دانلود پایان نامه

با بررسی این پژوهشها مشخص میشود که میزان شیوع در هر نمونه با نمونه دیگر فرق میکند. اما در اغلب پژوهشها تعداد در خور توجهی از افراد، علایم و نشانههای اضطراب رایانه و اینترنت را نشان میدهند، پس میتوان نتیجه گرفت که اضطراب رایانه و اینترنت مشکلی واقعی در مراکز اداری، آموزشی و پژوهشی و حتی دانشگاههاست. آنهم در دورهای که مراکز و سازمانهای هر کشور برای پیشبرد سریع امور خود بیشتر از پیش درصدد نصب و راهاندازی سیستمها و پایگاههای اینترنتی در محیط خود هستند.
2-11- پیامدهای اضطراب رایانه و اینترنت در محیط کار و آموزش
رشد سریع فناوری، کار با رایانه و اینترنت را هر چند سریع و دقیق، در عین حال پیچیدهتر کرده است. افرادی که با اینترنت کار میکنند همواره با مجموعهای از فرصتها و مسایل جدید رو به رو میشوند. آنها باید دانش رایانهای خود را تابع روز نمایند. اما در این میان افراد مضطرب، احساساتی مانند ترس، بیقراری، نگرانی، تحریکپذیری و ناکامی را تجربه میکنند. این احساسات ناخوشایند و نامطبوع نه تنها زندگی را برای آنها تیره و کدر میکند، بلکه باعث میشود که آنها استفاده مؤثر و مفیدی از اینترنت نکنند و فرصتهای لازم برای آموزش مهارتهای نو را از دست بدهند (مثنوی، 1385).
2-12- لذت درک شده
دیویس و همکاران (1992) در مطالعات خویش هر دو متغیرهای انگیزش درونی و بیرونی را از فاکتورهای اصلی تمایز رفتاری کاربران در استفاده از سیستم رایانه قلمداد میکنند، آنها دریافتند علاوه بر سودمندی درک شده (انگیزش بیرونی) لذت درک شده نیز به عنوان انگیزش درونی از جمله عوامل تأثیرگذار بر کاربرد و پذیرش فناوری در کاربران میباشد. در واقع لذت یک انگیزش روانی درونی است که به عنوان یک فعالیت، تابعی از ادراک فرد از میزان تفنن وی در هنگام کار با یک سیستم تعریف میشود؛ بنابراین لذت حالتی است که میتواند طی زمان تغییر کند. محققان قبلی هر یک لذت را به طرق متفاوتی توضیح دادند، به عنوان مثال بارنت (1990) لذت را یک حالت ناگهانی فیزیکی، شناختی و اجتماعی میداند که باعث ایجاد خوشی و لذت در فرد میشود. این تعریف بر این نکته تأکید دارد لذت با ادراک شخص از این که تا چه اندازه فعالیتی را که تحت انجام آن قرار گرفتهاست برای او لذت بخش بوده، ارتباط دارد. در این تعریف به این نکته اشاره میشود که انجام فعالیتی که فرد تحت انجام آن قرار گرفته، تا چه اندازه برای وی جالب بودهاست (دیویس و همکاران، 1992، ص 330).
به عبارتی اگر حاصل رفتاری برای فرد جالب و لذت بخش باشد، فرد ممکن است آن فعالیت را انجام دهد. وقتی این امر به یک فناوری اطلاعات تسریع پیدا میکند، به صورت پذیرش و تمایل استفاده از سیستم نشان داده میشود. بر همین اساس محققان در تعریف دیگری لذت درک شده را به میزانی که فرد استفاده از سیستم رایانه را صرف نظر از نتایج سایر فعالیتهایی که در این راستا تأثیرگذار است، بیان کردند (کارول و توماس ، 1988).
با توجه به توضیحات فوق، افرادی که مطلوبیت و لذتی آنی را به خودی خود در استفاده از رایانه تجربه میکنند، احتمالاً میزان تمایلشان برای استفاده از اینترنت نیز بیش از دیگران خواهد بود (تئو، 2001، ص129).
تریآندیس ضمن اشاره به این مطلب، بیان میکند که لذت درک شده «احساس لذت، سرخوشی، مطلوبیت در مقابل پریشانی، نفرت و احساس عدم مطلوبیت یک فرد در اثر انجام یک کار خاص میباشد» بر رفتار فرد تأثیر میگذارد. لذت درک شده به تجربه ذهنی فرد از تقابل انسان و رایانه اشاره دارد (1980، 259).
مطالعات قبلی نشاندهنده این مطلب است که هرچقدر استفاده از اینترنت لذت بخشتر باشد، تمایل افراد به استفاده از آن بیشتر خواهد بود.
2-13- سودمندی درک شده
سودمندی درک شده براساس نظریه انتظار، با باورهای افراد در فرآیند تصمیمسازی مرتبط است (فیشبن آذجن ، 1975). طبق مدل پذیرش فناوری، سودمندی درک شده به میزانی است که شخص اعتقاد دارد استفاده از یک سیستم خاص مانند رایانه، عملکرد کاری وی را افزایش میدهد (دیویس و همکاران، 1992، ص 111).
به این معنا که اگر افراد فواید و سودمندی تکنولوژی را درک کنند رغبت و تمایل بیشتری به استفاده و پذیرش فناوری روز خواهند داشت، یافتههای تحقیقات متعددی نیز نشان میدهد که استفاده اختیاری کاربران از سیستم تا حدود زیادی تحت تأثیر سودمندی درک شده بودهاست. بر همین اساس است که محققان، سودمندی درک شده را یکی از بهترین عوامل پیشبینی کننده افراد از اینترنت میدانند (ایگباریا و همکاران، 1996).
این امر با در نظر گرفتن نظریه اجتماعی اشاره به این دارد هنگامی که فرد انتظار نتایج مثبت در استفاده از اینترنت داشتهباشد احتمال این که در آینده تمایل به استفاده از آن داشتهباشد، بیشتر خواهد بود (ویو و زهانگ ، 2008، ص 6).
2-14- خودکارآمدی
این واژه در حوزههای ویژهای نظیر رایانه به سرعت مورد توجه قرار گرفتهاست. خودکارآمدی، تأثیر مهمی بر شناخت، انگیزش و خلق افراد دارد. خودکارآمدی به انتظار و اعتماد افراد و به این موضوع اشاره دارد که عکس العملهایی که در مقابل پدیده ها و وقایع نشان می دهیم، می تواند تأثیر با اهمیتی داشته باشد. خودکارآمدی، توان سازنده ای است که بدان وسیله، مهارت های شناختی، اجتماعی، عاطفی و رفتاری انسان برای دست یابی به اهداف مختلف، به گونه ای اثربخش ساماندهی می شود.
احمدی دهقطب الدینی (1388) معتقد است خودکارآمدی رایانه به باورهای کاربران نسبت به تواناییهای خود برای انجام تکالیف خاص به کمک رایانه، گفته میشود و نشان دهنده قضاوت فرد از خود برای استفاده از رایانه است.
مفهوم خودکارآمدی درباره اهمیت افرادی است که می توانند با موفقیت، با موقعیت های دشوار رویاروی شوند. بیشتر دانش افراد درباره فرآیند و توسعه خودکارآمدی از پژوهش و نظریات باندورا ناشی می شود که خودکارآمدی را به معنای اعتقاد و قضاوت فرد نسبت به توانمندی و مهارتهای خود جهت سازماندهی و انجام یک رشته فعالیتهایی که در موقعیت ویژه بدان نیاز است، تعریف میکند (باندورا، 1997).
کامپیو و هیگین (1995) بر این باورند که وقتی این تعریف در محدوده رایانه و اینترنت بهکار برده میشود به معنای «ادراک فرد نسبت به تواناییها و قابلیتشان در استفاده از رایانه و اینترنت در انجام تکالیف» تعریف میشود.
2-15- مروری بر مطالعات انجام شده
2-15-1- پژوهش های داخلی
در این بخش مروری بر تحقیقات انجام شده در داخل و خارج از کشور صورت میگیرد.
خدیوی و همکاران (١٣٨٣) در طی پژوهشی با عنوان “بررسی اضطراب کتابخانهای و اضطراب منابع الکترونیک در بین دانشجویان دانشگاه اصفهان” به بررسی اضطراب کتابخانهای و اضطراب منابع الکترونیکی پرداختهاند. یافتههای پژوهش نشان داد که میزان آشنایی دانشجویان این دانشگاه با منابع الکترونیکی و آشنایی آنها با کاربرد رایانه پایین تر از حد معیار است اما میزان اضطراب کتابخانهای و منابع الکترونیک در میان آنها در حد معمول است. همچنین بین میزان آشنایی با منابع الکترونیک و میزان آشنایی با رایانه از نظر جنسیت تفاوت وجود دارد و افرادی که قبلاً با رایانه آشنا نبوده اضطراب منابع الکترونیک بیشتری نشان میدهند.
غلامعلی لواسانی (١٣٨٣) در مقاله خود با عنوان “تدارک مدل معادلات ساختاری اضطراب رایانه در دانشجویان دانشگاه تهران بر اساس ویژگیهای فردی آزمودنیها (جنسیت، رشته تحصیلی)”براساس انگیزه پیشرفت، خودکارآمدی رایانه، اضطراب خصیصهای، تجربه رایانه و اضطراب رایانه آنان بر مبنای مقیاسهای معتبر به اندازهگیری پرداختهاست. نتایج نشان میدهد ٨٨ درصد از تغییرات اضطراب رایانه توسط این مدل تبیین شده و مشخص میکند که ویژگیهای فردی و تجربه رایانه به افزایش خودکارآمدی رایانه و در تداوم این مسیر به کاهش اضطراب رایانه دانشجویان منجر میشود.
سامانی و دلاورپور (1385) تحقیقی را به منظور بررسی دانش و نگرش دانشجویان بر میزان استفاده از اینترنت برروی 195 دانشجوی دختر از دانشکدههای مختلف دانشگاه شیراز که به صورت خوشهای تصادفی انتخاب شدهبود مورد مطالعه قرار دادند. نتایج حاکی از آن است که میزان دانش و نگرش افراد به اینترنت عاملی معنادار در پیشبینی استفاده از شبکه اینترنت میباشد؛ بدین معنی که هر چه دانش و نگرش کاربران نسبت به اینترنت مثبت و بیشتر باشد به همان میزان استفاده از شبکه اینترنت در آنها افزایش و نگرانی و اضطراب آنها کاهش مییابد.
زکی (١٣٨۵) در مقاله ای با عنوان “آزمون و اعتباریابی مقیاس نگرش های دانشجویان دانشگاه های علوم پزشکی و اصفهان به اینترنت” که با استفاده از پرسشنامه استاندارد داینف و کووافتروس که دو نوع نگرش نسبت به استفاده از اینترنت و خودکارآمدی اینترنت را می سنجد، سعی در آزمون، سنجش و اعتباریابی مقیاس های نگرش به اینترنت دارد و به ارائه نتایج پژوهشی می پردازد که نشان داد “نگرش نسبت به اینترنت” عامل مهمی در زمینه چگونگی استفاده از اینترنت می باشد. “خودکارآمدی اینترنت” و همچنین “سابقه کار با اینترنت” رابطه معناداری با “نگرش نسبت به اینترنت” داشته اند.
نتایج تحقیق زکی (1385) با عنوان خودکارآمدی کامپیوتر: سنجش و جایگاه آن در مدل پذیرش فناوری اطلاعات که در بین دانشجویان دانشگاه های اصفهان و آزاد اسلامی واحد شهرضا انجام داد، نشان میدهد که میزان خودکارآمدی رایانه در بین تمامی دانشجویان و هم چنین به تفکیک جنسیت برحسب دانشجویان مرد و زن به طور جداگانه در سطح بالایی ابراز شده و این نتایج در بین دانشجویان دو دانشگاه اصفهان و آزاد اسلامی واحد شهرضا، مشابه و یکسان است و تفاوت معناداری در خودکارآمدی کامپیوتر بین دانشجویان دختر و پسر وجود ندارد.