دانلود پایان نامه
مبنای این درصد ها توزیع آماری طبیعی است که 68 درصد از جمعیت را در داخل دو حد انحراف معیار قرار می دهد. در شکل 3-1-توزیع این افراد نشان داده شده است.
شکل 3-1- پذیرندگان نوآوری
راجرز نوآوران را افرادی توصیف می کند که جرأت خطر دارند. اقتباس گران اولیه بیش از آن که جهان وطنی باشند افراد محلی قابل احترامند. این ها کسانی هستند که دیگران برای راهنمایی به آنان مراجعه می کنند. اکثریت اولیه در تصمیم گیری خویش تمایل به احتیاط و ملاحظه کاری دارند. افراد اکثریت متأخر شکاک و مرددند. آنان معمولاً برای پذیرش نوآوری محتاج فشار گروه هم قطار خویش هستند. کندروها به هر چیز تازه ای بدگمان و بی اعتمادند، آن ها به شدت به سنت های نظام اجتماعی خود وابستگی دارند. در عین حال، کمبود منابع این گروه را هم قاعدتاً دچار محدودیت می کند (ویندال و همکاران، 1376: 114).
از نظریه ی اشاعه مشخص است که فناوری ارتباطات هرگز یک مرتبه و در مدت کوتاهی از زمان اتخاذ نمی شود، بلکه بیشتر به دنبال منحنی وضعیت در جایی است که اتخاذ کنندگان نخستین، کسانی که شخصی ترین منابع اولیه ی فناوری را در اختیار دارند، و سپس دیگران به دنبال آن در طول سال های متعددی تقاضا می کنند، قرار می گیرد. راجرز (1986)، بیان می کند، امروزه فن آوری های ارتباطی نه تنها به دنبال منحنی های پی در پی هستند، بلکه فناوری های جدیدتر نیازمند منابعی هستند که متفاوت از فناوری های قدیمی تر است (ماسون و هکر، 2003: 52).
3-2-3-نظریه ی شکاف آگاهی
اطلاعات یک منبع است. اطلاعات ارزش دارد و به افراد امکان کارهایی را می دهد که در صورت (نبودن آن) نمی توانستند انجام دهند. با وجود این، آشکار است که آگاهی، مثل دیگر انواع ثروت، در جامعه به گونه ای برابر توزیع نشده است. افرادی که با فقر مالی دست و پنجه نرم می کنند، اغلب از نظر اطلاعاتی هم فقیر هستند. از نظر اطلاعات دار و ندار وجود دارد، همان طور که از جهت ثروت مادی، دار و ندار وجود دارد (سورین و تانکارد، 1381: 361). یک احتمال غیر منتظره و نامطلوب این است که ارتباط جمعی ممکن است عملاً اثرش، افزایش تفاوت یا شکاف آگاهی میان گروه های اجتماعی مختلف باشد. این پدیده که “فرضیه شکاف آگاهی” خوانده شده است، نخستین بار توسط تیکنور، دونوهو و اولین در سال 1970 در مقاله ای با عنوان “جریان رسانه های جمعی و رشد تفکیکی” در آگاهی مطرح شد. مؤلفان، فرضیه شکاف آگاهی را به این طریق بیان کردند: شکاف آگاهی زمانی رخ می دهد که ریزش اطلاعات رسانه های جمعی به نظام اجتماعی افزایش می یابد. بخش هایی از جمعیت با پایگاه اجتماعی اقتصادی بالاتر سریع تر از بخش های با پایگاه پایین تر این اطلاعات را کسب می کنند، به طوری که شکاف در آگاهی میان این بخش ها به جای اینکه کاهش یابد، افزایش پیدا می کند (همان، 363).
تیکنور، دونوهو و اولین می گویند به منظور آزمون، فرضیه شکاف آگاهی را می توان به دو شکل زیر بیان کرد.
با گذشت زمان، کسب آگاهی از موضوعی که عمومیت بسیاری یافته است، در میان اشخاص تحصیلکرده تر، سریع تر از کسب آن در میان اشخاصی است که تحصیلات کمتری دارند.
در یک زمان معین باید همبستگی بیشتر میان کسب آگاهی و تحصیل در مورد موضوع هایی که در رسانه ها عمومیت زیادی یافته اند، وجود داشته باشد (همان، 364-365).
علی رغم انتقادهای قابل توجهی که به این نظریه وارد شده، نظریه ی شکاف آگاهی در تحقیقات ارتباطات نفوذ بسیاری کرده و با ظهور رسانه های دیجیتالی، این نظریه مجدداً به طور کامل احیا شد؛ هر چند که نام آن به شکاف دیجیتالی تغییر کرد (فاضل نیا و کیانی، 1382: 25). تصویری کلی از شکاف آگاهی در شکل 3-2 ، ارائه شده است (سورین و تانکارد: 1381: 364).
شکل3-2- فرضیه شکاف آگاهی
3-2-4-نظریه ی شکاف دیجیتالی
یکی از نظریه های مهم در توسعه ی فناوری اطلاعات، نظریه ی شکاف دیجیتالی است. اما شکاف دیجیتالی نظریه جدیدی نیست. در حقیقت می توان شکاف دیجیتالی را دنباله ی شکاف آگاهی دانست.
بحث شکاف آگاهی که از سال 1950 در جلسات سازمان ملل و یونسکو به عنوان مهم ترین دغدغه ی عصر حاضر مطرح شد؛ به بررسی وضعیت دسترسی کشورهای مختلف به اطلاعات و ابزارهای ارتباطی پرداخت. تقریباً از همان زمان بود که مشکل جدیدی در برابر مسیر رو به جلو کشورها به سمت جامعه ی اطلاعاتی رخ نمود و شکاف دیجیتالی، نامی بود که به آن نهاده شد (کاستلز، 1382: 45).
برخی با نگاه صرفاً فیزیکی این شکاف را ناشی از فقدان زیر ساخت ها دانسته و برخی با دیدی جامع تر علاوه بر مسئله ی دسترسی، از زاویه اجتماعی- فرهنگی و … نیز به آن نگریسته اند (نوری، 1385: 38). ولی از سال 2002 شکاف دیجیتالی به مسائل دیگری مافوق دسترسی فیزیکی اطلاق شده و به سمت مباحث علوم اجتماعی گرایش پیدا کرده است (سرکارآرانی، 1383: 33).
بر اساس شکاف دیجیتال، دیگر صرف حضور رسانه های سنتی (تلویزیون، رادیو و مطبوعات) و نیز عدم دسترسی به آن ها و عدم آگاهی از محتوای آن ها نیست که منجر به شکاف آگاهی میان افراد می گردد، بلکه رسانه های دیجیتال چون رایانه، تلفن همراه و مهم تر از همه شبکه ی شبکه ها یعنی اینترنت است که می تواند مبنایی باشد برای بروز شکاف دیجیتال میان کشورهای غنی و فقیر و نیز میان انسان های غنی و فقیر از لحاظ سواد و نیز از لحاظ پایگاه اقتصادی که به آن تعلق دارند (پرورش، 1387: 2). همه سطح سواد یا سطح آموزش لازم برای بهره برداری از اطلاعات موجود را ندارد و همه به آگاه بودن و یا داشتن توانایی های اطلاع جویی که خیلی مهم است، احساس نیاز نمی کنند و انگیزه ی کافی برای استفاده از اطلاعات در دسترس را ندارند (نوری، 1385: 38). همان طور که وبستر بیان می کند موضوع مهم این است که انقلاب اطلاعاتی که در یک جامعه ی طبقاتی زاده می شود از راه نابرابری های موجود یا شاید بدتر شدن آن، نسبت به سایر امور، نمود بیش تری دارد. بنابراین آنچه می توان آن را “شکاف اطلاعاتی” نامید، عمیق تر می شود زیرا آنان که از نظر اقتصادی و تحصیلی بر دیگران برتری دارند، از راه دسترسی به منابع اطلاعاتی بسیار نظیر پایگاه های داده ای مستقیم و تسهیلات ارتباطات رایانه ای پیشرفته می توانند برتری خود را در برابر کسانی که در سطوح پایین سیستم طبقاتی قرار گرفته حفظ کنند (وبستر، 1380: 193).
3-2-5-ابعاد شکاف دیجیتالی برتو
یکی از کسانی که به بررسی ابعاد شکاف دیجیتالی پرداخته است برتو است. از نظر برتو شکاف دیجیتالی دارای ابعاد مختلف فناوری، اقتصادی، ارتباطی و دسترسی به اطلاعات به شرح ذیل است:
– فناوری: شکاف بین کسانی که به فناوری دسترسی دارند و کسانی که به فناوری دسترسی ندارند (گبرمایکل و جیسن، 2006: 269). کسانی که امکان ارتباط با شبکه های محلی و جهانی دارند و کسانی که ندارند. از این بعد افراد علاوه بر امکان دسترسی به سخت افزار و نرم افزارهای اطلاعاتی باید همچنین شبکه ی مناسب جهت دریافت و ارسال اطلاعات برای افراد وجود داشته باشد (شیرمحمدی و شامی، 1382: 338).
– اقتصادی: شکاف بین کسانی که توانایی و قابلیت استفاده از منابع را برای توسعه ی زیرساخت های اطلاعاتی پیشرفته دارند و کسانی که ندارند (گبرمایکل و جیسن، 2006: 269). توسعه ی اقتصادی مستلزم ارتباطات و پیوند بین سه عنصر زیرساختار فناوری، زیر ساختار ارتباطی و زیرساختار مهارتی می باشد (شیرمحمدی و شامی، 1382: 338).
-سواد اطلاعاتی: این بعد دربرگیرنده ی مجموعه ای از حداقل مهارت ها برای استفاده از ابزارهای جستجوی اطلاعات برای تعیین منابع مناسب و بازیابی اطلاعات مفید برای ارزیابی و دسترسی به رابط اطلاعاتی و ترکیب این اطلاعات در مکانیزمی است که قابلیت حل مشکل اطلاعاتی را داشته باشد (گبرمایکل و جیسن، 2006: 269). افرادی که به اطلاعات دسترسی دارند حداقل باید بدانند که چگونه از فناوری استفاده نمایند، اطلاعات ارزشمند را استخراج نمایند، مرتبط بودن اطلاعات را ارزیابی نمایند و اطلاعات را جهت حل مشکل شان به کار ببرند (شیرمحمدی و شامی، 1382: 338).
-ارتباطات: یکی دیگر از ابعاد تأثیرگذار بر شکاف نوع ارتباطات است. کسانی که به فناوری اطلاعات و ارتباطات پیشرفته مانند خدمات اینترنتی پهن باند دسترسی دارند و کسانی که تنها به اشکال ساده ی فناوری اطلاعات و ارتباطات مانند خطوط تلفن ثابت دسترسی دارند (گبرمایکل و جیسن، 2006: 269).
-دسترسی به اطلاعات: اعتقاد بر این است که برخی از انواع شکاف بین کسانی است که به ابزارها و حمایت های اجتماعی مورد نیاز برای دسترسی و تبادل اطلاعات دسترسی دارند و آن ها که از این حقوق برخوردار نیستند (گبرمایکل و جیسن، 2006: 269). در کشورهای دارای حکومت دموکرات مردم اجازه ی دسترسی به اطلاعات در زمینه های مختلف را دارا می باشند و دولت خود تلاش می کند تا اطلاعات مورد نیاز مردم را منتشر نماید (شیرمحمدی و شامی، 1382: 338).
3-3-نظریات مربوط به توانمندسازی زنان