دانلود پایان نامه

وب یا همان “www” که مخفف ” تار جهان گستر” می باشد توسط آزمایشگاه اروپایی فیزیک ذرات Cern بهخاطر نیاز آنها به دسترسی مرتب و آسان به اطلاعات موجود روی اینترنت ابداع گشت. در این روش اطلاعات به صورت مستنداتی صفحه ای بر روی شبکه اینترنت قرار گرفته و بهوسیله یک مرورگر وب قابل مشاهده هستند و هم اکنون کارکردهای بسیاری دارند. هر چند بعدها شبکه آرپانت در دوران تکامل خود به طور رسمی منحل گردید، اما این نقش به عنوان مجرای ارتباطی میان محققان و دانشمندان در شبکه با استفاده از پروتکل نظارت بر انتقال/ پروتکل اینترنت همچنان باقی ماند (شیری، 1378).
2-2-1- تاریخچه پیدایش اینترنت در جهان
با اینکه شبکه تکنولوژیهای جدید ارتباطی و اطلاعاتی در مجموع بنیانهای مادی شبکه مفهوم جامعه اطلاعاتی را تشکیل میدهند، بدون شک ظهور اینترنت و شبکه کاربرد عمومی آن از دهه 1990 را باید نقطه عطفی در تغییرات تکنولوژیک منجر به جامعه جدید دانست، به نحوی که در دهه 1990 اینترنت، جهان را دستخوش انقلابی کرد که تا قبل از آن بیسابقه بود. نظری اجمالی به تاریخچه اینترنت نشان میدهد که اولین بار ایده اینترنت را وزارت دفاع امریکا در سال 1969 به نام آرپانت ایجاد کرد (جونز ، 1380).
از سال 1987 به بعد بنیاد ملی علوم کامپیوتر امریکا با اعطا کمکهای مالی به دانشگاههای این کشور در زمینه برقراری ارتباط با شبکه نقش مهمی جهت فراگیری دسترسی به اینترنت ایفا کرد، امکانی که در گذشته فقط در اختیار محدودی از پژوهشگران و مسئولین حکومتی قرار داشت. در سال 1990 با انحلال آرپانت، شبکه جهانی اینترنت پا به عرصه وجود گذاشت، در اروپا نیز از سال 1989 شبکه اروپایی اینترنت برای تضمین شبکه اینترنت شروع به فعالیت کرد، در ابتدای هزاره جدید 25 درصد از مراکز اطلاعاتی اینترنت در اروپا مستقر هستند (محسنی، 1380). اطلاعات و دادهها بیانگر این موضوع است که “اندازه شبکه اینترنت از سال 1988 هر سال دو برابر شده است و این میزان رشد، بسیار بیشتر از میزان رشد شبکه رسانهای دیگر یا محصولات الکترونیکی مصرفی بوده است”، بهطوریکه طبق پیشبینیهای انجام شده تعداد بهرهگیران اینترنت در سال 2000، یک میلیارد نفر بوده است. هم اکنون برآوردهای آماری سایت آمار جهانی اینترنت نشان میدهد که بیش از یک و نیم میلیارد نفر به اینترنت دسترسی دارند (اسلوین، 1380).
2-2-2- تاریخچه اینترنت در ایران
استفاده از اینترنت بهطور وسیعی در جوامع گسترش پیدا کرده و با تمامی جنبههای زندگی از جمله مدرسه، محل کار، خدمات بانکی و تجاری تلفیق شدهاست. در ایران نیز دهه نود میلادی قرن بیستم آغاز حرکت کشور برای پیوستن به خیل کشورهای متصل به شبکه جهانی بود. اولین پایهگذار اینترنت در ایران، مؤسسه تحقیقات نظری و ریاضیات است که در سال 1372 با اتصال ماهوارهای به اتریش، به اینترنت متصل گردید و خدمات اینترنت را در اختیار مشترکان قرار داد. در سال 1379 تعداد شبکههای اطلاعرسانی کشور بنا به گزارش مراکز اطلاعرسانی 41 واحد بودهاست. در این سال تعداد قابل توجهی نیز در این عرصه به عنوان واسطه فعالیت کردند و علاوه بر این مراکز اصلی، تعداد قابل توجهی از مراکز و سازمانها نیز دارای مراکز تخصصی و یا نیمه تخصصی بودند (محسنی، 1380). هر چند در مورد میزان تعداد بهرهگیران کشور آمار دقیقی وجود ندارد، ولی سایت جهانی اینترنت تعداد کاربران اینترنت را در دوران مذکور000،000،23 نفر برآورد کرده است. در ایران قشر دانشگاهی جزء اولین پدیدآورندگان و کاربران اینترنت بوده و این وضعیت به اوضاع اینترنت در آمریکای شمالی و اروپا شباهت دارد. استفاده از اینترنت نیز در ایران بیشتر به ارسال نامههای الکترونیکی ، انتقال فایل ، و سیستم اعلانات الکترونیکی محدود میشود (برکهارت، 1378).
اینترنت در دهه هفتاد شمسی به ایران وارد شد، اما از آن به بعد، آمار کاربران اینترنت رشد بالایی را نشان میدهد؛ تحقیقات دهه اخیر نشان میدهد که ایران از نظر بهرهمندی از اینترنت در بین 178 کشور جهان رتبه 87 را دارد؛ که براساس طبقه بندی اتحادیه جهانی مخابرات جز کشورهای متوسط بهشمار میرود و 35 درصد کاربران اینترنت را قشر جوان تشکیل داده، میانگین صرف شده برای اینترنت 52 دقیقه در هفته بودهاست. (شفیعی، 1386).
گامهای بهرهجویی از اینترنت در کشور، در نخستین سالهای ظهور آن به قرار ذیل ترسیم شدهاست:
سال ۱۳۷۱: تعداد کمی از دانشگاه های ایران، از جمله دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه گیلان، توسط مرکز تحقیقات فیزیک نظری و از طریق پروتکل UUCP به اینترنت وصل شد تا با دنیای خارج، نامههای الکترونیکی رد و بدل کنند.
سال ۱۳۷۲: در سال ۱۳۷۲ هجری شمسی ایران نیز به شبکه اینترنت پیوست. نخستین رایانهای که در ایران به اینترنت متصل شد، مرکز تحقیقات فیزیک نظری در ایران بود. در حال حاضر نیز این مرکز یکی از مراکز خدمات اینترنت در ایران است. مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات، بهعنوان نهاد ثبت اسامی قلمرو (.ir) در ایران به رسمیت شناخته می شود. این قلمرو مشخّصه برای هویت ایران در فضای اینترنت تعیین شده است.
سال ۱۳۷۳: مؤسسه ندا رایانه تأسیس شد. پس از راه اندازی اوّلین بولتن بورد و در عرض نخستین سال بهره جویی از اینترنت، اوّلین وب سایت ایرانی داخل ایران را راه اندازی کرد. همچنین، این مؤسسه روزنامه همشهری را به زبان فارسی در اینترنت منتشر کرد، که اوّلین روزنامه رسمی ایرانی در وب محسوب میشود. در همین سال بهدنبال اتصال به اینترنت از طریق ماهواره کانادائی کد ویژن ، مؤسسه ندا رایانه فعالیت بازرگانی خود را بهعنوان اوّلین شرکت خدمات اینترنتی آغاز کرد.
سال ۱۳۷۴: مجلس شورای اسلامی ایران تأسیس شرکت امور ارتباطات دیتا تحت نظر شرکت مخابرات ایران را تصویب کرد و مسئولیت توسعه خدمات دیتا در سطح کشور را بطور انحصاری در اختیار آن شرکت قرار داد.
سال ۱۳۷۷: پروژه یونیکد در ایران با قرارداد شورای عالی انفورماتیک و همکاری بنیاد دانش و هنر واقع در انگلستان و با نظارت و مدیریت فنی دانشگاه صنعتی شریف تحت عنوان «فارسی وب» آغاز شد. هدف پروژه این بود که با گنجاندن کامل و جامع الفبای فارسی در استاندارد یونیکد، نشر فارسی در کامپیوتر، مخصوصاً اینترنت و وب استاندارد شود و اصولاً مشکل قلم (فونت) های غیراستاندارد موجود در نرم افزارهای ایرانی حل شود (عطاران، 1383).
2-3- اینترنت و جامعه اطلاعاتی
مفهوم اینترنت در ادبیات علمی و کاربرد آن بیش از هر مفهوم دیگری با مفهوم جامعه اطلاعاتی پیوند خورده است. بحث درباره ظهور جامعه اطلاعاتی و ویژگیهای آن دستکم تا سه دهه پیش در ادبیات تحولات اجتماعی قابل پیگیری است. جامعه اطلاعاتی حاصل سازماندهی مجدد جامعه صنعتی حول محور اطلاعات و تکنولوژی ارتباطات است. شبکه فناوری ارتباطات و تکیه بیش از پیش فعالیتها بر اطلاعات، دانش و آگاهی تغییرات اساسی را بر ساختار پیشین جوامع صنعتی تحمیل کرده است. گستردگی و عمق این تحولات در عرصه های مختلف حیات فردی و اجتماعی بهگونهای با اندکی تسامح، مشابه تحولاتی است که پس از انقلاب کشاورزی و سپس صنعتی در زندگی بشر رخ دادهاست (محسنی، 1380).
هر چند بحث درباره تحولات دورانساز و ورود بشر به دوران جدید از نیمه دوم قرن بیستم به بعد قابل پیگیری است، اما به جرأت میتوان گفت هیچکدام از تحولات بشری به اندازه ظهور در تقویت ایده جامعه جدید مؤثر نبوده است. مفاهیمی چون جامعه اطلاعاتی که الوین تافلر در کتاب موج سوم به این عنوان یاد میکند، جامعه دانشمحور، اقتصاد دانشمحور و نیز روالهای جهانی در دهههای اخیر مانند جهانی شدن و دموکراتیزاسیون، بدون تکیه بر ظرفیتهایی که ابزارهای جدید ارتباطی در کاهش فواصل زمانی، نسلی، مکانی و تاریخی میآورند، موضوعیت خود را از دست میدهند. چه این که، با نظر متفکرانی چون دانیل بل و پست مدرنها بپذیریم که بشر وارد جامعه و دوره جدیدی شدهاست، و چه با گیدنز موافق باشیم که دوران جدیدی را تداوم متعالی یا ناتمام مدرنیته میدانند، آنچه انکارناپذیر مینماید نقش اینترنت در آینده حیات فردی و اجتماعی انسانهاست. تحولاتی که متأثر از پیشرفت تکنولوژیهای اطلاعرسانی در کاهش فواصل جغرافیایی و افزایش آگاهی و دانش عمومی افراد بشر بهواسطه دسترسی آزاد به منابع و مجاری اطلاعات رخ داده، تمام حوزههای دانش بشری را در برگرفته است.
2-4- کاربردها و کارکردهای اینترنت
اینترنت به عنوان یک ابزار مفید و پویا، منبع گستردهی اطلاعات در سطح جهان برای برقراری ارتباط و انتقال دانش محسوب میشود و به طور کلی کاربردهای اینترنت را میتوان به دو دسته ارتباطی و اطلاعرسانی تقسیم کرد.
2-4-1- کاربردهای ارتباطی
کاربردهای ارتباطی به پنج دسته قابل تقسیم است:
مکاتبه غیرهمزمان : در شرایطی که پهنای باند محدود باشد، میتوان از اینترنت به صورت وسیلهای ارتباطی اما غیر جستجوگر استفاده کرد. آموزش مکاتبهای با استفاده از فایل یا پست الکترونیکی مطالب را ارسال میکند و کنفرانس رایانهای شبیه به کلاسهای آموزش مکاتبهای انجام میشود؛ با این تفاوت که مواد آموزشی از طریق اینترنت ارسال و دریافت میشود (فیضی و رحمانی، 1383).
مکاتبه همزمان : همکاری از طریق اینترنت به صورت همزمان، مستلزم ارتباط در زمان واقعی میان شرکتکنندگان است. این ارتباط میتواند از طریق همایش مجازی، کنفرانسهای شنیداری، کنفرانسهای شنیداری- دیداری و بالاخره همکاری نرمافزاری صورت گیرد (احمدوند، 1381). نتایج و کلیه مطالب کنفرانسها و سمینارها و ملاقاتها چه به صورت زنده و چه از طریق ارتباطات درون خطی به آگاهی علاقهمندان میرسد. از این طریق صاحبنظران دیدگاههای خود را با هم تقسیم میکنند و مشارکت درون خطی آنها نشانگر قدرت اینترنت است (زمانی، 1381).
پست الکترونیک : پست الکترونیک همواره به عنوان پراستفادهترین ابزار در شبکه اینترنت، مورد توجه بوده است. پست الکترونیکی فرصتی را فراهم میآورد تا برای ارسال پیام به شیوهای متفاوت از روشهای مرسوم اقدام شود. در این سیستم ارتباطی، شخص میتواند پیام الکترونیکی را به صورت خودکار به تمامی شرکت کنندگان یا اعضای گروه خاصی ارسال نماید (شیری، 1378). این رسانه تبادل جدی اطلاعات را برای تحقیق مشارکتی و گفتگوهای مهم میسر میسازد (عطاران، 1383). از اینترنت و پست الکترونیک میتوان برای سرعت بخشیدن به انتشار اطلاعات و ارسال و دریافت آن، دستیابی به اطلاعات و منابع گوناگون علمی در اینترنت و هزینه نسبتاً کم برقراری ارتباط استفاده کرد (ابراهیمی، 1380).
گروههای گفتگو (چت رومها): گفتگوی زنده یکی از خدمات اینترنت است که افراد از طریق رایانه های خود در هر کشوری که باشند با یکدیگر به طور همزمان متصل شده و از طریق تایپ متون و انتقال صدا و تصویر به گفتگو میپردازند. فضایی که گفتگو در آن انجام میشود اتاق گفتگو نام دارد. در اکثر اتاق های گفتگو مکالمات حول یک موضوع از قبل تعیین شده انجام میشود (اسنل ، 1379).
گروههای مباحثهای: گروههای مباحثه در حقیقت مجموعهای از کاربران شبکه هستند که برای بحث و گفتگو در مورد موضوعی خاص در محیط شبکه از ابزار پست الکترونیکی استفاده میکنند. معمولاً تشکیل گروه بحث با تمایل فردی خاص شروع میشود و با تعیین میزبان رایانهای مشخص، اعلان گروه بحث و نشانی آن میزبان تعیین شده، علاقهمندان به عضویت در گروه بحث الکترونیکی دعوت میشوند. شیوه کار در گروه بحث الکترونیکی مبتنی بر پست الکترونیکی است. هر کاربری که عضو گروه بحث میشود، نشانی پست الکترونیکی او در سیاهه اعضا ارسال میشود (حاجیزینالعابدینی، 1385). در واقع گروه مباحثه همانند انجمنهای حرفهای عمل کرده و محیطی را فراهم آورده که افراد دارای علایق مشترک به راحتی بتوانند سؤالها و دیدگاههای خود را درباره مسائل گوناگون حرفه خویش برای همگان مطرح ساخته و از نظرهای آنان سود ببرند. افراد گروه مباحثه ممکن است چند نفر در قالب یک گروه کوچک باشند که در زمینه موضوعی خاص تبادل نظر میکنند و یا گروه بسیار وسیعی در سطح منطقه، کشور و یا حتی در سطح جهان باشند (محمدی، 1381).
2-4-2- کاربردهای اطلاعرسانی