– گاه بر ارزش‌های آمریکایی، استقلال‌طلبی و استعمارستیزی استوار می‌شد.<br />- دوران تیره‌ای برای رسانه‌های آمریکایی و غرب بود
– پوشش خبری آن‌ها از مصدق و کودتا دقیقاً بر اساس تبلیغات سی‌آی‌ای بود
– وال‌استریت ژورنال برکناری مصدق به‌وسیله فضل‌الله زاهدی را عطیه‌ای برای غرب عنوان کرد.
نیویورک‌تایمز و واشنگتن‌پست نیز این رخداد را عامل آسودگی خیال غرب نامیدند.
اطلاعاتی که سازمان سی‌آی‌ای برای پررنگ کردن نقش خود در افکار عمومی ایالات‌متحده در اختیار این نشریه قرار داده بود.
– مقام‌های آمریکایی از دخالتشان در سرنگونی دولت محمد مصدق عذرخواهی کردند.
شاه فوق‌العاده نسبت به نیت امریکا و بریتانیا در این کار بدبین بود.
– قرار بود آیزن‌هاور در میان یک سخنرانی در سانفرانسیسکو پیامی به شاه ایران بدهد
انقلاب ایران، انقلاب علیه آمریکا هم بود.
– آمریکا در میانی جنگ سرد در سرنگونی دولت وقت ایران که به‌صورت دمکراتیک انتخاب‌شده بود نقشی بازی کرد.
– از 28 مرداد 32 تا امروز در هر موردی که به آمریکاییها مسئولین این کشور اعتماد کردند ضربه خوردند.
– واشنگتن بودجهی هنگفتی را به عملیات براندازی محمد مصدق اختصاص داده بود.
– ردپای سیا در ایجاد نارضایتی‌های عمومی در بعضی از اسناد دیده می‌شود.
– هری ترومن رئیسجمهوری دموکرات آمریکا تلاش کرد با میانجی‌گری بین تهران و لندن آتش بحران را فروبنشاند.
– ایران برای آمریکا اهمیت راهبردی داشت.
– ترومن اعتقاد داشت دوره استعمارگری بریتانیا گذشته است.
– آمریکا نگران گسترش کمونیسم در جهان بود.
– دولت ترومن در حل‌وفصل مسالمت‌آمیز تنش میان این کشور و بریتانیا تأکید می‌کرد.
– ترومن اعتقاد داشت دوره استعمارگری بریتانیا گذشته است.
– آمریکا نباید به این کشور (انگلیس) برای حفظ مستعمراتش کمک کند.
– با مخالفت شدید آمریکا مواجه شد.
– دولت ترومن اصرار داشت که بریتانیا دست به حمله نزند.
– وخامت اوضاع هری ترومن را نگران کرده بود
– مصدق پس از نیویورک به دعوت ترومن به واشنگتن رفت.
– دولت ترومن مصدق را سیاستمداری ملی‌گرا میانه‌رو و محبوب می‌دانست و تفکرات ملی‌گرایانه او را درک می‌کرد.
– در دید ترومن مصدق نه‌تنها برای ایران خوب بود که همان رهبری بود که می‌خواست در دیگر کشورهای خاورمیانه هم ببیند.
– ترومن خواستار میانجیگری میان ایران و بریتانیا شد.
– مأموریت هریمن برای آمریکا اهمیت داشت و به آن امیدوار بودند.
– آیزن‌هاور نامزد جمهوری‌خواهان با وعده مبارزه با کمونیسم به ریاست جمهوری آمریکا انتخاب شد.
– فکر نمی‌کنم آیزن‌هاور در ابتدا غرض خاصی را به مصدق داشت.
– جان فاستر دالس و برادرش آلن پیش از آغاز به کار رئیس‌جمهوری جدید تلاش برای سرنگونی مصدق را آغاز کرده بودند.
– درنهایت با شکست دیپلماسی آیزن‌هاور با سرنگونی مصدق موافقت کرد.
– انتشار اسناد باقی‌مانده از عملیات آژاکس زوایای مختلفی از حضور مأموران اطلاعاتی آمریکا را مشخص کرد.
– نقش سی‌آی‌ای حیاتی بود.
– کلاً پول بسیار ناچیزی خرج شد که به مهره‌های کلیدی داده شد
– بیشترش را در زورخانه‌ها خرج کردند به پهلوان‌های زورخانه دادند آنها در راهپیمایی‌ها جلودار بودند.
– مأموران کارکشته‌ای داشتیم که خیلی خوب می‌دانستند باید چه‌کار کنند اینکه چطور بازار را برانگیزند و علیه مصدق راهپیمایی خیابانی راه بیندازند.
– نظریه‌هایی وجود دارد که آمریکا و بریتانیا به‌رغم شعارهایشان هیچ‌گاه نمی‌خواستند شاهد ملی شدن صنعت نفت ایران و اداره این صنعت به دست ایرانی‌ها باشند.
– غرب نگرانی‌های خود را داشت.
– نگرانی غرب از افتادن ایران در دامان شوروی برطرف شد.
– هفتاد هزار دلار خرج شد که به مهره‌های کلیدی داده شد.
عمده پیش‌فرض‌هایی که متن گزارش‌های «ویژه شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» در مورد دولت آمریکا داشته است معطوف به موضوعاتی مانند مقوله‌های ذیل است:
– موضع‌گیری آمریکا در قبال ملی شدن صنعت نفت مخالف انگلیس بود.
– آمریکا طرفدار استقلال کشورها بود و موضعی ضد استعماری داشته و دارد.
– تأیید از سوی غرب، به‌خصوص آمریکا یک فضیلت است.
– سیا در مورد نقش خود در کودتا غلو می‌کند. (نقش آمریکا و غرب در جریان کودتا آن‌قدر هم که اصرار دارند، تعیین‌کننده و اصلی نبود.)
– تغییر نگاه به مصدق به دلیل تغییر حزب حاکم در آمریکا اتفاق افتاده بود.
– هرچند مصاحبه‌شونده به نقش فکری نیروهای انگلیس اشاره دارد اما پیش‌فرض وی این است که تمام عملیات توسط آمریکایی‌ها انجام‌شده است.
– ترومن و دموکرات‌ها به ارزش‌های آمریکایی پایبند بودند.
– دولت ترومن و نماینده‌اش هریمن تلاش زیادی برای حل‌وفصل اختلافات ایران و انگلیس انجام دادند.
– بین دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان در نحوه اداره آمریکا تفاوت فاحش وجود دارد.
– نفرت مردم از آمریکا به خاطر شرکت این کشور در کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ است؛ نفرتی که پس از ۶۰ سال هنوز از بین نرفته و تبدیل به یک حالت مالیخولیایی و بیمارگونه شده است.
– انجام این کودتا برای سیا ساده‌تر از محاسبات انجام‌شده بود، هرچند در خلال انجام آن، اشکال به وجود آمد.
– موافقت با کودتا در زمان ریاست جمهوری آیزن‌هاور صورت گرفت.
دلالت‌های ضمنی متن گزارش‌های «ویژه شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» در خصوص دکتر مصدق و دولت و طرفدارانش در قالب تلقین و تداعی به‌قرار زیر است. آن چیزی که متن به‌وسیله آن‌ها درصدد ذهنیت‌سازی برای مخاطب خود است عبارتند از:
– آمریکایی‌ها آن‌قدر که جمهوری اسلامی تبلیغ می‌کند، در مسائل ایران و رژیم پهلوی مداخله نکرده بود.
– آمریکایی‌ها و دولت آمریکا آزادی‌خواه و طرفدار استقلال و ضد استعمار هستند.
– متن تلاش دارد تا پیش‌فرض خود را در مورد نقش بالادستی آمریکا به‌عنوان طراح و مجری و محور کودتا به مخاطب القا کند.
– آمریکا قصد کمک به شاه را نداشت. به وی پناهندگی نداده بود.
– آمریکا درصدد رفع اشتباهات گذشته و عذرخواهی است.
– این ایرانی‌ها هستند که عذرخواهی آمریکایی‌ها را قبول نمی‌کنند.
– سستی مصدق در توافق و به سرانجام رسیدن مذاکرات، باعث شد تا نیروهای تندرو جمهوری‌خواه دولت آمریکا را به عملیات نظامی وادار کنند.
– دولت آمریکا باهدف حل مناقشه نفت بین ایران و انگلیس وارد مذاکرات شد و از این کار هیچ‌گونه نفع شخصی را دنبال نمی‌کرد.
– هرچند مصدق از نظر ترومن دموکرات سیاستمدار خوب و مطلوب بود،‌ اما وی در به نتیجه رسیدن توافق با انگلیسی‌ها دست آیزن‌هاور جمهوری‌خواه را برای عملیات نظامی باز گذاشت.
– حتی آیزن‌هاور که یک جمهوری‌خواه بود، به دموکراسی و استقلال کشورها احترام می‌گذاشت و درنهایت با فشار اطرافیان و شرایط جامعه جهانی حاضر به صدور فرمان عملیات نظامی علیه ایران شد. (توجیهی برای تعارض بین عملیات نظامی و ارزش‌های آمریکایی مورد ادعا)
– هریمن که خود از دلالان بین‌المللی نفتی بود،‌ به مخاطب شناسانده نمی‌شود و طوری معرفی می‌شود که گویا با موضعی بی‌طرف و خیرخواهانه و برای حل بینابینی مشکل وارد مذاکرات شد.
– آمریکا خودش همواره مدافع استقلال کشورها افزایش دموکراسی در آنها با استعمارگری و زیاده‌خواهی انگلیسی‌ها مخالف بوده است.
گزاره‌هایی که در متن به دنبال تداعی در مخاطب است عبارتند از:
– بااینکه در متن گزارش به موضوع نمایشی و غیرواقعی بودن مذاکرات اشاره می‌شود، اما لحن گوینده آن به شکلی است که تلاش دارد بدون ارائه دلیل این گزاره را بی‌اعتبار کند. ظاهراً دلیل پخش آن نیز رفع اتهام از این رسانه به طرفداری یک‌جانبه از آمریکا و انگلیس است.
– این گزارش در حالی تهیه شد که با برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری یازدهم، رییسجمهور جدید انتخاب و به‌تبع آن سیاست خارجی دولت نیز تغییر کرد. بنا بر تصمیم دولت، تیم جدید هسته‌ای با رویکردهای جدید دور جدیدی از مذاکرات با گروه ۵+۱ انجام شود. این گزارش درصدد القاء این مطلب به مخاطب است که به نفع شماست که این دور از مذاکرات به نتیجه برسد و در صورت به نتیجه رسیدن این سری از مذاکرات به‌عنوان دور آخر یا فینال، آمریکا حق دارد تا به‌عنوان قیم و بزرگ‌تر جهان و حافظ دنیای آزاد مجبور به استفاده از راه‌حل نظامی یا سایر گزینه‌های روی میز خواهد بود.
گزارش‌های «ویژه شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» به دنبال ایجاد توافق و اجماع در مخاطب خود درباره دولت آمریکا با استفاده از گزاره‌های زیر است:
– به‌طورکلی می‌توان گفت کنشگر متن با تأکید بر مقصر جلوه دادن همه طرف‌های درگیر از جمله کودتاچیان، دکتر مصدق، مردم و آیت‌الله کاشانی به دنبال تلطیف نگاه خصمانه مردم ایران نسبت به دخالت‌های آمریکا و انگلیس در امور داخلی ایران و چپاول منابع ملی کشور درگذشته دارد. ضمن آنکه در میان جهت‌گیری منفی روایت متن نسبت به اقدامات آیت‌الله کاشانی به‌عنوان نماد افراد و فعالیت‌های مذهبی کاملاً مشهود است.
– کنشگر متن با آوردن جملاتی نظیر «در اسناد منتشرشده» و «در آن زمان یک افسر بلندپایه سی‌آی‌ای بود از طراحان اصلی و فرمانده این کودتا بود» و یا «آقای روزولت پیش از مرگش در مصاحبه با بی‌بی‌سی از پشت پرده عملیات کودتا صحبت کرد» در تلاش بود با این گزارش نزد مخاطب از جایگاه بالایی برخوردار باشد و گویی با پخش این مصاحبه دست به افشاگری بزرگی زده است؛ تا از این رهگذر هم اعتبار خود را بالاتر ببرد و هم با توجه به پخش اشاره روزولت به نقش بی‌بی‌سی در کودتا، بی‌طرفی خود را اثبات کند. تا بتواند روایت مطلوب خود را نزد مخاطب موجه جلوه دهد به نظر می‌رسد از تکنیک برجسته‌سازی و تقلیل‌گرایی در جای‌جای گزارش‌ها استفاده‌شده است. همچنین اشاره روزولت به پشتیبانی مردم و ارتش از شاه و هزینه پول‌ها بین پهلوان‌های زورخانه تلاش دارد تا مخاطب را به این گزاره که اقبال عمومی به شاه در زمان کودتا بسیار زیاد بود؛ برساند و این حرف از زبان برنامه‌ریز اصلی و طرح کودتا که خود در جریان اتفاقات کودتا بود قطعاً تأثیر بیشتر خواهد داشت.
– نویسنده متن در تلاش است تا از منظر رابطه ایران و آمریکا به واقعه کودتای 28 بنگرد و مخاطب را بر سر این مسئله با خود همراه سازد که هرچند آمریکایی‌ها با اشتباه خود یعنی کودتا منجر به سقوط دولت دموکراتیک مصدق شدند و به افزایش دیکتاتوری در کشور کمک کردند اما پیامدهای این اقدام در ایجاد موج احساسات ضدآمریکایی در بین مردم ایران و مصمم شدن مخالفان در مبارزه حکومت مورد تأیید آمریکا یعنی نظام سلطنتی و درنهایت سقوط رژیم شاه پاسخ اشتباه آنان بود. همچنین در ادامه سعی می‌شود بدون اشاره به دشمنی‌های آمریکا در حق ملت ایران، اشغال سفارت این کشور توسط دانشجویان پاسخ کودتای 28 مرداد تفسیر شود؛ تا از این رهگذر زمینه برای کاهش احساس تنفر تاریخی مردم ایران از اقدامات دولت آمریکا مهیا شود. به همین جهت می‌توان اینگونه تحلیل کرد که کنشگر متن به دنبال مقدمه‌سازی برای انجام گفتگوهای دوجانبه ایران و آمریکا و کنار گذاشتن اختلافات گذشته است که در این میان رهبران آمریکا افرادی مشتاق به مذاکره و صلح‌طلب و در مقابل رهبران انقلاب افرادی کینه‌جو تصویر می‌شوند که با دستاویز قرار دادن کودتای 28 مرداد همچنان خواهان ادامه روابط خصمانه با جهان غرب و به‌خصوص آمریکا هستند.
گزارههای اساسی متن گزارش‌ها درباره دولت آمریکا به‌قرار زیر است:
– آمریکایی‌ها به خاطر دخالت‌هایشان در کودتای 28 مرداد چندین بار عذرخواهی کرده‌اند.
– سازمان سیا برای سرنگونی مصدق برنامه دقیق و منظمی از 2 ماه پیش داشت.
– جامعه جهانی پذیرش ایران مستقل را نداشت.
– شاه نسبت به آمریکا و انگلیس بدبین بود.
– کودتا علی‌رغم دشوارهای برنامه‌ریزی نشده برای آمریکایی‌ها به‌راحتی انجام شد.
– آمریکا و سیا طراح و عامل و انجام دهنده کودتا در ایران بودند.
– کودتا در کل هزینه کمی برای سیا داشت.
– کودتای 28 مرداد تأثیرات عمیقی در جامعه ایران داشت که از این تأثیرات تا زمان حال ادامه پیداکرده است.
– اینکه بسیاری از منتقدین شاه مطیع بی‌چون چرای آمریکا بود تصویری کاملاً غلط بود که هرگز تغییری نکرد.
– دانشجویان برای جلوگیری از تکرار عملیاتی مشابه 28دست به اشغال سفارت آمریکا و گروگان‌گیری زدند.
– اوباما: آمریکا در میانی جنگ سرد در سرنگونی دولت وقت ایران که به‌صورت دمکراتیک انتخاب‌شده بود نقشی بازی کرد.
– ایرانی‌ها با ذهنیت‌های منفی و نگاه‌های اغراق‌آمیز اجازه هیچ‌گونه گفتگو و رابطه‌ای را به آمریکایی‌ها می‌دهند.
– دولت آمریکا برای کودتا بودجهی هنگفتی در نظر گرفتهبود.
– پولهای کمی که مأموران سیا برای کودتا هزینه کردند، بین پهلوانهای زورخانه توزیع شد.
– دولت آمریکا تلاشهای زیادی برای میانجیگری بین ایران و انگلیس و حل بحران نفتی انجام داد.
– آمریکا پس از جنگ جهانی دوم سیاستی مخالف سیاستهای استعمارگرانه انگلیس داشت.
– دولت آمریکا و رؤسای جمهورش تا حد ممکن تلاششان را انجام دادند تا بحران را از طریق مذاکرات و راه‌حل مسالمتآمیز حل‌وفصل کنند.
– دلیل اصلی کودتای 28 مرداد، اتفاقات پیرامون آن به دلیل جنگ سرد و رقابت بین آمریکا و شوروی انجام پذیرفت.
– ترومن که یک دموکرات بود، نه خود طرحی برای عملیات

مطلب مرتبط :