دانلود پایان نامه
قوت خود باقی است و یکی از مؤلفه های قاعده همکاری منع بهره برداری یک جانبه است. زیرا این اقدام علاوه بر نقض حاکمیت و تمامیت ارضی کشور مقابل با اصول فنی و کاربردی چون اصل حفظ یک پارچگی مخزن نیز منافات دارد. از آنجا که بین ایران و امارات متحده عربی تا کنون موافقت نامه تحدید حدود امضا نشده و رژیم حقوقی بهره برداری از میادین مشترک تعریف نگردیده موضوع در قالب عمومات حقوق بین الملل قابل طرح است و اقدام امارات متحده عربی به دلیل نقض قاعده عرفی همکاری و اصل حاکمیت ایران بر منابع طبیعی موجد مسئولیت است. حتی اگر قائل به وجود قاعده عرفی در این زمینه نشویم، اقدام آن کشور بر مبنای قاعده مسئولیت به دلیل سوء استفاده از حق یا مسئولیت بر مبنای عمل مجاز بین المللی مسئولیت آور بوده و موجب حق ایران برای مطالبه خسارت می شود.البته در حال حاضر از آنجا که ایران نیز به طور یک جانبه از میدان مذکور برداشت می کند، نمی تواند مانع بهره برداری یک جانبه امارات متحده عربی از این میدان شود.<br />گفتار پنجم : میدان گازی فرزاد A , B
میادین فرزاد B و Aکه گاهی میادین فارسیB , A نامیده می شوند با عربستان سعودی مشترک هستند. بخش خارجی میدان فرزاد A در عربستان با نام میدان (حصبه) شهرت یافته است. این میادین که کوچک و حاوی گاز می باشند، در نزدیکی هم در مجاورت جزیره فارسی قرار داشته و جزء بلوک اکتشافی فارسی هستند. در میدان گازی فرزاد B تا کنون دو چاه تولیدی حفر شده است. بخش بسیار ناچیزی از ساختمان فرزاد A (حصبه) در آبهای ایران قرار دارد در حالیکه بخش اعظم ساختمان فرزاد B در آبهای ایران واقع شده است. میادین بلوک اکتشافی فارسی 3500 کیلومتر مربع مساحت دارد.1044 ساختمان فرزاد A به صورت شمال شرقی-جنوب غربی و روند ساختمان فرزاد B به صورت شمال غربی-جنوب شرقی بوده و ذخایر گاز میدان فرزاد B 12/5 تریلیون فوت مکعب گاز است1045.
طرح توسعه میدان گازی فرزاد B در دستور کار وزارت نفت ایران قرار گرفته و مطابق اعلام مقامات، مذاکراتی با شرکت هندی “ام دی پی” در چارچوب بیع متقابل در جریان است و در صورت تحقق توسعه این میدان در فاز نخست یک میلیارد و 100 میلیون فوت مکعب و در مرحله دوم 2/2میلیارد فوت مکعب گاز تولید می شود. در میدان فرزاد B هم اکنون عملیات لرزه نگاری در جریان بوده و دو حلقه چاه توصیفی حفر شده که تکمیل این عملیات به کمتر از دو سال زمان نیاز دارد1046. توسعه میدان حصبه در دستور کار عربستان ظرف 5 سال آینده می باشد. این میدان دارای گاز غیر همراه نفت بوده و از آنجا که دارای درجه بالایی از گاز سولفور می باشد توسعه آن مستلزم صرف هزینه های زیادی است. در سپتامبر 2009 دولت عربستان قراردادی 5 ساله با شرکت سعودی آرامکو منعقد کرده که در قالب آن 200/1 میلیارد فوت مکعب گاز از این میدان و میدان عربی تولید خواهد شد1047.
گفتار ششم : میدان نفتی فرزام
این میدان با مساحت حدود 200 کیلومتر مربع در 45 کیلومتری جنوب غربی جزیره سیری قرار داردو بخش کوچکی از میدان فلاح امارات متحده عربی است . میدان فرزام، در کنار میادین سیوند، دنا، نصرت و الوند قرار دارد و روند تاقدیس آن شمالی جنوبی است1048. حجم نفت درجای آن حدود 6/258 میلیون بشکه نفت می باشد1049. توسعه این میدان در دستور کار وزارت نفت قرار گرفته است1050. با محقق شدن توسعه این میدان ، روزانه 15 هزار بشکه نفت از آن تولید خواهد شد. میدان فلاح به عنوان دومین میدان نفتی امارات متحده عربی در سال 1972 کشف شده و تولید تجاری آن در سال 1978 آن شروع شده است1051.
گفتار هفتم : میدان فروزان
میدان فروزان در فاصله 99/7 کیلومتری جزیره خارک در آبهای خلیج فارس قرار دارد و قبل از پیروزی انقلاب اسلامی به نام فریدون خوانده می شد و با عربستان مشترک است. میدان فروزان در قسمت مربوط به عربستان به نام مرجان معروف است. بخش ایرانی این میدان که حاوی نفت و گاز ترش می باشد، در سال 1966 توسط شرکت پان آمریکن در آبهای فلات قاره ایران کشف شد. میدان مذکور به همراه میدان اسفندیار، جزء بلوک عملیاتی و اکتشافی شرکت نفت فلات قاره در ناحیه خارک است1052 و میزان ذخیره نفت خام در جای آن 2309 میلیون بشکه است. میدان فروزان با کشور عربستان مشترک بوده و به مرحله تولید رسیده است1053. مطابق ترازنامه انرژی وزارت نفت تاریخ تکمیل پروژه های خارک، بهرگان اسفندیار و فروزان سال 1388 اعلام و میزان پیشرفت آن در سال 1385 به مقدار 3/56 اعلام شده و تولید روزانه آنها در مجموع 4/186 هزار بشکه در روز ذکر گردیده است1054. تولید میدان فروزان از دهه هفتاد شمسی شروع شده است.
یکی از مشکلات اساسی ایران در بهره برداری از میدان فروزان کمبود نقدینگی است1055. برای توسعه این میدان نیاز به بودجه قابل توجهی وجود دارد. شرکت ملی نفت ایران قرارداد مهندسی مشاور طرح توسعه میدان مذکور را با شرکت هندی-فرانسوی استپ امضا کرده است. البته پیش از آن، قرارداد توسعه این میدان با شرکت مهندسی و نفت ایران امضا شده بود که دچار تغییراتی شد. از نکات مدنظر در توسعه میدان فروزان تأسیس سکوی مسکونی برای 70 نفر و سکوی فرآورش بهره برداری گاز جهت انتقال روزانه 258 میلیون فوت مکعب گاز به جزیره خارک می باشد1056. گفته می شود با تکمیل طرح توسعه این میدان تولید روزانه آن به 80 هزار بشکه در روز افزایش می یابد. حداکثر تولید از این میدان در سال 1356 بوده که به 180 هزار بشکه در روز رسید. برخی کارشناسان معتقدند که تغییرات پی در پی در قراردادهای توسعه این میدان از سوی دولت باعث کاهش میزان تولید میدان فروزان شده است1057. علاوه بر آن، به نظر کارشناسان، بازگشت نفت به همراه آب به دریا موجب بروز آلودگی زیستی محیطی در بهره برداری از این میدان شده و به علت فراوانی شیب میدان به سمت عربستان آن کشور بهره برداری بیشتری از آن به عمل می آورد1058. در سال 1389 بنا به اعلام رسمی مقامات ایران بودجه لازم جهت توسعه میدان نفتی فروزان در نظر گرفته شده است1059.
نکته ای که نباید از خاطر دور داشت توان حیرت انگیز عربستان در تولید نفت از بخش مربوط به خود یعنی میدان مرجان است. مطابق گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا ،ظرفیت تولید نفت این کشور 5/10 میلیون بشکه در روز است و تا سال 2025 این می توان به 22 میلیون بشکه افزایش می یابد. عربستان سعودی در حال حاضر حدود 270 هزار بشکه روز از میدان نفتی مرجان نفت تولید می کند1060.
میدان نفتی فروزان و میدان نفتی مرجان عربستان جزئی از یک ساختمان نفتی واحد هستندکه طبق موافقت نامه تحدید حدود ایران و عربستان سعودی در سال 1968 (1347شمسی) با ترسیم خط مرزی به دو میدان مذکور تقسیم شده و هم اکنون به طور جداگانه بهره برداری می شوند. موافقت نامه تحدید حدود ایران و عربستان فقط حفاری در فاصله 500 متری خط مرزی را برای طرفین ممنوع ساخته است. همچنین حفاری انحرافی را با شرایطی مجاز می داند و ترتیبات همکاری چون مشاوره و تبادل اطلاعات را برای طرفین مقرر نموده است.
توجه به صرف به موافقت نامه تحدید حدود عربستان و ایران ما را به این نکته رهنمون می سازد که عملیات اکتشاف و استخراج نفت در خارج از منطقه ممنوعه از سوی طرفین مجاز است. این برداشت از ماده 4 موافقت نامه و ضمایم آن بدان معناست که حتی در صورت عدم بهره برداری توسط یکی از طرفین، طرف مقابل می تواند در خارج از منطقه مذکور بهره برداری نماید هرچند این اقدام آن کشور باعث تأثیر در شرایط کل مخزن شود. اما این برداشت را نمی توان با واقعیات و تحولات حقوقی جامعه بین المللی در این زمینه منطبق دانست. آنچنانکه گفته شد قاعده عرفی در حقوق بین الملل و اصول حقوقی چون اصل حاکمیت کشورها و اصل حفظ یک پارچگی مخزن مغایر برداشت مذکور از ماده 4 است. به سخن دیگر نمی توان فقط موافقت نامه مذکور را به عنوان حقوق حاکم بر این میادین نفتی تعیین و به سایر منابع حقوق بین الملل بی توجه بود.
آنچه مسلم است ،طراحان موافقت نامه تحدید حدود بین دو کشور در سال 1968 توجه چندانی به اصل حفظ یک پارچگی مخزن نداشته اند. این امر می تواند ناشی از دلایل مختلف سیاسی، اقتصادی یا امنیتی باشد. در صورتی کهبه این اصل توجه می شد، خط تحدید حدود دریایی بر مبنای توافق طرفین ترسیم می شد و میدان مرجان نیز به شکل یک میدان واحد مد نظر قرار می گرفت و درقالب یک موافقت نامه جداگانه با مشارکت دو طرف بهره برداری می شد. فایده این امر آن بود که در صورت افت شرایط فنی و اقتصادی یکی از طرفین منافع آن از مخزن حفظ می شد.
در حال حاضر برداشت عربستان از میدان مرجان حدود شش برابر برداشت ایران از میدان فروزان است. روند برداشت عربستان از یک سو و سراشیبی میدان به سمت عربستان و بهره مندی آن کشور از تکنولوژی پیشرفته و زمینه مناسب جهت جذب سرمایه خارجی سبب می شود این روند افزایشی تدام یابد. این در حالی است که حقوق بین الملل، در شرایطی که دو کشور به طور همزمان و به طور جداگانه از یک میدان مشترک بهره برداری می نمایند، قاعده ای وجود ندارد که به استناد به آن مانع از استفاده یکی از طرفین در امکانات بهتر و در نتیجه بهره مندی بیشتر از میدان شد.بنابراین ایران به عنوان کشور متضرر از میدان فروزان، می تواند تنها در صورت وجود اراده سیاسی مفامات دو کشور و توافق آنها در مورد یکی سازی این میدان اقدام نماید.
گفتار هشتم : میدان مبارک
این میدان در 9 مایلی جنوب شرقی جزیره ابوموسی قرار داردو با شارجه مشترک بوده و در مرحله تولید قرار دارد. پس از تشدید اختلاف میان ایران و امارات در دهه 1970 در مورد جزایر سه گانه در 29 نوامبر سال 1971 دولت ایران و امیر شارجه موافقت نامه ای امضاء کردند که در بند 5 آن آمده است ” استخراج منابع نفت و ذخایر زیرزمینی در زیر گستره آبهای کرانه ابوموسی که در چارچوب قرارداد موجود میان شارجه و شرکت نفت و گاز بیوتس (Butes) صورت می گیرد، باید از سوی ایران به رسمیت شناخته شود. نیمی از درآمد نفتی دولتی از استخراج این منابع باید مستقیماً از سوی شرکت یاد شده به دولت ایران پرداخت شود و نیمی دیگر به شارجه پرداخت شود1061.”
حکومت شارجه در سال 1348 شمسی ، اکتشاف نفت و گاز از میدان مشترک مبارک را آغاز کرد. این اکتشاف که بدون اطلاع ایران بود، با حمایت آمریکا از امارات صورت گرفت. حکومت شارجه قرارداد بهره برداری را به مدت 40 سال را به شرکت بیوتس واگذار و بهره برداری این شرکت از میدان رسماً در سال 1353 شروع شد. مطابق قرارداد امیر شارجه با شرکت بیوتس، قرار شده بود که قبل از مرحله کشف نفت 700 هزار دلار و بعد از کشف و استخراج نفت 000/050/12 دلار و 5/12% بهره مالکانه به حاکم شارجه پرداخت نماید. در سال 1972 شرکت بیوتس قراردادی با مشارکت چند کمپانی دیگر از جمله شرکت کرسنت منعقد کرد و قرارداد خود با شارجه را تا حدودی تعدیل کرد. در این قرارداد کنسرسیوم متعهد شده بود که نصاب قابل تخمین درآمد خود را تعیین کند. در پایان در سال مالی منتهی به دسامبر بهره مالکانه به علاوه نیمی از 1000 درآمد خود را پرداخت کند1062. دی ماه سال 1388 پایان مدت قرارداد بیوتس است و این بحث مطرح است که آیا ایران می تواند مالکیت خود بر میدان مبارک اعاده نماید یا خیر؟
پایان قرارداد بیوتس به معنی خاتمه عمر میدان مبارک نمی باشد. برخی از منابع معتقدند که میدان مبارک فقط از حیث زمین شناسی مشترک بوده ولی نفت و گاز آن کلاً متعلق به ایران می باشد1063. البته به نظر میرسد با توجه عدم تحدید حدود دریایی و اختلاف ایران و امارات متحده عربی در حاکمیت بر جزایر سه گانه ،نتوان به سادگی این دید گاه را پذیرفت .در هر صورت ،نحوه بهره برداری آن در آینده در هاله ای از ابهام است. این میدان دارای ذخیره گاز در جای 6/14 میلیارد متر مکعب و 128 میلیون شبکه نفت است.1064
گفتار نهم : میدان نصرت