دانلود پایان نامه
2-14-6 مسئولیت فردی
برای جلوگیری از وضعیتی که در آن بعضی از اعضای گروه بیشترین مقدار کار را انجام می دهند و بعضی ها از زیر بار شانه خالی می کنند، معلم باید مواظب باشد که همه اعضای گروه مسئولیت انجام بخشی از کار را بپذیرند. برای این منظور معلم می تواند از تک تک اعضا بخواهد تا به سؤالهای شفاهی یا کتبی او که در باره فعالیتهای گروهی طرح شده اند پاسخ دهند”(همان منبع )”.
2-14-7 تغییر مدت کار
مدت فعالیت کار گروهی باید متنوع باشد. بعضی گروهها برای انجام کارهای مختصر و مشخص تشکیل می شوند و کارشان را در زمان محدودی به ثمر می رسانند. بعضی گروهها برای انجام کارهای مهم تری تشکیل می شوند و لذا مدت بیشتری به فعالیت می پردازند. اما بعضی گروهها که به گروههای پایه معروف اند برای تمام سال یا ترم تحصیلی به فعالیت می پردازند. این گروهها منابع یادگیری را با هم شریک می شوند، وظایف را میان خود تقسیم می کنند، یادداشت های کلاسی را در اختیار هم می گذارند، و در همه چیز از همدیگر حمایت می کنند و به همدیگر یاری می دهند”(همان منبع )”.
2-14-8 ارزشیابی از خود
پس از آنکه فعالیتهای گروهی به پایان رسید و هدفهای پیش بینی شده تحقق یافتند، گروه به تحلیل عملکرد خود می پردازد و نقاط قوت و ضعف کار را مشخص می کند و به ارزیابی از فعالیتهای انجام شده اقدام می نماید. در صورت لزوم این کار به کمک معلم صورت می پذیرد”(همان منبع )”.
2-15 انواع روش های یادگیری مشارکتی
اسلاوین در سال 1991 در خصوص تکنیک های یادگیری مشارکتی از طریق آموختن با هم بیان می دارد که در جمع بندی از پژوهش های انجام شده در زمینه یادگیری مشارکتی، هشت شیوه یادگیری مشارکتی مطرح است که در تازه ترین پژوهش ها بکار گرفته شده و اثر بخشی خود را در دستاوردها نشان داده و مورد تایید قرار گرفته اند.
1- گروه های پیشرفت تیمی دانش آموزان ( STAD) : در این شیوه دانش آموزان به گروه های که از 4 تا 5 تشکیل می شود، تقسیم می شوند در این گروه ها دانش آموزان از لحاظ جنسیت، نژاد، زمینه های خانوادگی و فرهنگی و تجربیات و غیره متفاوت هستند. معلم ابتدا درس ارایه می کند. و بعد دانش آموزان در گروه ها به بررسی و مطالعه پیرامون موضوع می پردازند. در پایان دانش آموزان در آزمون های انفرادی شرکت نموده و سپس نمره های آزمون دانش آموزان با میانگین نمره های گذشته آنها مقایسه می شود و نمره نهایی بر اساس پیشرفت آن نسبت به عملکرد های گذشته آنها تعیین می شود. سپس نمره های فوق جمع بندی شده و نمره نهایی گروه را تشکیل می دهند. گروه هایی که تا سطح خاصی از معیارهای پیشرفت تعیین شده ارتقا یابند، به دریافت پاداش یا گواهینامه و غیره نایل می آیندو همه فرآیند فوق، از زمان ارایه درس توسط معلم تا کارهای گروهی و شرکت در آزمون، معمولأ در سه الی پنج جلسه درس انجا م می شود(فضلی خانی،2001).
2- روش مسابقه تیمی یا رقابت و مسابقه تیمی(TGT): در این روش، روش تدریس معلم و کارگروهی شبیه روش قبلی است،ولی تفاوت آنها در این است که دانش آموزان به جای شرکت در آزمون، در مسابقات هفتگی شرکت می کنند. در این مسابقات دانش آموزان هر تیم، به منظور کسب امتیاز برای تیم خود، با دانش آموزان تیم های دیگر که دارای سوابق تحصیلی مشابه هستند، در گروه های سه نفره به رقابت می پردازند. به منظور عادلانه بودن رقابت ها، ترکیب گرو ه های سه نفره ای در مقابل یکدیگر قرار می گیرند، به تناوب تغییر می کند. نمره هایی که هر برنده برای تیم خود کسب می کند، بدون توجه به سطحی که در آن به رقابت پرداخته است، محاسبه می شود
4- یادگیری انفرادی با یاری گرفتن از تیم TAT)): در این روش تیم های چهارنفره از دانش آموزان که در سطوح کارآیی متفاوت هستند، تشکیل می شود و به تیم هایی که عملکرد مطلوب داشته باشند، گواهینامه اعطا می شود. با این حال تفاوت هایی میان این روش با روش های قبل به چشم می خورد. برای نمونه در دو روش پیشین، آموزش دانش آموزان به صورت جمعی و یکسان ارایه می شود، ولی در این روش، یادگیری مشارکتی با آموزش فردی درمی آمیزد. به علاوه دو روش قبلی برای تدریس بسیاری از موضوع ها و در اغلب پایه ها مناسب هستند، در صورتی که روش فوق مختص آموزش ریاضیات در پایه های سوم تا ششم (یا دانش آموزان پایه های بالاتر) طراحی شده است.
4- قرائت و نگارش تلفیقی مشارکتی (CIRC ): این روش در حقیقت برنامه ای جامع برای آموزش قرائت و نگارش در سال های آخر دوره ابتدایی است، جدیدترین شیوه یادگیری مشارکتی به شمارمی رود. در این روش، معلمان به شیوه برنامه های سنتی، از تشکیل گروه های قرائت استفاده می کنند و دانش آموزان را به تیم های مختلف که از دو جفت دانش آموز تشکیل شده است، تقسیم می کنند. هنگامی که معلم به آموزش یکی از تیم ها اشتغال دارد، تیم های دیگر به یک سلسله فعالیت های شناختی، نظیر قرائت در حضور همدیگر، بحث در مورد چگونگی نگارش یک داستان، خلاصه کردن داستان، املای کلمه ها و لغت معنی مشغول می شوند، در صورتی که تقسیم کلاس به گروه های قرائت همگن نباشد، همه دانش آموزان کلاس به منزله یک تیم واحد در جریان یادگیری با یکدیگر مشارکت می کنند. در طول ساعت های تدریس زبان، دانش آموزان به فعالیت هایی از قبیل نگارش، اصلاح و ویراستاری آثار یکدیگر و تهیه مقدمات انتشار کتاب از سوی تیم مشغول می شوند. در اکثر فعالیت های روش مذکور، دانش آموزان درس را که معلم ارایه کرده است و به صورت تیمی مطالعه کرده و تمرین ها و آزمون های مربوط به آن را نیز به صورت تیمی انجام می دهند.
5- تقسیم موضوع به بخش های مختلف (روش یادگیری مشارکتی جیگ ساو : (I این روش ابتدا به وسیله آرونسن و همکاران 1978 میلادی طراحی شد. در این روش دانش آموزان برای کارکردن روی موضوع درسی که به بخش های مختلف تقسیم شده است، تیم های ۶نفره تشکیل می دهند(آرونسون،1987).
6- تقسیم موضوع به بخش های مشترک ( روش یادگیری مشارکتی جیگ ساوII) اسلاوین در سال ١٩٨۶ آن را ارایه کرد و در برنامه یادگیری دانش آموزان گنجانید. در این شیوه دانش آموزان به شیوه گروه های پیشرفته تیمی و رقابت و مسابقه تیمی در گروه های ۴ الی ۵ نفره به کار مشغول می شوند. در این روش به جای تقسیم موضوع به بخش های مختلف، کلیه دانش آموزان یک مطالب مشترک نظیر یک فصل از کتاب یا یک داستان کوتاه یا یک زندگینامه را مطالعه می کنند. در عین حال از هر دانش آموز خواسته می شود تا در مورد یکی از عناوین مطلب مورد نظرمطالعه عمیق به عمل آورد. آن دسته از دانش آموزانی که در مورد یک عنوان مشترک مطالعه کرده اند، به منظور بحث و بررسی پیرامون آن گرد هم جمع می شوند و گروه ها تخصصی تشکیل می دهند و سپس به منظور تدریس آموخته های خود به اعضای دیگر، به تیم های خود باز می گردند، در آخرین مرحله هریک از دانش آموزان در آزمون های انفرادی شرکت می کنند، نمره های این آزمون ها، براساس سیستم محاسبه نمره ها در روش گروه های پیشرفت تیمی تعیین می شود. گروه هایی که حد نصاب نمره را کسب کرده باشند موفق به اخذ گواهینامه می شوند
7- روش آموختن با هم: در این روش دانش آموزان از طریق آموختن با هم در گروه های ناهمگن ۴ تا ۵ نفر مشغول انجام تکالیف خود می شوند. نتایج کار گروهی روی یک ورقه منعکس می شود و مبنای دریافت نمره یا پاداش گروهی، همین کار مشترک است. محور اصلی موفقیت در این روش، یادگیری مشارکتی، فعالیت های درون گروهی مشترک و تشکیل جلسه های مباحثه منظم درباره چگونگی بهتر انجام دادن یک کار گروهی است. شکاری و همکاران تحقیقی پیرامون روش آموختن با هم، روی فراگیران زبان انگلیسی با روش نیمه تجربی انجام داده اند، نشان می دهد روش از طریق آموختن با هم یا آموختن با هم نسبت به روش های حفظی، سخنرانی و غیره بر یادگیری و آموزش زبان خارجی تاثیر عمیق تری دارد(شکاری،2009).
8- روش پژوهش گروهی: این روش به وسیله شلوموشاران وبیل شاران در دانشگاه تلاویو طراحی شد. این روش در اصل یک طرح عمومی اداره کلاس درس است که بر طبق آن دانش آموزان درگروه های کوچک، با استفاده از روش های پژوهش مشارکتی، بحث های گروهی و برنامه ریزی مشارکت فعالیت می کننددر این روش دانش آموزان به گروه های ٢ تا ۶ نفر تقسیم می شوند. پس از انتخاب عنوان مورد مطالعه، هر گروه آن را به بخش های کوچک تر تقسیم می کند و هر بخش را یکی از اعضا مطالعه می کند، در آخرین مرحله هریک از گروه ها مجموع آموخته ها و یافته های خود رابه صورت یک کار گروهی به بقیه کلاس ارایه می دهند(یوسفی ،2002).
2-16 رویکردهای آموزش علوم و جایگاه رویکرد مشارکتی :
تمام زیبایی رویکرد جدید آموزش علوم در این نکته است که می کوشیم به هر نحو ممکن از هر چهارچوب صلب انعطاف ناپذیر و قطعی نگری که بخواهد از جهاتی آن را محدود کند بگریزیم. بدین ترتیب ملاحظه می شود که نگرش سیال و غیر جزمی رویکرد جدید آموزش علوم در سطح جهانی، تمام اصول و روش های تدریس پیشرفته را بسته به مورد و با توجه به موقعیت مورد عنایت قرار می دهد و در هر زمان دست کم به پاره ای از آنها توجه کافی دارد، به گونه ای که در نهایت مجموعه ای جامع فراهم می آورد. البته ناگفته پیداست که در چنین نگرشی، نقش معلم بسیار مهمتراز آن است که بتوان درباره آن اغماضی روا داشت(امانی تهران، 1380 ).
2-16 -1 چهار رویکرد اصلی یاد دهی – یادگیری را که عبارتند از :
1- رویکرد انتقالی : که در آن معلم نقش اصلی در یادگیری داشته و محتوی را کنترل می کند. تدریس از طریق تعامل معلم و دانش آموز انجام می گیرد
2- رویکرد اکتشافی: مجموعه ای از امکانات و ابزار در اختیار دانش آموزان جهت کشف پدیده ها بوده و معلم هدایت گر است .
3- رویکرد فرآیندی : برنامه درسی و شناخت مهارت ها مورد توجه است. که این مهارتها عبارتند از مشاهده، برقراری ارتباط، طبقه بندی، پیش بینی، فرضیه سازی و سازماندهی آزمایشات
4- رویکرد تعاملی (مشارکتی): تبعیت از علائق دانش آموزان و فراهم آوردن امکانات جهت کار آزاد گروهی و همکاری در نوشتن گزارش کار و ارتباط مستقیم دانش آموزان با یکدیگر دانش آموز محور(همان منبع).
2-17 عناصر یادگیری مشارکتی
1- پاسخ دهی فرد ی دانش آموزان: فهم این که آنها باید به سهم خودشان برای گروه مسؤل باشند که بار آنها به عهده گروه نیافتد و هر کسی باید در گروه همکاری داشته باشد.
2- مهارت های اجتماعی: اشاره دارد به مهارت های گروه کوچک و مهارت های میان فردی، از قبیل ارتباطات مؤثر که برای مشارکت مورد نیاز است
3- تعامل رو در ر و : شامل کار در گر و ه های کو چک که دا نش آموزان می توانند یکدیگر را ببینند و درتعامل رو در رو شرکت کنند.