دانلود پایان نامه

بررسیهای سال 1380 نشان داده است که 3761000 نفر مصرف کننده مواد افیونی غیرقانونی (تریاک، شیره و غیره) وجود دارد که 2547000 نفر وابستگی به مواد داشتهاند (وزیریان، 1384)
در قرن حاضر قاچاق مواد غیرقانونی، مواد مخدر، داروهای روانگردان و اعتیاد به آنها به صورت بحرانی اجتماعی درآمده است. در حال حاضر سالیانه بیش از 26 میلیون مورد مرگ به علت مصرف مواد مخدر در دنیا گزارش میشود و این در حالی است که تا 20 سال آینده این رقم به بیش از 40 میلیون مورد خواهد رسید که بیش از ثلث آن درکشورهای در حال توسعه رخ خواهد داد. اعتیاد به داروهای مجاز و غیر مجاز در چند دهه گذشته بسیار فراگیر شده و تاکنون نزدیک به هزار ماده مخدر اعتیادآور، محرکزا و آرام بخش شناسایی شده که با روشهای مختلفی چون خوردن، تدخین (دود کردن)، تزریق و استنشاق مورد استفاده قرار میگیرند، متأسفانه آمارهای منتشر شده سازمانهای بین المللی مانند UNDCP، سازمان بهداشت جهانی و یونسکو حاکی از افزایش فزاینده مصرف این مواد در سطح جهان است و تنها تفاوت موجود بین کشورها در الگوی مصرف آن ها است (امامهادی و جلیلوند، 1385).
هر چند سیر صعودی مصرف مواد مخدر در کشورهای صنعتی تا حدودی کاهش یافته و در حال حاضر سیر نزولی بین جوانان را داراست، اما به نظر میرسد در ایران سوء مصرف مواد به خصوص میان جوانان سیر پیشروندهای را طی میکند، در این بین دلایل متعددی برای این افزایش وجود دارد که میتوان به سهولت ساخت، دسترسی و استفاده از مواد مخدر، نادیده انگاشتن خطرات ناشی از سوء مصرف، عدم تلاش جدی برای طراحی و اجرای برنامههای موثر پیشگیری کننده از سوء مصرف مواد، تغییر در شیوه زندگی و ورود به محیطهای جدید اشاره نمود (دهقانی، 1383).
متأسفانه با وجود خطرات و عوارض ناشی از اعتیاد، هر روزه بر شمار قربانیان اعتیاد افزوده میشود و آمارهای منتشر شده سازمانهای بین المللی حاکی از افزایش فزاینده مصرف این مواد در سطح جهان است. طبق آمار رسمی بیش از دو میلیون نفر وابسته به مواد مخدر در کشور وجود دارد، بعلاوه یازده میلیون نفر از جمعیت نیز با مشکل سوء مصرف خود و یا اطرافیانشان دست به گریبانند (عباسی و همکاران، 1385).
این مشکل باعث بروز مسائل بهداشتی، روانی و اجتماعی عدیدهای چون خودکشی، دگرکشی، خشونت و انواع بیماریها میشود، در رابطه با اهمیت مبارزه با سوء مصرف مواد مخدر باید افزود که طبق آمار 60 درصد زندانیان کشور به دلایل مرتبط با مواد مخدر در زندان بسر میبرند در این راستا مطالعات مختلف شیوع اعتیاد میان زندانیان را بین 20 تا 80 درصد گزارش کردهاند (جلیلیان و همکاران، 1392).
همچنین در بررسی که کردمیرزا و همکاران (1382)، بر روی دانشجویان رشته پزشکی، هنر، فنی-مهندسی و علوم انسانی در سطح دانشگاههای تهران انجام دادند، در 16 % دانشجویان رشته هنر، 9% دانشجویان رشته علوم انسانی، 6% دانشجویان رشتههای فنی-مهندسی و 5% دانشجویان رشته پزشکی، مصرف مواد را گزارش کردند.
رضایی و همکاران (1999)، در بررسی 1267 دانشجو و فارغ التحصیل دوره کارشناسی از 12 دانشگاه کشور مصرف سیگار را در 19 % دانشجویان مورد بررسی گزارش نمودند. همچنین 26 % آنها دستکم برای یک بار یکی از مواد حشیش، تریاک، شیره، هرویین، الکل، آمفتامین را مصرف کرده بودند. 17 % افراد یادشده، این مواد را برای تفنن و تنها 5% مواد را به صورت حرفهای مصرف کرده بودند
2-3- اعتیاد و اختلالات روانی
نزدیک 90 درصد افراد معتاد به ترکیبات افیونی دچار نوعی اختلال روانی، کاهش کیفیت زندگی، افزایش میزان مرگومیر، تقلیل در ارزشهای اجتماعی و اخلاقی و افزایش رفتارهای مجرمانه هستند که در این بین افسردگی، اختلال شخصیت مرزی، اختلال شخصیت ضد اجتماعی و اضطراب از اهمیت بیشتری برخوردار هستند. از بین اختلالات اضطرابی، فوبیا بیشتر از سایر موارد با افسردگی همراه است. از طرف دیگر کاهش انرژی و ناامیدی ناشی از افسردگی میتواند انگیزه معتادان را برای ترک مصرف مواد و درمان کم رنگ نماید (Becker et al., 2008). اختلالات روانپزشکی همراه با اعتیاد، تأثیرات مخربی را بر سلامت جسمانی، روان شناختی، اجتماعی، خانوادگی و مسائل مربوط به ارتباطات اجتماعی به همراه داشته است و پیامدهای این بیماری هزینههای بسیار گزافی را برای دولتها برجای خواهد گذاشت. (Astals et al., 2009).
بطوریکه افسردگی منجر به از کارافتادگی قابل توجه فرد در قلمروهای زندگی فردی و اجتماعی و اشتغال میشود و عملکردهای روزمره فرد همچون خوردن و خوابیدن و سلامتی فرد را تحت تأثیر قرار میدهد (Sadock et al., 2007)
افسردگی ممکن است نشان از درماندگی در معتادین باشد که این امر به عنوان مانعی برای انجام رفتارهای موثر برای مبارزه با اعتیاد و یا بهرهگیری از منابع مقابلهای موجود در سوءمصرفکنندگان مواد محسوب میشود، شیوع اختلال افسردگی اساسی در این افراد حدود 60-50 درصد و اختلال افسردگی جزئی نزدیک به 10 درصد میباشد (Ilegn et al., 2008).
2-4- اعتیاد و مشکلات هیجانی
مواد در افراد معتاد میتواند از طریق رفع حالتهای آزار دهنده یا ناخوشایندی نظیر درد، اضطراب یا افسردگی، رفتارهای پیشآیند خود را تقویت کنند. دادهها حاکی است که بیماران مبتلا به اختلالات افسردگی یا اختلالات اضطرابی در کوشش برای ترک سیگار کمتر از مردم عادی موفق هستند علایم افسردگی در افراد مبتلا به سوء مصرف مواد یا وابستگی به مواد شایع است، حدود یک سوم تا نیمی از کسانی که سوء مصرف مواد شبهافیونی دارند یا به آن وابستگی دارند و حدود 40% کسانی که سوء مصرف یا وابستگی الکل دارند، زمانی در طول عمر خود واجد ملاکهای تشخیصی اختلال افسردگی اساسی بودهاند (رضاعی، 1387).
بیمارانی که به این دو بیماری، اعتیاد و افسردگی مبتلا هستند بیش از جمعیت عادی در آسایشگاههای روانی یا مراکز ترک اعتیاد بستری میشوند. چرا که هر فردی که از این دو بیماری رنج میبرد، بیش از مبتلایان به یک بیماری خاص به کمک نیاز خواهد داشت (دانش، 1384).
سوء مصرف میتواند با تغییر در سیستم افیونی با شکلگیری مجموعهای از نشانههای منفی از جمله بیلذتی، بیحسی عاطفی عمومی، احساس بریدن از زندگی یا قطع علاقه به احساسات دیگران، احساس کنارهگیری، فراموشی و انزوا شود و سوء مصرف مواد ممکن است خود با تنظیم سیستم افیونی ادامهی مصرف را تقویت کند (لطفیکاشانی و عسگری، 1388).
افسردگی با ایجاد علایمی چون درماندگی مانعی برای مقابله با ترک اعتیاد و بهره گیری از منابع مقابلهای موجود محسوب میشود. این مسأله در حالی مطرح میشود که نتایج برخی پژوهشها نشان میدهند، درمان اختلالات خلقی همراه با اعتیاد ممکن است شروع و عود مجدد را کاهش دهد (Fitzsimons et al., 2007).
شیوع سرانه اختلال افسردگی در معتادان حدود 50 تا 60 درصد و اختلال افسردگی جزئی نزدیک به 10 درصد است. هم چنین شیوع سرانه اعتیاد در بیماران مبتلا به اختلالات روانی در کل حدود 29 درصد و در مراجعان افسرده در کلینیکهای روان پزشکی 56 درصد میباشد، گفته میشود 40 درصد کسانی که گرفتار سوء مصرف مواد (افیونی و غیرافیونی) هستند، زمانی در طول عمر خود واجد ملاکهای تشخیصی افسردگی اساسی بودهاند (رضاعی، 1387).
منابع افسردگی روانی متعدد است. مهمترین منابع افسردگی روانی عبارتند از:
عوامل دموگرافی (جمعیتی)، عوامل محیطی و عوامل اجتماعی روانی (Kim and Nrmt, 2012).
جلوه فیزیولوژیکی برجسته استرس، اضطراب است، حالت اضطراب یک تجربه عاطفی ناخوشایند است و در واقع یک شرایط عاطفی گذرا یا حالت احساسی است که موجب بروز احساساتی مثل تنش و دلهره شده و فعالیت سیستم عصبی اتونومیک را افزایش میدهد (Spilberger, 1983).
دلیل اضطراب بیماران ترس از ناشناختهها، ناراحتیهای احتمالی و پیامدهای ناشی از آن میباشد، در واقع اضطراب فرآیندی از خرده نظامهای متعادل، شامل، خرده نظام شناختی، جسمانی، عاطفی و رفتاری است، تغییرات در یک خرده نظام، منجر به تغییر در خرده، نظامهای دیگر میشود (جوهریفرد و همکاران، 1390).
استرس میتواند برای همه به وجود آید، بر طبق تحقیقات آزمایشگاهی و روان شناسی که بر روی نوزاد انسان و حیوانات انجام شد، مشخص شد که در نوزادان و کودکان نوپا درد ناشی از شرایط ناگوار پزشکی میتواند موجب استرس شود. این درد میتواند ناشی از واکنشهای حساسیتی نسبت به فرمول شیر مادر یا غذاهای کمکی باشد، غفلت از نوزاد و بدرفتاریهای جسمانی درجات بالایی از استرس را به وجود میآورد، حتی جداییهای کوتاه مدت از مادر میتواند منجر به استرس در نوزاد شود (Palmer, 2006).