüz, Akyüz, Serin, Cindik,2006). البته تعاریف زیادی توسط محققان مختلف و یا سازمانهای متعدد برای تعیین محدوده صنایع کوچک ارائه شده است که این تحقیق فقط به این تعریف بسنده می کند.
1-5-3 برنامه کسب و کار :
« برنامه کسب و کار سندی است که موقعیت فعلی و آینده مطلوب شرکت را به تصویر می کشد. » (Honig, Karlsson, 2004)
1-5-4 تکنولوژی :
ابزار تبدیل داده به ستاده به عبارتی « روش یا شیوهی انجام کار و انتخاب نوع ابزار کار» (میرسپاسی، 1388)
1-5-5 محدودیتهای اقتصادی:
محدودیتها و تنگناهایی که صنایع مختلف ( به خصوص صنایع کوچک ) از لحاظ مالی و سرمایه گذاری با آن درگیر هستند را شامل می شود. منظور از محدودیتهای اقتصادی، مشکلات و تنگناهای مالی صنایع کوچک در اجرای برنامه های بهبود کیفیت می باشد
1-5-6 سطح تخصص:
منظور میزان تخصصی است که مدیران و مسئولین کنترل کیفیت در زمینه برنامه های بهبود کیفیت و اجرای آنها دارا می باشند.
1-5-7 کیفیت :
« کیفیت عبارت است از مشخصه یا مجموعه ای از مشخصات محصولات تولید شده » (فاطمی قمی، ۱۳۷۰).

فصل دوم
ادبیات تحقیق

2-1 تاریخچه و سیر تحول نظریه های بهبود کیفیت
در دهه 1910 بازرسی کیفیت و در سال 1924 کنترل کیفیت متداول شد که این دو رویکرد تحت عنوان رویکرد مبتنی بر بازرسی شناخته می شوند.
در دهه 1950 تضمین کیفیت و در دهه 1980 و همچنین دهه های پس از آن، ارتقای مستمر کیفیت متداول شد که این دو نیز تحت عنوان رویکرد مبتنی بر پیشگیری شناخته می شوند.
ویژگیهای نظامهای مبتنی بر بازرسی عبارتند از:
تلاشها بعد از تولید محصول یا ارائه خدمت انجام می گیرند.
در بهترین شرایط ممکن کیفیت را نشان نمی دهند بلکه فقدان آن را نشان می دهند.
چنین تلقی می شود که منشأ مشکلات کارکنان هستند نه نظام تولید یا ارائه خدمات.
برای یافتن نقص، نقشی پلیسی حاکم می شود و کارکنان حالت دفاعی به خود می گیرند.
تلاشی برای یادگیری از مشکلات و پیشگیری از وقوع آنها به عمل نمی آید.
روح همکاری، اعتماد، مسئولیت پذیری و خلاقیت از بین می رود و سؤظن، ملامت و تمایل به کتمان مشکلات حاکم می شود.
در حالیکه ویژگیهای نظامهای مبتنی بر پیشگیری عبارتند از:
به جای پرداختن به مشکلات، فرایندها و سیستمها را بطور مستمر ارتقا می دهند.
فعالیتها حول محور پاسخگویی به نیازهای مشتریان برنامه ریزی می شود.
همه پرسنل در فرآیند ارتقا، شرکت می کنند.
کارکنان با درگیری در ارتقای فرایندها، بطور دائم یاد می گیرند.
تیمهای ارتقاء، هماهنگی و همکاری بین واحدهای مختلف سازمان را تقویت می کنند. (نعمتی، 1384).
در نظریه های جدید مدیریت کیفیت اعتقاد بر این است که کیفیت به جای آنکه کنترل شود، باید تولید گردد و به همین دلیل امروزه نگرش فلسفی« مدیریت کیفیت » جای « کنترل کیفیت » را گرفته است. در این نگرش به موارد زیر اهمیت داده می شود:
جلوگیری از ایجاد ضایعات به جای کشف ضایعات
تولید با کیفیت به جای بازرسی کیفیت
ارزیابی فرآیند به جای ارزیابی محصول
هزینه های عدم تولید به جای هزینه های ضایعات
– کنترل در حین تولید به جای کنترل صد در صد در انتهای خط (جلوداری ممقانی، 1376، 182)

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه ارشد دربارهرفتار مصرف کننده

2-2 ضرورت کنترل کیفیت
فرایند تولید قادر نیست همواره محصولات را یکسان، یک شکل و مطابق طرح استاندارد تولید نماید و همواره تغییراتی در محصولات تولیدی ایجاد می شود. در این میان، تولیدکنندگان تلاش می کنند تولید محصولات مطابق با مشخصات و استانداردهای تعیین شده قبلی انجام پذیرد. برای غلبه بر این مشکل، بهترین کاری که یک سازنده در مورد محصول خود می تواند انجام دهد شناسائی و بررسی علل تغییرات محصول خود و برقراری ضوابطی جهت کنترل عوامل مؤثر در تغییرات و حفظ این تغییرات در محدوده ای مناسب است. حذف کامل تغییرات معمولاً امکان پذیر نمی باشد و در صورتی هم که امکان پذیر باشد از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نمی باشد. از اینرو سازندگان محصول باید توجه خود را به محصولی منعطف کنند که هر چند کاملاً عاری از نقص نمی باشد ولی قابل قبول است و از نظر آماری می توانند تغییرات آن را پیش بینی کنند. بدین ترتیب نیاز به کنترل کیفیت احساس می شود. استفاده از کنترل کیفیت تولیدکنندگان را از تغییرات ناگهانی و یا جزئی در محصول آگاه ساخته و اجرای اقدامات چاره جویانه را امکان پذیر می سازد و از تولید محصولات دور ریختنی و تحمیل هزینه های سنگین جلوگیری می کند (نقندریان، 1370، 6).
تولیدکنندگان تلاش می کنند تولید محصولات مطابق با مشخصات و استانداردهای تعیین شده قبلی انجام پذیرد، بنابراین باید فرآیند تولیدی را کنترل نموده تا به کیفیت مطلوب دست یابند. به این ترتیب کنترل کیفیت یکی از اجزای جدایی ناپذیر شرکتهای تولیدی و خدماتی شده است. کنترل کیفیت برای این منظور به وجود آمده است که :
الف- هزینه های تولید را کاهش دهد.
ب- کیفیت را بهبود بخشد.
ج- کارایی را افزایش دهد.
همانطور که قبلاً اشاره شد، فرایند تولید قادر نیست همواره محصولات را یکسان، یک شکل و مطابق طرح استاندارد تولید نماید. این امر بدلیل حاکمیت قوانین تغییرات می باشد که این قوانین را می توان به شرح زیر بیان نمود:
همه چیز تغییر می کند و نمی توان هیچ دو مشاهده ای را یکسان یافت.
مشاهدات انفرادی قابل پیش بینی نیستند.
غالباً گروهی از مشاهدات به یکی از دو گونه زیر رفتار می نمایند:
الف- مدل بدست آمده تحت کنترل آماری بوده و بنابراین قابل پیش بینی می باشد.
ب- مدل بدست آمده تحت کنترل آماری نبوده و قابل پیش بینی نمی باشد.

2-2-1 نتایج تحقیقات در زمینه استقرار کنترل کیفیت
یکی از تحقیقات در زمینه بررسی و تجزیه و تحلیل تنگناهای استقرار سیستم های کنترل کیفیت در واحدهای تولیدی تحت پوشش اداره کل استاندارد استان آذربایجان غربی صورت گرفته است. پژوهش صورت گرفته عوامل بسیار زیادی که در استقرار سیستم کنترل کیفیت موثر می باشد را مورد بررسی قرار می دهد. این تحقیق قابلیتهای مسئولین کنترل کیفیت، همکاری مدیران ودستگاه های اجرایی با مسئولین کنترل، تجهیزات و امکانات مالی و منابع انسانی، اعتماد به قابلیتهای مسئولین کنترل کیفیت، نگرش همسان مسئولین کنترل کیفیت ودستگاه های اجرایی در نحوه استقرار سیستم های کنترل کیفیت، شرایط اقتصادی کشور و عدم آگاهی و عدم شناخت از وظایف سیستم های کنترل کیفیت، را از عوامل مؤثر بر استقرار سیستم کنترل کیفیت معرفی می کند. همچنین طبق نتایج این تحقیق عدم آگاهی و شناخت کافی صاحبان از مزایای استقرار سیستم کنترل کیفیت موجب شده که آنها تصور کنند وجود سیستم کنترل کیفیت تنها مصرف هزینه است که از طرف ادارات بر آنها تحمیل شده است. در نتیجه تمایل چندانی به اجرای صحیح و موثر این سیستم نشان نمی دهند. ضمناً غیر قابل اجرا بودن تعدادی از استانداردهای ملی با توجه به شرایط آب و هوایی، عدم نظارت کنترل فراگیر و کارا از سویدستگاه های اجرایی، زیر امر بودن مسئولین کنترل کیفیت تحت نظر مدیر کارخانه، فقدان سیستم صحیح ارزشیابی کارکنان، نقش دوگانه مسئول کنترل کیفیت به عنوان نماینده اداره کل استاندارد و به عنوان مسئول تعیین شده از سوی مدیریت، نامرتب و نا همگن بودن بازدیدهای کارشناسان اداره کل استاندارد، مهاجرت متخصصین، فرسودگی ماشین آلات و عدم همکاری و مشارکت در استانداردهای کلی از جانب تولید کنندگان و نمایندگان سازمانهای ذیربط و دانشگاهها از عواملی هستند که از موانع