باعث تشدید علاقه کودک نسبت به دانش و فرهنگ و خلاقیت نمی‌شود.
– تلویزیون در توسعه افق فکری کودک مؤثرتر از سایر رسانه‌ها نیست.
– تلویزیون در نحوه گذران اوقات فراغت کودک تغییر ایجاد می‌کند و فعالیت‌های خارج از خانه را کاهش می‌دهد.
تحقیقات یونسکو تا سال 1963 به این نکات اشاره دارد. تأثیر تلویزیون بر کودکان زمانی به حداکثر خود می‌رسد که:
– بر همان ارزش‌ها یا دیدگاه‌ها در برنامه‌‌‌‌‌‌‌های پی برده شود.
– ارزش‌ها با منافع و نیازهای فوری بچه‌ها مربوط باشد.
– دوستان، والدین یا اطرافیان نزدیک هنوز سیستمی از ارزش‌ها را که در نتیجه آن کودک بتواند قضاوت درستی در مورد برنامه‌های تلویزیون به عمل آورد به او القا نکرده باشند.
– همانندسازی بچه با شخصیت‌های تلویزیونی نیز در رابطه میان کودک و برنامه تلویزیون و میزان تأثیر از اهمیت خاصی برخوردار است.
2-1-3-4 صالحی، زیبا (؟). نظرسنجی و نیازسنجی از کودکان و نوجوانان کارتون‌ها، تهران: مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
چکیده :
– در کل 32 درصد از کودکان و نوجوانان بیننده همیشگی کارتون‌ها هستند و 68 درصد بعضی وقت‌ها کارتون تماشا می‌کنند. این نسبت بین پسران و دختران تقریبا به یک اندازه است. کودکان 7 تا 8 سال بیشتر از سایر گروه‌های سنی بیننده همیشگی کارتون‌ها هستند.
– در مجموع 74 درصد کودکان و نوجوانان، کارتون‌ها را برای سن خود مناسب و 26 درصد نامناسب دانسته‌اند. با افزایش سن، کودکان و نوجوانان، کارتو‌ن‌ها را کمتر مناسب سن خود می‌دانند.
– 57 درصد از کودکان و نوجوانان به موضوع افسانه‌ای و تخیلی، 36 درصد به موضوع کارآگاهی و 26 درصد به موضوع علمی علاقه‌مند هستند.
– دختران بعد از موضوع افسانه‌ای و تخیلی (55 درصد) بیشتر به موضوع خانوادگی و عاطفی (34 درصد) علاقه‌مندند. اما پسران بعد از موضوع افسانه‌ای و تخیلی (58 درصد) بیشتر به موضوع ورزشی (32 درصد) علاقه دارند. کودکان 7 تا 8 سال کمتر از سایر گروه‌های سنی به موضوع افسانه‌ای و تخیلی و نوجوانان 13 تا 17 سال کمتر از سایر گروه‌های سنی به موضوع قصه‌های قرآنی علاقه‌مند هستند.
– در مجموع 72 درصد از کودکان و نوجوانان به کارتون‌های نقاشی متحرک و 20 درصد به کارتون‌های خمیری عروسکی علاقه‌مند بودند. دختران بیش از پسران به کارتون‌های خمیری عروسکی علاقه نشان داده‌اند و پسران بیش از دختران به کارتون‌های نقاشی متحرک علاقه نشان دادند. با افزایش سن از میزان علاقه به کارتون‌های خمیری عروسکی کاسته می‌شود و علاقه به کارتون‌های نقاشی متحرک افزایش می‌یابد.

2-2 چهارچوب نظری تحقیق
2-2-1 فرضیه تحقیق
به دلیل اینکه در این پژوهش از روش داده‌بنیاد به منظور رسیدن به نتیجه مطلوب استفاده می‌گردد لذا نظریه‌ خاصی در ابتدای پژوهش عنوان نمی‌گردد.
منظور از تئوری داده‌بنیاد ، نظریه برگرفته از داده‌هایی است که در طی فرآیند پژوهش به صورت نظام‌مند گردآوری و تحلیل شده‌اند. در این راهبرد، گردآوری و تحلیل داده‌ها و نظریه‌ای که در نهایت از داده‌ها استنتاج می‌شود، در ارتباط نزدیک با یکدیگر قرار دارند. پژوهشگر به جای این که مطالعه خود را با نظریه از پیش تصور شده‌ای آغاز کند، کار را با یک حوزه مطالعاتی خاص شروع کرده، اجازه می‌دهد که نظریه از دل داده‌ها پدیدار شود. نظریه برگرفته از داده‌ها نسبت به نظریه‌ای که حاصل جمع آمدن یک سلسله مفاهیم بر اساس تجربه یا تاملات صرف است، با احتمال بیشتری می‌تواند نمایانگر واقعیت باشد و از آن جا که نظریه‌های زمینه‌ای از داده‌ها استنتاج می‌شوند، می‌توانند با ایجاد بصیرت و ادراک عمیق تر، رهنمود مطمئنی برای عمل باشند.

فصل سوم:
روش تحقیق

3-1 روش تحقیق:
3-1-1 کلیات
در این پژوهش با توجه به مسأله تحقیق که جنبه اکتشافی دارد، از روش تحقیق کیفی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد استفاده شده است. دلیل استفاده از این روش، کشف تلقی افراد از قالب‌های موفق برنامه¬های تلویزیونی کودک، کارکردها و مسائل آن است و نه ارائه دیدگاه و نظریه‌سازی بر اساس منابع و آثار موجود که مرتبط با این موضوع هستند. از سوی دیگر هدف از این تحقیق ارائه دیدگاه و نظریه¬ای بر اساس تجزیه و تحلیل داده¬ها و اطلاعات به دست آمده از مصاحبه با افراد نیست، بلکه کشف و استخراج و مقوله¬بندی و دسته¬بندی دیدگاه¬ها و تلقی¬های آنها از خلال اظهار نظرات و سخنان¬شان در پاسخ به سؤالات مطرح شده است که اقتضا می‌کند از روش تحقیق کیفی مبتنی بر نظریه داده-بنیاد استفاده شود.
در این پژوهش نظریه¬ی داده¬بنیاد با توجه به اصلاحاتی که افرادی چون چارمز و کاتز در برابر انتقاداتی که از این روش به میان آمد و همچنین برخی اصلاحات و اضافاتی که برای این پژوهش ضروری هستند، استفاده شده است. روایتی که در این پژوهش مورد استفاده قرار می‌گیرد خصوصا در زمینه¬ی مقوله‌بندی داده¬ها به تقریر گلاسر از این روش نزدیک¬تر است تا اشتراوس که با همکاری یکدیگر بنیان¬گذار این روش بوده-اند. همچنین توضیحات روشنگر اسکودو- ویلسون و آمبلر-هاتچینسون در خصوص برخی از تصورات نادرست که منجر به سطحی¬نگری¬های روش¬شناختی درباره¬ی نظریه¬ی داده¬بنیاد شده است و نکات روش¬شناختی دقیقی را در اجرای این روش بیان داشته-اند، مورد نظر پژوهشگر بوده است.
دلیل مهم به¬کارگیری روش داده¬بنیاد این است که امکان دستیابی به مقوله¬ها و دیدگاه¬های مختلف و حتی متضاد را فراهم می‌کند. یعنی آنچه کشف می‌شود، وابسته به همان داده¬ها و اطلاعاتی است که در خلال گفت‌وگوها به دست می¬آید و اگر اطلاعات به دست آمده در تقابل و تعارض با یکدیگر باشند، خللی بر روند اجرای پژوهش و ¬تحلیل و تفسیر آنها و انجام مقوله-بندی¬ها وارد نمی‌کند. به بیان دقیق‌تر متغیرهای مستقل این پژوهش، داده¬هایی هستند که از بررسی واقعیت¬ها به دست آمده-اند.
همچنین روش داده¬بنیاد این امکان را فراهم می‌کند تا یافته-هایی را که حکایت¬گر واقعیت هستند، از منظر افراد دیگر بررسی کرد. به عبارت دیگر می‌توان داده¬ها و اطلاعات حاصل از گفت‌وگوها را که توسط پژوهشگر کدگذاری و مقوله¬بندی می‌شوند، در اختیار پژوهشگران دیگری قرار داد تا بر اساس همین روش کدگذاری و مقوله¬بندی کنند و عینیت یافته¬ها را مورد بررسی قرار داد.

مطلب مرتبط :   معرفت، اخلاقی، نظریه‌ی، معرفت‌شناسی، زگزبسکی، معرفتی

3-2 تئوری داده‌بنیاد (Grounded Theory)

3-2-1 مقدمه :
نظریه‌ی برخاسته از داده‌ها یا تئوری داده‌بنیاد، یکی از روش‌های تحقیق کیفی درعلوم انسانی است که به ایجاد تئوری از داده‌ها و در حین تحقیق، اشاره دارد (مارتین و تونر، 1986). این متد، با یک موقعیت تحقیقی ویژه آغاز می‌شود و پژوهش‌گر در این موقعیت، با نقش فعال خود، در شکل‌گیری و نتیجه‌گیری تحقیق مداخله می‌کند تئوری داده بنیاد (که با نام های تئوری برخاسته از داده‌ها ، تئوری زمینه‌ای و تئوری بنیادی نیز شناخته می‌شود) یک روش تحقیقی عام، استقرایی و تفسیری است که در سال 1967 توسط بارنی گلیزر و آنسلم اشتراوس بوجود آمد (گلیزر و اشتراوس، 1967). گراندد تئوری را می‌توان به عنوان رویکردی پژوهشی معرفی کرد که در آن بر اساس داده‌های واقعی و از طریق روشی علمی نظریه‌های بنیادین جدید تدوین می‌شود.
کاربرد گراندد تئوری در سطح جهانی رو به رشد است، چرا که گراندد تئوری ویژگی‌های ممتاز و ارزنده‌ای دارد که برای پژوهشگران حوزه مطالعات کیفی کاملا ً نویدبخش است. بویژه امتیازهای این روش در ابتدای استفاده از آن بیشتر به نظر می‌رسد . از آنجا که گراندد تئوری امکان تدوین نظریه‌ای تازه را از مجموعه داده‌های واقعی گردآوری شده در یک پروژه با رویکرد کیفی فراهم می‌آورد، این ویژگی آن می‌تواند برای هر پژوهشگری جذاب باشد. ایورز در این باره می‌نویسد (2001): اقبال به تحقیقات کیفی در سالیان اخیر رو به فزونی است. به ویژه تعداد پژوهش‌های منتشر شده‌ای که بر مبنای گراندد تئوری هستند.(ص655)
حداقل افزایش ذکر تعریف گراندد تئوری در آثار حوزه روش پژوهش نشانی از این اقبال رو به رشد محسوب می‌شود. (ببینید: آلویسون و اسکلدبرگ، ۱۹۹۴؛ گوستاوسون ، ۱۹۹۸؛ اشتالمر ، ۱۹۹۹؛ هارتمن ، ۲۰۰۱؛ دانرمارک و دیگران ، ۲۰۰۱؛ گووا و هیلاندر ، ۲۰۰۳، مهدی لقمان‌نیا و همکاران ، 1389، گوهری‌پور مرتضی ، 1392 ).
رویکرد اکتشافی گراندد تئوری نیز دلیل دیگری برای محبوبیت آن است. علاوه بر این بی‌نیازی از تدوین فرضیه در ابتدای پژوهش و در پی آن بی نیازی از آزمون‌های آماری در فرآیند تحقیق نیز می‌تواند دلیل دیگری برای جذابیت آن به شمار آید. همچنین، وجود زمینه‌های فراوان برای مطالعات کیفی با استفاده از این روش یکی دیگر از دلایل مقبولیت گراندد تئوری در میان پژوهشگران است.

3-2-2 انتخاب نظریه داده‌بنیاد به عنوان روش تحقیق
با توجه به اینکه در موزد موضوع پایان‌نامه، متون مکتوبی اعم از کتاب، مقاله، پژوهش و … به رشته تحریر درنیامده بود و نظریات متشططی در این خصوص شنیده می شد لذا استفاده از این روش یکی از گام‌های پیش رو برای رسیدن به جواب به نظر می‌آمد. در این خصوص سخنان برن و گرو 1999، مؤیدی برای استفاده از این روش گردید که نوشته‌اند : گراندد تئوری معمولا در زمینه‌هایی به کار می‌رود که قبلا تحقیق زیادی در مورد آن صورت نگرفته است. همچنین این روش برای کسب دیدگاه جدید در مورد زمینه‌های تحقیقاتی آشنا، استفاده می‌شود.
در آغاز یک تحقیق، پژوهشگر باید از خود سؤال کند که آیا من توجه کافی به دیدگاه افراد درباره این پدیده خاص نموده‌ام؟ آیا تحقیقات تجربی منتشر شده، مفهوم این پدیده را ساده انگارانه نگاه نکرده‌اند؟ آیا نیاز به فهم عمیق‌تر خصوصیات مربوط به این پدیده خاص وجود دارد؟ آیا این پدیده قبلا بررسی نشده است؟ جواب مثبت به این سؤالات یا سؤالات مشابه می‌تواند مناسب بودن نظریه داده‌بنیاد به عنوان روش تحقیق را نشان دهد. در عین حال همانند سایر تحقیقات، محقق باید منابع در دسترس،‌چهار چوب زمانی و تعهدات فردی به تحقیق را در نظر بگیرد.
گراندد تئوری بهترین روش برای مطالعه‌ی فرآیند‌ها و تجاربی است که به اشکال مختلف نمودار می‌شود (مایام، 2001، ص.8) اما گراندد تئوری برای کشورهای جهان سومی چیزی بیش از تنها یک روش تحقیق است. سمیک ابراهیم (2000) در این باره می‌نویسد : گراندد تئوری محاسن زیادی برای کشورهای در حال توسعه دارد. یکی به دلیل اینکه اساسا تحقیقات انجام شده در کشورهای جهان سوم اندک است و دیگر اینکه همان تحقیقات اندک هم به مراکز دانشگاهی محدود می‌شود. استفاده از گراندد تئوری می‌تواند این مزیت را داشته باشد که تحقیقات واقعی در شرایط واقعی انجام می‌شود و این برای کشورهای جهان سوم مغتنم است.

مطلب مرتبط :   کنوانسیون، حقوق، دولتها، ، احتیاطی، حفاظت

3-2-3 ویژگیهای داده‌بنیاد
دو وجه اصلی در گراندد تئوری وجود دارد که عبارتند از: تولید تئوری تازه بر اساس داده‌های واقعی و پرهیز از تعمیم بخشیدن و آزمودن نظریه تازه متولد شده. در رویکرد استقرایی که بیشترین کاربرد را در روش‌های پژوهش کیفی از جمله در گراندد تئوری دارد، تاکید پژوهشگران بر روش استقرایی در تحلیل داده‌ها است. در گراندد تئوری بین “نظریه بنیادی” و “نظریه صوری ” تفاوت وجود دارد. معمولاً، نظریه‌های بنیادی در حوزه‌های اصلی مطرح می‌شوند و نظریه‌های صوری در مورد حوزه‌های مفهومی ارائه می‌گردند. شاید بتوان مهم‌ترین ویژگی تولید نظریه را در گراندد تئوری به این واقعیت مربوط دانست که در این رویکرد فرآیند تدوین تئوری مبتنی بر یافتن مفاهیم و ویژگی‌های هر یک از آنها بر اساس داده‌های گردآوی شده است.
در بیان ویژگی‌های گراندد تئوری قبلا به موضوع پیوند مستمر پژوهشگر با واقعیت‌های موجود در محیط پژوهش اشاره شد. سایر ویژگی‌هایی که باید در اینجا به آن اشاره شود عبارتند از: ترجیح پژوهشگر به داده‌های گردآوری شده از محیط واقعی نسبت به اطلاعات موجود در منابع علمی که الزاماً در شرایط مشابه با محیط پژوهش فعلی گردآوری نشده‌اند. این ویژگی گراندد تئوری پژوهشگران را به کسب شناخت دقیق‌تر از موضوع مورد بررسی و به مطالعه عمیق‌تر جامعه پژوهش ترغیب می‌کند. به همین دلیل پژوهشگرانی که از گراندد تئوری استفاده می‌کنند در فرآیند کدگذاری داده‌ها و تحلیل استقرایی خود حساسیت زیادی نسبت به مفاهیم مستتر در درون داده‌های خام دارند و بجای آنکه خود را با تعاریف از قبل تعیین شده محدود کنند آمادگی لازم را برای کشف مفاهیم تازه دارند.
مفاهیم و مقوله‌ها سازنده نظریه در خلال فرآیند طولانی کدگذاری از درون داده‌ها به دست می‌آیند. هر مفهوم و هر مقوله ویژگی‌هایی دارد که آن را از سایر مفاهیم متمایز می‌سازد. مفاهیم مورد نیاز برای تدوین نظریه در خلال تعامل پژوهشگر با مجموعه داده‌ها به تدریج آشکار می‌شوند. تداوم آشکارسازی مفاهیم تنها زمانی میسر خواهد بود که پژوهشگر از نزدیک با جامعه و موضوع مورد بررسی ارتباط داشته باشد و تعاملی مستمر با داده‌های گردآوری شده داشته باشد. معمولا این مجاورت پژوهشگر با جامعه پژوهش در دو مرحله منجر به موفقیت فرآیند استقراء در تحلیل داده‌ها خواهد شد. در گام نخست پژوهشگر بررسی عمیقی از بخش کوچکی از داده به عمل می‌آورد و در مرحله بعد بر اساس یافته های حاصل از مرحله نخست می‌تواند به مقایسه یافته ها در سطح