مبتلا بیشتر می‌گردد.۱۱۴
بیماران مبتلا به خوابگردی رفتار غریبی دارند و آن مشابه رفتار افراد مبتلا به اختلالات تجزیه‌ای۱۱۵ است. خستگی شدید و محرومیت قبلی از خواب موجب تشدید حملات خوابگردی می‌گردد. غالباً بیمار خاطرات توهمی روشن از حادثه هیجانی را تجربه می‌کند، که در حالت بیداری، خاطره‌ای از آن ندارد. بیماران در این حالت تماس خود را با محیط قطع کرده و در دنیای درون خود غوطه ور می‌باشد. ممکن است از نظر هیجانی آشفته باشد، لیکن پس از ختم دوره نسبت به انچه بر او گذشت، دچار فراموشی می‌گردد. برخی از روانشناسان معتقدند در خوابگردی شخصی واقعاً‌در خواب نبوده، بلکه بیدار است و این وضعیت در واقع نوعی تغییرات خود آگاهی است، که تحت عنوان اختلالات تجزیه‌ای طبقه‌بندی می‌شود. فرد در این حالت ممکن است رفتارهایی از خود نشان دهد که حاکی از محتویات ناخودآگاهی ذهنی اوست. رفتاری که در حالت عادی مجال بروز پیدا نمی‌کند، لیکن در عالم خواب محقق شده و انسان خالی از هرگونه شرارت – مبتلا به خوابگردی – را به سمت ارتکاب اعمال مجرمانه سوق می‌دهد.۱۱۶ بر اساس برخی منابع آماری، هجده درصد جمعیت جهان خوابگرد هستند.
خوابگردی به دو صورت طبیعی یا مصنوعی شکل می‌گیرد. به دلیل تفاوت ساختاری این دو از یکدیگر و از آنجاییکه جرایم ارتکابی شخص خواب و مسؤولیت کیفری ناشی از آن در هر یک متفاوت به نظر می‌رسد، ضمن تبیین هر یک، ملاکهای تشخیصی آن را بیان می‌نماییم.
بند اول – انواع خوابگردی
خوابگردی به دو صورت طبیعی یا مصنوعی به شرح ذیل تقسیم می‌شود.
الف – خوابگردی طبیعی
خوابگردی، انجام دادن اموری به صورت نیمه‌خودکار در ضمن خواب است بی‌آنکه شخص در بیداری آنچه را انجام داده به یاد آورد. خوابگردی یکی از اختلالات خواب است که در رشته روان‌شناسی خواب مورد مطالعه و بررسی قرار می‌گیرد که در این حالت بدن بیدار و ذهن در خواب است.
شایع‌ترین انوع خوابگردی، خوابگردی طبیعی است که به خودی خود عارض شده و بدون دخالت عوامل خارجی و یا اراده و دخالت دیگران در زمان خواب طبیعی فرد حادث می‌گردد. راه رفتن در خواب نمودار کوشش بیمار برای گریز از خطرهای تهدید کننده و یا برآوردن آرزوها یا انجام دادن امیالی است، که هنگام بیداری از خود آگاهی رانده و سرکوفته شده‌اند. مثلاً در یک مورد بیمار شب‌ها بر می‌خواست و به اتاق خواب مادرش می‌رفت و گونه او را می‌بوسید و خود از این اقدام شبانه چیزی به یاد نداشت، معلوم شد بین بیمار و مادرش اختلافی بروز کرده بوده است.
ساختمان شخصیت در این بیماران همانند بیماران هیستریک است، یعنی فرد بیمار بسیار تلقین پذیر و ناپخته و متوجه به خود است و احتیاج مبالغه آمیزی برای محبت و امنیت دارد. این واکنش بیشتر ممکن است در کودکی و نوجوانی رخ دهد و با حصول پختگی از بین برود، ولی در بزرگسالانی که هنوز پختگی کامل پیدا نکرده‌اند چنین واکنشهایی بروز پیدا می‌کند. باید به بیمار کمک کرد تا به قدرت و ارزش خود اعتقاد پیدا کند.»۱۱۷
امروزه مشخص شده است که برخلاف تصورات گذشته، علت اختلال خوابگردی فقط محدود به مسایل روانی نمی‌شود. در اصل علت مجموعه‌ای از عوامل است که یکی از آنها استرس‌ها و فشارهای روانی می‌باشد. در عین حال تغییر در میزان برخی مواد شیمیایی در مغز نیز در بروز این حالت دخیل است. گاه سوء مصرف برخی مواد نیز می‌تواند به این اختلال منجر شود.
خوابگردی طبیعی بصورت ناخواسته ایجاد می‌گردد. فعالیت‌هایی که در حین اختلال خوابگردی بروز می‌کند، فقط محدود به راه رفتن نیست. بیمار ممکن است بنشیند و به نظر بیاید که بیدار است در حالی که در خواب به سر می‌برد، گاه بلند شده و راه می‌رود یا حتی ترکیبی از فعالیت‌های پیچیده را انجام می‌دهد مثل لباس پوشیدن، دست‌شویی رفتن، بلند کردن اشیاء و جابه‌جا کردن آنها در اتاق.جالب است بدانید که گاه فرد در عین خواب رانندگی می‌کند.این دوره‌ها ممکن است بسیار کوتاه (در حد چند ثانیه یا چند دقیقه) یا طولانی باشد، به طور مثال، نیم ساعت و حتی بیشتر. این رفتار به ندرت به بیداری منجر می‌شود که همراه با چند دقیقه اغتشاش شعور است، ولی اغلب شخص به رختخواب برمی‌گردد و صبح روز بعد چیزی از خوابگردی به یاد ندارد.برخلاف تصور عمومی مبنی بر اینکه بیدار کردن فرد در چنین حالتی خطرناک است، این کار هیچ خطری را متوجه فرد بیمار نمی‌کند. البته ممکن است زمانی که او را بیدار می‌کنید، متوجه گیجی یا ناآگاهی او نسبت به اطراف باشید که البته این حالت گذرا و کوتاه مدت است.معمولاً‌خوابگرد به صورت عادی به خواب می‌رود، ولی در حال خواب بر می‌خیزد و اعمال مختلفی انجام می‌دهد گاهی نیز ممکن است از موانع اجتناب کرده و از فرمان‌هایی که به او داده می‌شود، اطاعت کند.از خصوصیات آن می‌توان، به کوتاه بودن خواب و فراموشی بعد از آن اشاره نمود.همچنین برخی از روانشناسان معتقدند اگر از اعمال و حرکات خودکار بیمار جلوگیری شود، ممکن است وی دچار خشم شدید شده یا مرتکب اعمال خطرناک بزهکارانه، مانند آتش افروزی و هتک ناموس گردد. رفتار عادی چنین فردی معمولاً طبیعی است، ولی گاهی اوقات وقوع جرم جزایی یا مدنی در خواب دور از انتظار نخواهد بود.۱۱۸
از جمله نشانه های وجود خوابگردی در فرد میتوان به طور خلاصه به موارد زیر اشاره نمود:
• دوره‌های مکرر برخاستن از بستر در حین خواب و راه رفتن که معمولا دو ثلث اول دوره اصلی خواب روی می‌دهد.
• بیمار ضمن خوابگردی، چهر‌ه‌ای فاقد احساس و چشم‌هایی خیره دارد و نسبت به اقدام دیگران برای ارتباط با او واکنشی نشان نمی‌دهد و به دشواری می‌توان او را بیدار کرد.
• شخص پس از بیدار شدن (چه بعد از دوره خوابگردی و چه روز بعد) نسبت به دوره اختلال، دچار فراموشی است.
• ظرف چند دقیقه پس از بیداری از دوره خوابگردی، هیچ اختلالی در فعالیت ذهنی و رفتار شخص دیده نمی‌شود.هر چند در ابتدا ممکن است دوره کوتاهی از اغتشاش شعور خفیف یا اختلال جهت‌یابی وجود داشته باشد.
برخی از تجارب روانکاوی نشان می‌دهد، به هنگام راه رفتن در خواب این «خود» ضد اخلاقی و ضد اجتماعی و سرکوب شده بیمار است، که او را از بستر خواب بیرون می‌کشاند. بیمار در این لحظات به وسیله‌ی آرزوهای غیر قابل کنترلی هدایت می‌شود، که در اینگونه مواقع قابل درک‌می باشد. هر چند در اغلب موارد این درک بسیار بدوی است. برای مثال، در بسیاری از موارد کسانی که در خواب راه می‌روند، نوعی عقل پانتومیم از زنای با محارم انجام می‌دهند. اما این منحصر به زنا نیست٬ بلکه سایر تمایلات تابو شده را هم می‌توان از آن کشف نمود.۱۱۹
همانگونه که بیان گردید، وقتی افراد خوابند، مغزشان از پنج مرحله خواب (حرکات سریع و غیر سریع چشم) عبور می‌کند، این مراحل با همدیگر چرخه‌ی خواب را تشکیل می‌دهند. یک چرخه‌ی کامل خواب در حدود ۹۰ تا ۱۰۰ دقیقه طول می‌کشد.بنابراین هر فرد متوسط در حدود چهار یا پنج چرخه‌ی خواب را در طول خواب شبانه تجربه می‌کند.در طول این مراحل، گاهی ممکن است، خوابگردی در مراحل سبک‌تر چرخه‌ی خواب روی دهد.ولی اغلب در طول مراحل عمیق‌تر خواب یعنی مراحل ۳ و ۲ حرکت غیر سریع چشم، اتفاق می‌افتد.در طول این مراحل مشکل است، که فرد بیدار شود و اگر هم که بیدار شود، ممکن است تلو تلو بخورد و برای چند دقیقه گیج باشد.۱۲۰
به طور معمول، خوابگردی در بچه‌ها ممکن است، یک یا دو ساعت بعد از خوابیدن اتفاق بیفتد و آن‌ها به مدت ۵ تا ۲۰ دقیقه در هر جایی قدم بزنند. خوابگردی در بچه‌ها نسبت به بزرگسالان بسیار رایج‌تر است. چون اغلب خوابگردی‌ها با بزرگ شدن و رسیدن به سال‌های اولیه نوجوانی از بین می‌روند.
خوابگردی ریشه در وراثت داشته و در میان نسل‌ها ادامه پیدا می‌کند. بنابراین اگر والدین خوابگرد باشند، فرزندانشان ممکن است همین رفتار را داشته باشند. به غیر از عامل وراثت، عوامل دیگری نیز ممکن است موجب خوابگردی طبیعی شود. محرومیت از خواب یا خستگی، خواب از هم گسسته (منقطع) و بیماری یا تب برخی از داروها و استرس از جمله علل خوابگردی طبیعی به شمار می‌آید و به نظر می‌رسد، خوابگری به ندرت به علت یک مشکل روانی یا هیجانی اساسی رخ دهد.۱۲۱
در جدول طبقه‌بندی بین المللی اختلالات خواب، خوابگردی طبیعی، جزء اختلالات بیداری از شاخه‌ی بدخوابی ‌ها است، و شامل رفتارهای غیر طبیعی در حین خواب یا در گذار خواب و بیداری به حساب می‌آید.۱۲۲
در تحلیل و توجیه دیگر، حرکت در خواب، یکی از اختلالات ناشی از تزلزل وحدت شخصیت۱۲۳ است. تزلزل وحدت شخصیت زمانی صورت می‌گیرد، که یک قسمت از سایر قسمت های شخصیت جدا شده و مانند واحد مستقل عمل کند. این جریان عکس العملی است که فرد برای جلوگیری از پیدایش اضطراب، مرتکب اعمالی می‌گردد، که از حوزه آگاهی وی خارج است. این حرکات اگر فرد یا اطرافیان او را با خطر مواجه نسازد، اشکالی تولید نمی‌کند. اما همیشه اینگونه نیست٬ برای اینکه شخص از حرکت در خواب خودداری نماید و در واقع مانع وقوع آن شود، آگاهی و توجه به تمایلات عقب رانده‌ی خود کاملاً ضروری است. او باید آن را تشخیص دهد، درک نماید و بپذیرد. در غیر این صورت اغلب در خواب حرکت خواهد نمود.۱۲۴
خوابگردی در واقع نوعی بیداری آمیخته با خواب است.و همانطور که در بخشهای پیشین گفته شد خواب دارای دو مرحله است:
۱- حرکات سریع چشم(REM) که اغلب رویاها در آن روی می‌دهد.
۲- خواب غیر ‌REM
و باید گفت در خوابگردی، امواج مغزی به صورت ترکیبی از بیداری و خواب غیر REM است.
بنابراین خوابگردی طبیعی بدون دخالت عامل خارجی، اتفاق میافتد. هرچند این نوع خوابگردی غالبا دراشخاص عصبی و مبتلایان به صرع دیده میشود، ولی افرادی نیز هستند که با وجود عدم ابتلا به بیماریهای نامبرده، و یا نظایر آنها، دچار عارضه خوابگردی هستند. به این نوع از خوابگردی که افراد ناخواسته دچار آن میشوند، خوابگردی طبیعی میگویند.
ب – خوابگردی مصنوعی
هیپنوتیزم نوعی سستی و بی حالی و یا خلسه همراه با شرکت فعال برخی از حواس پنجگانه‌می باشد که درموارد خاص و اراده هیپنوتیزم کننده‌می توان آنها را نیز مدتی از کارانداخت، به عبارتی تماما اراده شخص هیپنوتیزم شده در دست هیپنوتیزم کننده میباشد. به همین جهت میزان تلقین پذیری فرد در طی عملیات هیپنوتیزم بسیاربیشتر از حالت عادی‌می باشد. همانطور که قبلا گفته شد، خوابگردی، که به معنای بیداری در خواب میباشد، که در صورت بروزباعث انجام اموری از جمله کارکردن در خواب، از جا برخاستن وراه رفتن در خواب و… است. در این اختلال فرد مجموعه ای از اعمال حرکتی ناهشیار را انجام‌می دهد که پس از بیداری ازآن رویداد چیزی به یاد نمی آورد. معمولاًخوابگردی با چشم باز وهماهنگی نسبی دستگاههای حسی وحرکتی

مطلب مرتبط :   منابع پایان نامه ارشد با موضوعارتکاب جرم، حقوق جزا، ترک فعل، حقوق کیفری
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید