دانلود پایان نامه
شناسایی رابطه ی بین شکاف سواد اطلاعاتی و توانمندی زنان شهر شیراز.
شناسایی رابطه ی بین شکاف دسترسی و توانمندی زنان شهر شیراز.
شناسایی رابطه ی بین عوامل اجتماعی و توانمندی زنان شهر شیراز.
1-4-3- تعاریف شکاف دیجیتالی، توانمندی زنان و فناوری اطلاعات و ارتباطات
الف: شکاف دیجیتالی
نخستین بار واژه ی شکاف دیجیتالی از لاری ایروینگ (یکی از کارمندان ارشد دولت ایالت متحده امریکا)، گرفته شد، مقصود وی از این واژه اشاره ای بود میان افرادی که از سخت افزار و نرم افزار تکنولوژی در خانواده ها بهره مند بوده و انبوهی از اشخاصی که توان خریداری این ابزار را نداشتند (دراگولنسکو، 2002: 139).
در مورد معنای اصطلاح شکاف دیجیتالی هنوز اختلاف نظر وجود دارد. شکاف دیجیتالی اصطلاحی است که برای بیان نابرابری های توزیع جهانی در زمینه ی دسترسی به تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات استفاده می شود ( مجله ی صنایع پلاستیک، 1390: 89). شکاف دیجیتالی فاصله ی بین افرادی است که به وسیله ی اینترنت دارای مزایا هستند و کسانی که از مزایای اینترنت محرومند ( راجرز، 2001: 96).
شکاف دیجیتالی در معنای گسترده، فاصله ی موجود بین کسانی که به فناوری های نوین (تلفن، کامپیوتر، دسترسی به اینترنت) و خدمات مرتبط با آن دسترسی دارند و کسانی که این دسترسی را ندارند می باشد (متیک، 2006: 29).
شکاف دیجیتالی توصیف الگوی دسترسی نابرابر به فناوری اطلاعات بر اساس درآمد، نژاد، قومیت، جنسیت، سن و جغرافیا از اواسط دهه ی 1990 می باشد (موسبرگر و همکاران، 2003: 1).
از نظر سازمان همکاری اقتصاد و توسعه، شکاف دیجیتالی بیان کننده ی شکاف بین افراد، خانواده، تجار و مناطق جغرافیایی در سطوح مختلف اقتصادی و اجتماعی است و زمینه ی فرصت های آنها برای دسترسی به فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی و استفاده ی آن ها از اینترنت برای فعالیت های بسیار متنوع است (سازمان همکاری اقتصاد و توسعه، 2001).
ب: توانمندی زنان
واژه ی توانمندی در بافت های متفاوت و نهادهای مختلف به کار رفته است. مثلاً ادبیات مربوط به این واژه در عرصه های آموزش، مددکاری اجتماعی و روان شناسی، در سیاست های رادیکال دهه ی 1960 امریکا و گروه های توسعه گرای جوامع شمال و جنوب، همچنین در نهادهای فمینیستی رو به توسعه کاربرد داشته است. با توجه به کاربرد گسترده ی این واژه دریافت های متفاوتی از آن وجود دارد (کبیر و همکاران، 1388: 111).
توانمند سازی یعنی اینکه مردم باید به سطحی از توسعه ی فردی دست یابند که به آن ها امکان انتخاب بر اساس خواست های خود را بدهد ( شادی طلب، 1381: 54). هم چنین توانمند سازی را اصطلاحی برای توصیف هموار کردن راه خود یا دیگران برای تلاش در جهت دست یابی به اهداف شخصی تعریف کرده اند ( ابوت و والاس، 1380: 311). فرخی توانمندی را مراحل مختلفی که یک زن طی آن از نیازها و خواسته های درونی خود آگاه و انگیزه و جرأت دستیابی به هدف مورد نظر را در خود تقویت و به همراه آن توانایی و شایستگی لازم برای عملی ساختن آن را در خود ایجاد کند تعریف کرده است ( فرخی، 1376: 76). بنابراین می توان توانمندی را به عنوان یک فرایند در نظر گرفت.
ج: فناوری اطلاعات و ارتباطات
اصطلاح فناوری اطلاعات و ارتباطات به فناوری های مبتنی بر کامپیوتر و اینترنت، با هدف ارائه اطلاعات و خدمات ارتباطی به گروهی از کاربران اشاره دارد (محمدی و بدرقه، 2011: 458).
فناوری اطلاعات و ارتباطات، فناوری یا فنونی است که توسط آن فنون، عناصر اطلاعات یا داده های خام که دارای معانی یا مفهوم قابل درک نیستند در فرایند تجزیه و تحلیل قرار گرفته و پس از آن که دارای معانی قابل درک شده و به اطلاعات تبدیل شدند امکان انتقال آن ها توسط سیستم های الکترونیک به مبادی مصرف را به وجود خواهد آورد (شهرتی فر، 2008: 65).
فصل دوم
ادبیات تحقیق
2-1-مقدمه
یکی از بخش های مهم تحقیق، بخش مربوط به پیشینه و ادبیات تحقیق است. زیرا سرچشمه ی علوم را می توان در پیشینه ی آن ها جست و جو کرد (دمپی ، 1:2006). مطالعه ی منابع به محقق کمک می کند تا دید عمیق تری نسبت به موضوع تحقیق پیدا کند و فرضیات را با دقت بیشتری به کار برد (دلاور، 1375: 182).
در این فصل، برای بررسی سابقه ی تحقیقات داخلی و خارجی از بررسی های کتابخانه ای و جست و جوهای اینترنتی استفاده شده است. جست و جوهای منابع کتابخانه ای و اینترنتی داخلی نشان داد که تا کنون تحقیقی در مورد شکاف دیجیتالی و توانمندی زنان انجام نشده است.
2-2-تحقیقات داخلی
– ساعی ارسی و ولی پور (1391)، پژوهشی را با عنوان “شناسایی عوامل مؤثر بر توانمند سازی زنان جهت مشارکت در توسعه اجتماعی” انجام دادند. تعداد 384 نفر از زنان توانمند استان لرستان به عنوان نمونه آماری انتخاب گردید. نقش چند عامل اساسی از جمله عوامل فردی و ویژگی های شخصی زنان، عوامل اجتماعی- فرهنگی، عوامل سیاسی- اداری، عوامل اقتصادی، عوامل فناوری و عوامل رقابتی بر توانمند سازی زنان مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد در بین عوامل فردی و ویژگی های شخصی زنان، میزان تحصیلات؛ در مورد عوامل اجتماعی- فرهنگی، غلبه بر تفکرهای سنتی رایج در مورد زنان؛ در رابطه با عامل سیاسی اداری، نقش سیاست های حمایتی دولت از زنان؛ درباره ی عامل اقتصادی، اشتغال زنان؛ در مورد عوامل فناوری، خود فناوری و درباره ی عامل رقابتی، ایجاد تفکر کارافرینی نقش مهم و اساسی در توانمند سازی زنان استان لرستان داشته است.
– خانی و همکاران (1391) ، پژوهشی را با عنوان “ارائه ی الگوی توانمند سازی زنان روستایی استفاده کننده از فناوری اطلاعات و ارتباطات” انجام دادند. این پژوهش با رویکردی تبیینی- تحلیلی در روستاهای بخش مرکزی شهرستان لاهیجان انجام شد. هدف پژوهش، ارائه ی الگویی برای توانمند سازی زنان روستایی، با استفاده از ابزار فناوری اطلاعات و ارتباطات بوده است. در گردآوری داده ها از روش کتابخانه ای- میدانی و پرسشنامه استفاده شده است. طبق تحلیل های انجام شده فناوری تأثیر بسیاری بر رفاه افراد داشته و ضریب تأثیرگذاری آن، برابر با 471/. بوده است. تأثیر فناوری بر آگاهی با ضریب تأثیرگذاری 431/. بیشترین تأثیر را بر ارتقای آگاهی زنان روستایی داشته است. تأثیر فناوری بر مشارکت زنان با ضریب 264/.مشاهده شد. در تحلیل آخر فناوری ابتدا بیش ترین تأثیر را برمشارکت با ضریب 255/. و سپس بر مرحله کنترل با ضریب 236/. داشته است. بنابر تحلیل های انجام شده، فناوری اطلاعات و ارتباطات، قابلیت ارتقای آگاهی و تواناسازی را ذیل مراحل توانمندسازی از قبیل مرحله ی رفاه، آگاهی، مشارکت و کنترل داراست.