دانلود پایان نامه
درباره مفهوم تدریس، تعاریف زیادی ارائه شده است، به طور کلی می توان گفت که، تدریس همانا ((انتقال دانش ))، ((ایجاد آگاهی بیشتر))، ((درس دادن )) و ((شکل دهی معرفت و دانش)) می باشد. با اندک تاملی می توان دریافت که چنین تعریفی با مفهوم لغوی تدریس هماهنگی دارد(فتحی آذر، 1382).
« تدریس عبارت است از تعامل یا رفتار متقابل معلم و شاگرد، بر اساس طراحی منظم و هدفدار معلم، برای ایجاد تغییر در رفتار شاگرد. تدریس مفاهیم مختلف مانند نگرشها، گرایشها، باورها، عادتها و شیوه های رفتار و به طور کلی انواع تغییراتی را که می خواهیم در شاگردان ایجاد کنیم، دربر می گیرد»(میرزا محمدی، 1383).
در تدریس هر موضوعی، نخست هدف، محتوا و کلاس یا گروه سنی مورد نظر مشخص می شوند. سپس نوبت به چگونگی تدریس یا روش انجام مراحل آموزشی در رسیدن به هدف، با توجه به محتوا و سایر عوامل می رسد. تصمیم گیری معلم در چگونگی تدریس امری بس مهم است و در آن معلم باید از تجربیات، اصول شناخته شده، یافته های پژوهشی و در کل از روش های تدریس استفاده کند(فتحی آذر،1382).
در گذشته های نه چندان دور، معلم در نظام های آموزشی رسمی، نقش انتقال دانش را داشته و جزو منابع مهم اطلاعات محسوب می شده است. کلاس های درس او از نظم و انضباط خشک برخوردار بوده و روشی آمرانه بر آن حاکم بوده است. یافته های پژوهشی مختلف، توسعه اجتماعی و فرهنگی، نیازهای نو یا متفاوت و سایر عوامل اثرگذار سبب گردیدند تا امروزه نقش معلم تغییر یابد. اگرمعلم در گذشته به انتقال دانش تاکید داشته است، اکنون باید بیشتر وقت خود را، صرف شناخت مشکل یادگیری فراگیران کند و حالت هدایت کننده و تسهیل کننده یادگیری را داشته باشد. پس از ترغیب فراگیران برای کنش و واکنش، راهنمایی فردی آنها، انجام ارزیابی مرحله ای و ارزیابی پویا و در کل، ایجاد نگرش در یادگیری، جزو وظایف مهم معلم محسوب می شود(همان منبع).
2-7 تعریف روش تدریس
« روش در مقابل واژه ی لاتینی «متد » به کار می رود، و واژه ی متُد در فرهنگ فارسی « معین » و فرهنگ انگلیسی به فارسی «آریانپور » به :روش، شیوه، راه، طریقه، طرز و اسلوب معنی شده است . به طور کلی «راه انجام دادن هر کاری » را روش گویند. روش تدریس نیز عبارت از راه منظم، با قاعده و منطقی برای ارائه درس می باشد(صفوی، 1370).
روشی منظم و اصولی برای ارائه محتوا در واقع هر آموزگار با در نظر گرفتن یک الگوی خاص راهی منظم را جهت رسیدن به هدف تدریس انتخاب می کند.
روش تدریس، الگوهای رفتاری معلم است که تکرار پذیر است، قابلیت استفاده در تمامی موضوعات درسی دارد، به بیش از یک معلم اختصاص دارد و به امر یادگیری ارتباط می یابد (فتحی آذر، 1382).
2-7-1 چهار ویژگی خاص در تعریف تدریس وجود دارد که عبارتند از :
الف) وجود تعامل بین معلم و دانش آموزان؛
ب) فعالیت بر اساس اهداف معین و از پیش تعیین شده؛
ج) طراحی منظم با توجه به موقعیت و امکانات؛
د) ایجاد فرصت و تسهیل یادگیری(شعبانی،1382).
2-8 انواع روش تدریس
میرلوحی (1380) روش های تدریس را در سه گروه روش های مستقیم، نیمه مستقیم و غیرمستقیم تقسیم بندی می نماید. به نظر ایشان روش های تدریس مستقیم به روش هایی گفته می شود که در آن معلم خود به تنهایی موضوع درسی را ارائه می کند. روش های سخنرانی، نشان دادن (نمایشی) و روش  انجام دادن در این گروه قرار می گیرند. روش های تدریس نیمه مستقیم مبتنی بر کار مشترک میان معلم و فراگیر بودویادگیری دانش آموز تحت هدایت و رهبری ضمنی و نیمه مستقیم معلم قرار دارد. از روش های تدریس نیمه مستقیم می توان به روش پرسش و پاسخ، روش گفتگو (بحث گروهی) و روش جهت دهی اشاره نمود. و بالاخره گروه سوم روش های تدریس غیرمستقیم هستند که در این روش ها دانش آموزان بدون راهنمایی و هدایت مستقیم معلم به یادگیری می پردازند. روش تدریس مستقیم به صورت های مختلفی از جمله از طریق کار اختیاری، کار الزامی؛ کار در جمع کلاس و یا از طریق کار در گروه های مجزا انجام می پذیرد.
  همچنین روش های تدریس را می توان به روش های فعال و غیرفعال تقسیم بندی نمود. در روش های فعال تدریس ذهن انسان فعال در نظر گرفته می شود بدین معنا که هر مفهومی که با نظام مفاهیم ذهن تناسب داشته باشد، جذب ذهن می شود و اگر متناسب نباشد جذب نمی گردد. همچنین، کسب مفهوم نیز در یک فرآیند فعال حاصل می گردد. در یادگیری فعال معلم شرایط را مساعد می کند و فراگیر با مشارکت خود یاد می گیرد. معلم راهنما و هادی جریان تدریس است. ولی در روش های غیرفعال معلم مخزن و منبع دانش فرض می شود و فراگیران ظروف خالی محسوب می گردند که معلم وظیفه دارد مطالب را به طور یک طرفه به آنان انتقال دهد. به عبارت دیگر روش های فعال تدریس حالت دوسویه و تعاملی دارند ولی روش های غیرفعال یکسویه و منفعل هستند(فضلی خانی، 1378)
درتقسیم بندی دیگر روش های تدریس برحسب پویایی (فعالیت) یا ایستایی (عدم فعالیت )دانش آموز به دو دسته ی فعال(پویا) و غیر فعال (ایستا) تقسیم می شوند. در الگوهای تدریس غیرفعال، دانش آموز موجودی انفعالی است و معلم به عنوان انتقال دهنده ی اطلاعات، مسئولیت اصلی آموزش را بر عهده دارد. او تلاش می کند ذهن دانش آموزان را با انبوهی از مفاهیم ،اصول و اصطلاحات درس ها انباشته سازد و به این ترتیب رفتار آن ها را نسبت به قبل تغییر دهد. در این نوع روش تدریس، برنامه ی درسی غیر قابل انعطاف است و معلم و دانش آموز به اجبار از محتوای مشخصی استفاده می کنند(شلدره ای و همکاران ،1390).
2- 9تقسیم بندی روش های تدریس
روش های تدریس به دو دسته کلی تقسیم می شود روش هایی که در گذشته های بسیار دور به کار می رفته اند«روش های تاریخی» و روش هایی که متکی بر یافته های روان شناسی و علوم تربیتی جدید می باشند. «روش های جدید» نامیده می شوند.
2-9-1 الف روش های تاریخی
از میان رو ش های تاریخی دو روش بیش از سایر روش ها در ایران شهرت دارد: یکی روش سقراطی و دیگری روش مکتبی ( مکتبخانه ای)
در روش سقراطی، نخستین هدف سقراط این بود که مهارت شاگردان برای کشف حقایق پرورش یابدو نقش معلم عمدتا شامل پرسیدن و نقش شاگرد سازماندهی و بکار گیری دانش و تجربه گذشته خود برای پاسخ به سوالات بود روش سقراط استقرایی نیز بوده یعنی از جزئیات به کلیات می رسید.در روش مکتبی که جنبه تاریخی و سنتی دارد که این روش از چند اصل تشکیل شده است یکی از این اصل ها آزادی سنی می باشد در این اصل با وجود اینکه این مکتب به کودکان گروه سنی 6تا10 ساله تعلق دارد ولی این حد، که یک «حد طبیعی» است که آزادانه مشخص می شود و بصورت یک « قید رسمی و قانونی» غیر قابل تغییر نیست. هر فرد با توجه به شرایط خاص زندگی فردی، خانوادگی و شغلی می تواند زمان آغاز تحصیلات ابتدایی خود را آزادانه انتخاب نماید(صفوی، 1370).
2-9-2 ب- روش های جدید
در اینجا به چند روش جدید اشاره میکنیم:
روش سخنرانی: در این روش معلم کم و بیش بدون وقفه در کلاس صحبت می کند و شاگردان به سخنان معلم گوش می دهند؛ یاداشت بر می دارند؛ در باره سخنان معلم فکر می اندیشندولی با اون گفتگو نمی کنند هدف این روش تدریس ارائه اطلاعات از سوی معلم به شاگردان است(همان منبع،ص111).
روش بحث گروهی : بحث گروهی گفتگویی است سنجیده و منظم پیرامون موضوعی که مورد علاقه مشترک افراد شرکت کننده می باشد.تعداد افرادی که در بحث گروهی شرکت می کنند، می تواند معمولا بین 6 تا 20 نفر باشدو یک نفر هم به عنوان رهبر گروه را اداره می کند پس روشی است به افراد فرصت می دهد تا نظرات عقاید و تجربیات خود را با دیگران در میان بگذارند زمانی که این بحث به درستی انجام نشود وقته گروه به صحبت های بی نتیجه صرف می شود(همان منبع،ص122).
روش نمایشی: روش نمایشی بر اساس مشاهده و دیدن استوار است. افراد مهارت های خاص را از طریق مشاهده و دیدن فرا می گیرند. ابتدا معلم جریان کاری را در برابر چشم فراگیران انجام می دهد و آنگاه فراگیران همان کار را شخصا تکرا می کنند و انجام می دهند(همان منبع،ص139).