نمونه گیاه که خاکستر شده
D.m: درصد ماده خشک گیاه

شکل 2-5- منحنی و معادله استاندارد پتاسیم
2-8-4-سدیم
2-8-4-1- آماده کردن محلول‌های سنجش
1) محلول کلروسزیم با غلظت 87/0 گرم در لیتر: 1/1 گرم کلروسزیم صددرصد خاص در بالن ژوژه یک لیتری ریخته شد و با افزودن آب مقطر به حجم یک لیتر رسانده شد.
2) محلول استاندارد غلیظ سدیم به غلظت 1000 میلی گرم در لیتر (1): مقدار 542/2 گرم کلرور سدیم خشک شده در دمای 105 درجه سانتیگراد در بالن ژوژه‌ی یک لیتری ریخته شد و با استفاده از آب مقطر به حجم یک لیتر رسانده شد.
3) محلول استاندارد سدیم 100 میلیگرم در لیتر (2): 100 میلیلیتر از محلول استاندارد بالا در بالن ژوژه یک لیتری ریخته شد و با افزودن آب مقطر به حجم یک لیتر رسانده شد.
4) سری محلول‌های استاندارد (3): از محلول استاندارد 2، بترتیب مقادیر 0، 2، 4، 6، 8 و 10میلی‌لیتر با پیپت برداشته شد و در بالن ژوژه‌ی 100 میلی‌لیتری با آب مقطر به حجم 100 میلی‌لیتر رسانده شد.
2-8-4-2-تعین محتوای سدیم
مقدار 5 میلی‌لیتر از عصارههای‌ تهیه شده در بالن ژوژه‌های 50 میلی‌لیتری با محلول کلروسزیم 87/0 گرم در لیتر به حجم رسانده شدند و سپس مقدار سدیم موجود در نمونهها با استفاده از دستگاه فلیم فتومتر (JENWAY مدل PFP7)، پس از کالیبره کردن دستگاه با محلولهای استاندارد و شاهد، اندازه‌گیری و طبق رابطه زیر (2-14)، بر حسب گرم درصد محاسبه شد ]امامی، 1375[.
Na٪ = (a DDV)/(10000/m) m (100/D.m) (2-14)
که در آن:
a: عدد بدست آمده از منحنی
D: عدد رقت
V: حجم محلول حاصل از انحلال خاکستر
m: وزن نمونه گیاه که خاکستر شده
D.m: درصد ماده خشک گیاه

شکل 2-6- منحنی و معادله استاندارد سدیم

2-8-5-فسفر
2-8-5-1- آماده کردن محلول‌های سنجش
1) محلول آمونیوم مولیبدات و آمونیوم وانادات: 5/2 گرم از آمونیوم هپتا مولیبدات در 400 میلیلیتر آب مقطر حل شد و سپس 25/1 گرم آمونیوم وانادات در 300 میلیلیتر آب مقط حل گردید و محلول آمونیوم وانادات به محلول آمونیوم مولیبدات اضافه شد. بعد از خنک شدن محلول فوق، 250 میلیلیتر اسید نیتریک 65% به آن اضافه و با افزودن آب مقطر به حجم یک لیتر رسانده شد.
2) محلول استاندارد غلیظ فسفر به غلظت 500 میلی گرم در لیتر (1): مقدار 197/2 گرم پتاسیم دی هیدروژن فسفات خشک شده در دمای 105 درجه سانتیگراد در بالن ژوژه‌ی یک لیتری ریخته شد و با استفاده از آب مقطر به حجم یک لیتر رسانده شد.
3) محلول استاندارد فسفر 50 میلیگرم در لیتر (2): 100 میلیلیتر از محلول استاندارد بالا در بالن ژوژه یک لیتری ریخته شد و با افزودن آب مقطر به حجم یک لیتر رسانده شد.
4) سری محلول‌های استاندارد (3): از محلول استاندارد 2، بترتیب مقادیر 0، 5، 10، 15، 20 و 25 میلی‌لیتر با پیپت برداشته شد و در بالن ژوژه‌ی 50 میلی‌لیتری با آب مقطر به حجم 50 میلی‌لیتر رسانده شد.
2-8-5-2-تعین محتوای فسفر
مقدار 5 میلیلیتر از عصارههای برگ و ریشه و نمونه شاهد با پیپت برداشته شد و در بالن ژوژه 25 میلیلیتری ریخته شد. سپس مقدار 5 میلیلیتر معرف وانادات مولیبدات به بالن اضافه شد و با آب مقطر به حجم رسانده شد. در نهایت شدت رنگ ایجاد شده در نمونه شاهد، استانداردها و نمونهها با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر (Canada BT600 Plus,)، در طول موج 450 نانومتر اندازهگیری شد. در نهایت، غلظت فسفر در نمونهها طبق رابطه زیر (2-15)، بر حسب گرم درصد محاسبه شد ]امامی، 1375[.
P%=a=dd 100v/200/mm Dm (2-15)
که در آن:
a: غلظت فسفر در نمونه بر حسب میلیگرم در لیتر
D: عدد رقت
V: حجم محلول حاصل از انحلال خاکستر
m: وزن نمونه گیاه که خاکستر شده
D.m: درصد ماده خشک گیاه

شکل 2-7-منحنی و معادله استاندارد فسفر
2-8-6-کلسیم
مقدار 10 میلیلیتر از عصاره‌ی تهیه شده در ارلن مایر 100 میلیلیتری ریخته شد و 40 میلیلیتر آب مقطر و 8 میلی‌لیتر سود 4 نرمال به آن اضافه شد. سپس 02/0گرم معرف پاتون ریدر به آن اضافه شد تا رنگ محلول صورتی شود، آنگاه عمل تیتراسیون با EDTA 01/0 نرمال با استفاده از بورت تا ظهور رنگ ارغوانی ادامه یافت. در نهایت مقدار کلسیم موجود در نمونه ها، طبق رابطه زیر بر حسب درصد گرم محاسبه شد ]امامی، 1375[.
CA٪ =( X=V)/(a/mm25)*(100/D.m) (2-16)
که در آن:
a : حجم نمونه پیپت شده
V : حجم محلول حاصل از انحلال خاکستر
m : وزن نمونه گیاه که خاکستر شده است
D.m: درصد ماده خشک گیاهی
X : حجم E.D.T.A مصرفی برای تیتراسیون

مطلب مرتبط :   خلقت، الاهی، تکلم، دایمی، یهودی، کنیم.

2-8-7- منیزیم
مقدار 10 میلیلیتر از عصاره‌ی تهیه شده در ارلن مایر 100 میلیلیتری ریخته شد و 40 میلیلیتر آب مقطر به آن اضافه شد. سپس به آن 1 میلیلیتر تامپون کلروآمونیوم (75/67 گرم کلرور آمونیوم در 750 میلیلیتر آمونیاک غلیظ حل شد و با آب مقطر به حجم یک لیتر رسانده شد) و 10-8 قطره از معرف اریکروم بلک تی (EBT) اضافه شد تا رنگ محلول آلبالویی شود، آنگاه عمل تیتراسیون با EDTA 01/0 نرمال با استفاده از بورت تا ظهور رنگ آبی ادامه یافت. در نهایت مجموع کلسیم و منیزیم موجود در نمونهها، طبق رابطه زیر (2-17)، بر حسب درصد گرم محاسبه شد ]امامی، 1375[.
Mg%+Ca٪ =( X=V)/(a/mm25) (100/D.m) (2-17)
که در آن:
a : حجم نمونه پیپت شده
V : حجم محلول حاصل از انحلال خاکستر
m : وزن نمونه گیاه که خاکستر شده است
D.m: درصد ماده خشک گیاهی
X : حجم E.D.T.A مصرفی برای تیتراسیون
از تفاضل مقادیر بدست آمده برای مجموع کلسیم و منیزیم و کلسیم، مقدار منیزیم نیز محاسبه شد (2-18)، ]امامی، 1375[.
Mg%=(Mg%+Ca%)-Ca% (2-18)
2-8-8- آهن
2 میلی لیتر از عصارههای برگ و ریشه، نمونه های شاهد و استاندارد در بالنهای 25 میلیلیتری ریخته شد و به آن 1/0 میلیلیتر محلول احیا کننده متول، 2/0 میلیلیتر محلول ارتوفنانیترولین، 7/2 میلیلیتر محلول سیترات به آن اضافه شد و پس از یک ساعت شدت رنگ ایجاد شده در نمونه شاهد، استانداردها و نمونهها با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر (Canada BT600 Plus,)، در طول موج 450 نانومتر اندازهگیری شد. در نهایت غلظت آهن در نمونهها طبق رابطه زیر (2-19)، بر حسب قسمت در میلیون محاسبه شد ]امامی، 1375[.
Fe ppm=aF100v/m/Dm(2-19)
که در آن:
a: غلظت آهن در نمونه بر حسب میلیگرم در لیتر
V: حجم محلول حاصل از انحلال خاکستر
m: وزن نمونه گیاه که خاکستر شده
D.m: درصد ماده خشک گیاه

شکل 2-8-منحنی و معادله استاندارد آهن
2-8-9- روی
20 میلی لیتر از عصارههای برگ و ریشه در بالنهای 100 میلیلیتری ریخته شد و با آب مقطر به حجم رسانده شد سپس به آن 2 میلیلیتر تامپون کلروآمونیوم (75/67 گرم کلرور آمونیوم در 750 میلیلیتر آمونیاک غلیظ حل شد و با آب مقطر به حجم یک لیتر رسانده شد) و 10-8 قطره از معرف اریکروم بلک تی (EBT) اضافه شد تا رنگ محلول آلبالویی شود، آنگاه عمل تیتراسیون با EDTA 01/0 نرمال با استفاده از بورت تا ظهور رنگ سبز ادامه یافت. در نهایت میزان روی موجود در نمونهها طبق رابطه زیر (2-20)، بر قسمت در میلیون محاسبه شد ]امامی، 1375[.
Zn (mg/L)=(5/0.1065.46V)/10(2-20)
که در آن:
v: حجم قرائت شده از مرحله تیتراسیون

2-8-10- مس
25 میلی لیتر از محلول که حاوی حداقل 10 میکروگرم مس باشد در بالن ژوژه 50 ریخته شد و سپس یک قطره معرف فنل فتالئین به محلول داخل بالن اضافه گردید و با استفاده از آمونیاک 3 نرمال خنثی شد. محلول حاصل به رنگ صورتی کم رنگ درآمد. در ادامه 3 میلی لیتر بافر به داخل بالن اضافه و خوب بهم زده شد و کاملا بی رنگ گردید و سپس 3 میلی لیتر زینکون به داخل بالن ژوژه اضافه و پس از بهم زدن با آب مقطر به حجم رسانیده شد در نهایت شدت رنگ ایجاد شده در نمونه شاهد، استانداردها و عصارهها پس از 20 دقیقه با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر (Canada BT600 Plus,)، در طول موج 620 نانومتر اندازهگیری شد. در نهایت غلظت مس در نمونهها طبق رابطه زیر (2-21)، بر حسب قسمت در میلیون محاسبه شد ]امامی، 1375[.
CU (PPm) = (aC22V)/m / (100/D.m) (2-21)
که در آن:
a: عدد بدست آمده از منحنی یا غلظت مس کمپلکس بر حسب ppm
m: وزن نمونه خاکستر شده
V: حجم محلول حاصل از انحلال خاکستر
D.m: درصد ماده خشک گیاهی

شکل 2-9-منحنی و معادله استاندارد مس

2-8-11- کلر
به منظور اندازه گیری کلر، 1/0 گرم از بافت‌های (ریشه و برگ) خشک‌شده در آون، با استفاده از ترازوی دیجیتال با دقت 001/0 گرم وزن و سپس به ارلن مایر 50 میلی‌لیتری منتقل شدند. به نمونه‌ها 25 میلی‌لیتر آب مقطر جوش اضافه‌شد و سپس به مدت یک ساعت روی شیکر با 120 دور در دقیقه قرار‌ گرفتند و عصاره‌ها در چند مرحله کاملاً صاف‌شدند و با آب مقطر به حجم رسانده شدند. 10 میلی‌لیتر از عصاره ها برداشته شدند و 4 قطره دی‌کرومات پتاسیم به آنها اضافه شد و با محلول نیترات نقره 05/0 نرمال تا ظهور رنگ قرمز‌آجری تیتر ‌شدند. مقدار نیترات نقره مصرفی برای نمونه‌ها یادداشت و درصد کلر با استفاده از رابطه زیر (2-22)، محاسبه شد ]امامی، 1375[.
(2-22) کلر %=حجم کل 100 5/35/ نرمالیته نیترات نقره میلی لیتر نیترات نقره مصرفی/100/ حجم عصاره وزن نمونه
2-9- تجزیه و تحلیل دادهها
داده های برداشت شده از اندازه گیریهای مختلف با استفاده از نرم افزار SAS (نسخه 1/9)، و به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی تجزیه شدند. همچنین مقایسه میانگینها با آزمون چند دامنهای دانکن و نرم افزار MSTATC (ورژن 10. 2)، صورت گرفت.

مطلب مرتبط :   زیست?محیطی، حفاظت، زیست‌محیطی، بنگاه?ها، مشی‌گذاری، وزارتخانه

فصل سوم
نتایج و بحث

3-نتایج و بحث
3-1-ارزیابی برهمکنش شوری و ژنوتیپ بر صفات مورفولوژیک
نتایج تجزیه واریانس داده ها نشان داد، برهمکنش شوری و ژنوتیپ بر قطر، ارتفاع، تعداد برگ، تعداد انشعابات و تراکم برگ روی شاخه اصلی (جدول 3-1)، درصد برگهای سبز ، نکروره شده و ریزش یافته، وزن تر و خشک شاخه اصلی (جدول 3-2)، وزن تر و خشک ریشه، وزن تر و خشک اندام هوایی، نسبت وزن تر و خشک ریشه به وزن تر و خشک اندام هوایی، نسبت وزن تر به وزن خشک اندام هوایی (جدول 3-3)، وزن تر و خشک برگهای بالایی و پایینی شاخه اصلی، سطح برگ و نسبت سطح برگ در برگهای بالایی و پایینی شاخه اصلی (جدول 3-4)، در سطح 1%، معنیدار بود.
بر اساس نتایج به دست آمده (جدول 3-1)، میزان قطر نهایی و مقدار افزایش آن در طی دوره اعمال تنش شوری، با افزایش غلظت شوری در آب آبیاری، در تمامی ژنوتیپها نسبت به گیاهان شاهد، کاهش یافت. کمترین قطر شاخه و کمترین میزان افزیش قطر در شاخه اصلی در سطح شوری 8/4 گرم در لیتر، مشاهده شد. میزان کاهش در قطر شاخه اصلی در ژنوتیپهای پیوندی با یکدیگر، اختلاف معنی داری را نشان داد. کمترین میزان افزایش در قطر شاخه اصلی در پایه GF677 و رقم سهند و در تیمار 8/4 گرم در لیتر، مشاهده شد.
نتایج نشان داد، میزان ارتفاع نهایی و مقدار افزایش آن در طی دوره اعمال تنش شوری، با افزایش غلظت شوری در تمامی ژنوتیپها نسبت به گیاهان شاهد، کاهش یافت. میزان کاهش ارتفاع در ژنوتیپهای پیوندی با یکدیگر اختلاف معنیداری را نشان داد. میزان افزایش ارتفاع در گیاهان شاهد ژنوتیپ 25-1، رقمهای شکوفه و شاهرود 12، در طی دوره اعمال تنش شوری به ترتیب 14/28، 23/31 و 82/44 سانتیمتر بود، در حالیکه میزان افزایش ارتفاع شاخه اصلی در این سه رقم در تیمار شوری 8/4 گرم در لیتر به ترتیب 80/25، 64/28 و 07/34 بود. این نتایج حاکی از آن است که ارتفاع ژنوتیپ 25-1و رقم های شکوفه و شاهرود 12 به ترتیب 34/2، 59/2 و 75/10 سانتیمتر نسبت به گیاهان شاهد، کاهش یافت که این میزان کاهش اختلاف معنیداری را نسبت به گیاهان شاهد نشان نداد در حالیکه میزان کاهش ارتفاع در رقمهای تونو، نانپاریل ، A200، سهند، مامایی و ژنوتیپهای 16-1 و 40-13 در تیمار 8/4 گرم در لیتر نسبت به گیاهان شاهد معنیدار بود (جدول 3-1).
ارتفاع بوته به شدت به محیط رشد وابسته است. از آن جا که پدیده رشد حاصل فعالیتهای حیاتی در شرایطی است که گیاه بایستی آب کافی در اختیار داشته باشد، در صورت عدم تامین آب مورد نیاز به دلیل کاهش فشار تورژسانس سلولهای در حال رشد و اثر بر طول سلولها، کاهش ارتفاع رخ می دهد [Munns and Tester, 2008]. تنش اسمزی در مرحله اول تنش شوری موجب کاهش محتوای آب سلولها می شود و طویل شدن