دانلود پایان نامه
تعریف مفهومی
براساس نظر Kabat-zinn (1990)، ذهن آگاهی کیفیتی از هشیاری و به معنای توجه به لحظه کنونی، توجهی هدفمند و بدون قضاوت میباشد. بدون داوری است. در حضور ذهن فرد میآموزد که در هر لحظه از حالت ذهنی خود آگاهی داشته و توجه خود را به شیوههای مختلف ذهنی خود متمرکز نماید. ذهن آگاهی با بسیاری از مؤلفههای سلامت روان و بهزیستی روانی، توانایی سازش و عملکرد هیجانی، و کاهش احساس درد خصوصاً در موارد بیماریهای جسمانی همراه است.
تعریف عملیاتی
در این پژوهش آموزش ذهن آگاهی، آموزشی است که طی هشت جلسه بر روی بیماران دیابتی اجرا شده است (بر اساس بسته آموزشی که در پیوست آمده است).
فصل دوم
ادبیات و پیشینه پژوهش
مقدمه
پژوهش حاضر به منظور بررسی اثربخشی درمان ذهن آگاهی در کاهش نشخوار فکری و افزایش ابراز وجود در معتادان تحت درمان با متادون انجام گرفته است. در این فصل ابتدا پیشینه نظری با توجه به متغییرهای وابسته (نشخوار فکری و افزایش ابرازوجود) و مستقل (ذهن آگاهی) توضیح داده شده است، و در نهایت پیشینه پژوهشهای داخلی و خارجی بیان شده است.
2-1- اعتیاد
اعتیاد را به عادت کردن، خو گرفتن و خود را وقف عادتی نکوهیده کردن معنا کردهاند به عبارت دیگر به ماده مخدر که از نظر جسمی و یا اجتماعی زیان آور شمرده میشود، اعتیاد نام دارد.
واژه اعتیاد و معتاد تا حدودی با وابستگی ارتباط دارند. اعتیاد بر اساس تعریف راهنمای تشخیصی و آماری اختلالهای روانی به عنوان اصطلاحی که در زمینه وابستگی به مصرف بکار میبرند به معنای مصرف مکرر و افزایش یافته یک ماده که محرومیت از آن سبب بروز علائم ناراحتی و میل غیرقابل کنترل برای مصرف مجدد آن ماده می شود، آمده است (خرمآبادی و همکاران، 1391).
اعتیاد پاسخ فیزیولوژیک بدن است به مصرف مکرر مواد اعتیادآور است. این وابستگی از طرفی باعث تسکین و آرامش موقت و گاهی تحریک و نشاط گذرا برای فرد می گردد و از طرف دیگر بعد از اتمام این اثرات سبب جستجوی فرد برای یافتن مجدد ماده و وابستگی مداوم به آن می شود در این حالت فرد هم از لحاظ جسمی و هم از لحاظ روانی به ماده مخدر وابستگی پیدا می کند و مجبور است به تدریج مقدار ماده مصرفی را افزایش دهد.
در زمینه وابستگی به مواد، عوامل گوناگون روانشناختی، اجتماعی، خانوادگی و زیست شناختی درگیر هستند. روند وابستگی به مواد مخدر در کشورهایی مانند چین، هند، اندونزی، روسیه، مالزی، پاکستان، ایران و خیلی از کشورهای دیگر در سراسر دنیا در حال افزایش است به طوری که در سالهای اخیر بار جهانی آن بر روی سلامت حدود 7/0 درصد تخمین زده شده است (روحانی و همکاران، 1391)
کشور ایران نیز به دلیلا هم مرز بودن با بزرگترین مرکز تولید مواد مخدر نه تنهاب عنوان یکی از مسیرهای ترانزیت مواد مخدر مطرح است بلکه خود نیز ب بازاری برای فروش موادمخدر تولید شده در افغانستان تبدیل شده است.
علاوه بر این کشور ایران به دلیل جوان بودن جمعیت مشکلات عمده ای در زمینه اعتیاد دارد.این عارضه امروزه در بین افراد جوان شایعتر است و سن ابتلا به آن بطور قابل ملاحظهای کاهش یافته است.
سوئ مصرف مواد مخدر و اعتیاد یکی از مشکلات کشورهای در حال توسعه است. این کشورها چون دارای جمعیت جوان هستند و جوانان به عنوان مستعدترین گروه اغلب بیشتر در معرض آسیب قرا دارند.
2-2- شیوع اعتیاد
اعتیاد یک ناهنجاری با نشانههای بالینی، رفتاری و شناختی بوده که در ایجاد آن، عوامل اجتماعی و روانشناختی از یک طرف و عوامل زیست شناختی و داروشناختی از طرف دیگر نقش دارند. عوامل اجتماعی بیشتر در شروع مصرف و عوامل زیست شناختی در ادامه وابستگی مطرح هستند (جلیلیان و همکاران، 1392).
میزان شیوع مصرف مواد مخدر در جوانان بالاتر از هر گروه سنی است و به خصوص در طی دهههای 1960 و 1970 سوء مصرف مواد افزایش یافته و از سال 1992 شیوع مصرف داروهای ممنوعه در میان جوانان زیادتر شده است (Sneed et al., 2002).
بر پایه برآوردهای جهانی، حدود 250-150 میلیون نفر (7/5-5/3 درصد جمعیت جهان)، در سال 2008، دستکم یکبار مواد غیرقانونی را مصرف کردهاند و از میان مصرفکنندگان حشیش، مشتقات تریاک، کوکایین و محرکهای شبهآمفتامینی، 38-16 میلیون نفر جزء «مصرفکنندگان مشکلدار» بودهاند که نیاز به درمان داشتند، اما از این تعداد 15-10 درصد تحت درمان بودند. بنابراین حدود 5/33-11 میلیون نفر هیچ درمانی دریافت نکردهاند. در سال 1964 سازمان جهانی بهداشت واژههای وابستگی و سوء مصرف دارویی را جایگزین واژه اعتیاد کرد (محمدی و همکاران، 1388)
سازمان جهانی بهداشت و انجمن روانپزشکی آمریکا اعتیاد را بهصورت یک بیماری مزمن همراه با تمایل شدید به مصرف مواد و مشکلات وابسته به آن تعریف کردند.
شیوع پدیده اعتیاد به سرعت در جهان و کشور ایران در حال افزایش است و درصد زیادی از آمار معتادان به مواد مخدر را جوانان و نوجوانان تشکیل میدهند. در ایران طی 20 سال گذشته، میزان رشد سوء مصرف مواد بیش از 3 برابر نرخ رشد جمعیت بوده است، کنترل وابستگی به مواد افیونی برای کشور ما اهمیت زیادی دارد (حیدری و همکاران، 1385).