21

-4 اﺿﻄﺮاب- ﮔﻮﺷﻪ ﮔﯿﺮی: اﻓﺮاد ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ آﺳﺎﻧﯽ ﺑﺮآﺷﻔﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ،ﺣﺴﺎس اﻧﺪ، اﺣﺴﺎﺳﺎت آن ﻫﺎ ﺑﻪ آﺳﺎﻧﯽ ﺟﺮﯾﺤﻪ دار ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﺗﺮﺳﻮ، ﻣﻀﻄﺮب، اﻓﺴﺮده و ﻏﻤﮕﯿﻦ ﻫﺴﺘﻨﺪ.

-5 رﻓﺘﺎر روان ﻧﮋﻧﺪی: اﻇﻬﺎر ﻧﻈﺮﻫﺎی دور از ذﻫﻦ، ﺻﺤﺒﺖ ﻫﺎی ﺗﮑﺮاری و ﻧﻤﺎﯾﺶ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻋﺠﯿﺐ و ﻏﺮﯾﺐ از ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﺗﺮﯾﻦ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی اﻓﺮاد ﻣﺒﺘﻼ اﺳﺖ.

-6 ﺗﺤﺮک ﻣﻔﺮط: اﻓﺮاد ﻣﺒﺘﻼ ﺧﯿﻠﯽ ﮐﻢ اﺳﺘﺮاﺣﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﺪون ﺟﻨﺐ و ﺟﻮش ﺑﻨﺸﯿﻨﻨﺪ، آراﻣﺶ ﻧﺪارﻧﺪ و ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﭘﺮﺣﺮﻓﻨﺪ.

وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺑﻌﻀﯽ از اﻓﺮاد ﻧﯿﺰ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﺑﯿﺶ از ﯾﮏ ﻃﺒﻘﻪ ﺟﺎی ﮔﯿﺮد. ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ﮐﻮدﮐﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻫﻢ دارای ﻧﻘﺺ ﺗﻮﺟﻪ و ﻫﻢ اﺧﺘﻼل ﺳﻠﻮک ﺑﺎﺷﺪ. در ﻣﻮرد اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری وﻗﻮع ﯾﮏ ﯾﺎ ﭼﻨﺪ ﻣﻮرد از ﻣﻮارد ﻓﻮق ﻗﺎﻋﺪه اﺳﺖ ﻧﻪ اﺳﺘﺜﻨﺎء، ﭼﺮا ﮐﻪ ﺗﻌﺪاد اﻓﺮادی ﮐﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﯾﮑﯽ از اﺧﺘﻼﻻت ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ- رﻓﺘﺎری را ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪ، ﺑﺴﯿﺎر اﻧﺪک اﺳﺖ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اﻧﻮاع اﺧﺘﻼﻻت ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ- رﻓﺘﺎری را ﺑﺎ ﺷﺪت ﻫﺎی ﻣﺘﻔﺎوت دارا ﺑﺎﺷﻨﺪ (ﺗﻨﮑﻠﺮ ﺳﻠﯽ و ﻟﻨﺪرام1، .(1997

ﯾﮑﯽ دﯾﮕﺮ از ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻫﺎ، ﮐﻪ ﻣﻮرد ﻋﻼﻗﻪ روان ﭘﺰﺷﮑﺎن و روان ﺷﻨﺎﺳﺎن ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ اﺳﺖ، ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺗﺸﺨﯿﺼﯽ و آﻣﺎری اﺧﺘﻼﻻت رواﻧﯽ 2 (DSM) اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻧﺴﺨﻪ DSM- IV- TR آن ﮐﻪ در ﺳﺎل 2000 ﻣﯿﻼدی ﺗﻮﺳﻂ اﻧﺠﻤﻦ روان ﭘﺰﺷﮑﺎن آﻣﺮﯾﮑﺎ اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ،اﺧﺘﻼﻻت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﮐﻮدﮐﺎن و ﺗﻮﺟﻮاﻧﺎن در ﻫﻔﺖ ﮔﺮوه ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﺷﺪه اﺳﺖ:

-1 اﺧﺘﻼﻻت ﻧﺎﻓﺬ رﺷﺪ: 3 ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﺒﺘﻼ ﮐﻤﺒﻮدﻫﺎی ﺷﺪﯾﺪی را در ﺳﻄﻮح ﻣﺘﻌﺪد رﺷﺪ ﻧﺸﺎن ﻣﯿﺪﻫﻨﺪ. اﯾﻦ ﮐﻮدﮐﺎن ﻓﺎﻗﺪ ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ و رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻏﯿﺮ ﻣﻌﻤﻮﻟﯽ را ﺑﺮوز ﻣﯽ دﻫﻨﺪ. اﯾﻦ اﺧﺘﻼﻻت ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ از ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎری ﻫﺎی ﮐﺮوﻣﻮزوﻣﯽ، ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎری ﺳﺎﺧﺘﺎری ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻣﻐﺰ و ﻋﻔﻮﻧﺖ ﻫﺎی ﻣﺎدر زادی ﻧﺎﺷﯽ ﺷﻮﻧﺪ و در ﺑﺪو ﺗﻮﻟﺪ ﯾﺎ ﺳﺎل ﻫﺎی اوﻟﯿﻪ زﻧﺪﮔﯽ ﮐﻮدک ﻣﺸﺨﺺ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ. ﻣﺎﻧﻨﺪ؛ اوﺗﯿﺴﻢ.

-2 اﺧﺘﻼﻻت ﻧﻘﺺ ﺗﻮﺟﻪ و رﻓﺘﺎر اﯾﺬاﯾﯽ:4 ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﺒﺘﻼ ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ را ﺑﺮوز ﻣﯽ دﻫﻨﺪ. ﺑﺮای ﻣﺜﺎل؛ ﺗﮑﺎﻟﯿﻒ درﺳﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺧﻮد را اﻧﺠﺎم ﻧﻤﯽ دﻫﻨﺪ و ﻗﺎدر ﺑﻪ ﮐﻨﺘﺮل ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎی ﺑﺪﻧﯽ ﺧﻮد ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ. آﻧﺎن ﺑﻪ اذﯾﺖ و آزار دﯾﮕﺮان و ﺣﯿﻮاﻧﺎت ﻣﯽ ﭘﺮدازﻧﺪ ،وﺳﺎﯾﻞ دﯾﮕﺮان را ﺗﺨﺮﯾﺐ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﻟﺠﺒﺎزی ﺑﺎ ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﯽ ﭘﺮدازﻧﺪ.

-3 اﺧﺘﻼﻻت اﺿﻄﺮاﺑﯽ: اﯾﻦ ﻃﺒﻘﻪ ﺷﺒﺎﻫﺖ ﺑﺴﯿﺎری ﺑﺎ ﻃﺒﻘﻪ اﺿﻄﺮاب- ﮔﻮﺷﻪ ﮔﯿﺮی دارد. اﯾﻦ ﮐﻮدﮐﺎن ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺟﺪا ﺷﺪن از واﻟﺪﯾﻦ، دوﺳﺘﺎن ﻧﺰدﯾﮏ، ﻣﻌﻠﻢ و ﻣﺮﺑﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل ﻣﺸﮑﻞ دارﻧﺪ و درﺑﺎره وﻗﺎﯾﻊ آﯾﻨﺪه، ﻧﮕﺮاﻧﯽ ﻏﯿﺮ واﻗﻊ ﺑﯿﻨﺎﻧﻪ ای ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ.

1 Tankersley & landrum 2 Diagnostic and stoical manual of mental disorders 3 PERVASIVE DEVELOPMENTAL DISORDERS 4 Attention deficit and disruptive behavior disorders

22

-4 اﺧﺘﻼﻻت ﺗﻐﺬﯾﻪ و ﺧﻮردن: 1 اوﻟﯿﻦ اﺧﺘﻼﻟﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ دﺳﺘﻪ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد، ﻫﺮزه ﺧﻮاری2 اﺳﺖ. ﺧﻮردن ﻣﻮاد ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺧﻮردن ﺑﻪ ﻣﺪت دﺳﺖ ﮐﻢ ﯾﮏ ﻣﺎه از وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺑﺎرز اﯾﻦ اﻓﺮاد اﺳﺖ . آن ﻫﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﻮادی ﻣﺎﻧﻨﺪ؛ ﭘﺎرﭼﻪ، ﻣﻮ، رﻧﮓ و ﻏﯿﺮه را ﻣﺼﺮف ﮐﻨﻨﺪ

ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﺑﺮوز اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری

ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻋﻠﻞ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺸﮑﻞ و ﭘﯿﭽﯿﺪه اﺳﺖ. ﭼﺮا ﮐﻪ اﯾﻦ اﺧﺘﻼﻻت را ﻧﻤﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﻋﻠﺘﯽ ﻣﻨﻔﺮد ﻧﺴﺒﺖ داد (اﺳﺘﺮﻧﺒﺮگ و ﮔﺮﯾﮕﻮرﯾﻨﮑﻮ3، . (1999 ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ در ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻋﻠﻞ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ اﺧﺘﻼﻻت ﺑﺎﯾﺪ ﭼﻨﺪ ﻧﮑﺘﻪ را ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار داد:

-1 در ﺑﺮوز آن ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ

ای از ﻋﻮاﻣﻞ دﺧﺎﻟﺖ دارﻧﺪ .

-2 ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻋﻠﻞ آن ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ، ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻋﻮاﻣﻠﯽ ﻧﻈﯿﺮ؛ﻧﮕﺮش ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﻠﻞ رﻓﺘﺎر اﻧﺴﺎن، ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎی ﻓﺮدی و رﺷﺘﻪ ﺗﺨﺼﺼﯽ آﻧﺎن ﻗﺮار ﮔﯿﺮد.

-3 ﺗﻌﯿﯿﻦ و ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻋﻠﻞ اﯾﻦ اﺧﺘﻼﻻت ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﺳﻮدﻣﻨﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺪاﺧﻠﻪ و ﭘﯿﺸﮕﯿﺮی و ﻣﻮﺛﺮ ﻣﻨﺠﺮ ﮔﺮدد (ﮐﺎﻓﻤﻦ، .(2001

ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﻪ ﺳﻪ ﮔﺮوه ؛ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ (زﯾﺴﺘﯽ)، ﻋﻮاﻣﻞ ژﻧﺘﯿﮑﯽ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺑﻨﺪی ﻣﯽ ﺷﻮد ، ﮐﻪ ﻣﺸﮑﻞ رﻓﺘﺎری ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﯾﮏ ﯾﺎ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ از اﯾﻦ ﻋﻮاﻣﻞ ﭘﺪﯾﺪ ﻣﯽ آﯾﺪ.

-1 ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ

در ﮔﺰارﺷﯽ از ﺳﺎزﻣﺎن ﻧﻈﺎم ﭘﺰﺷﮑﯽ اﯾﺎﻟﺖ ﻣﺘﺤﺪه آﻣﺮﯾﮑﺎ(2000) 4 ، اﻫﻤﯿﺖ ﻧﻘﺶ ﮐﺎرﮐﺮد اﻋﺼﺎب و ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻐﺰ در ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺑﯿﻤﺎری ﻫﺎی رواﻧﯽ ﻣﻮرد ﺗﺎﮐﯿﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻣﻐﺰ دارای ﻫﺰاران ﻧﻮرون از اﻧﻮاع ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ ، ﮐﻪ از ﻧﻈﺮ ﻣﻮاد ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ، ﺷﮑﻞ و ﻧﻮع ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺗﻔﺎوت دارﻧﺪ. ﮐﺎرﮐﺮد ﻣﻐﺰ ﺑﻪ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺳﻠﻮل ﻫﺎی ﻋﺼﺒﯽ در اﯾﺠﺎد ارﺗﺒﺎط ﺑﺎ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد . ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ و ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ ﺑﺮ ﺑﻬﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ و ﺑﯿﻤﺎری ﻫﺎی رواﻧﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮﮔﺬارﻧﺪ (ﺗﺮﻧﺒﺎل و ﻫﻤﮑﺎران ، (2002 ، و ﺑﯿﺸﺘﺮ در ﻣﻮرد اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﺷﺪﯾﺪ و ﻋﻤﯿﻖ ﺻﺪق ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﺑﺴﯿﺎری از ﮐﻮدﮐﺎن ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری، ﻧﻘﺺ ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ای ﮐﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز رﻓﺘﺎرﻫﺎی آﻧﺎن ﮔﺮدد، ﻧﺪارﻧﺪ و ﮔﺮوه ﺑﺴﯿﺎری از ﮐﻮدﮐﺎن ﺑﻬﻨﺠﺎر دارای ﻧﻘﺎﯾﺺ ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮏ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ (اﺳﺮﻧﺎ، اﺳﻤﻦ، ﮔﺮاﻧﻬﻠﻢ، ﺷﺮﻣﻦ، واﺗﮑﯿﻨﺰ و وﯾﻠﯿﺎﻣﺰ5، 1994؛ ﭼﺎرﻟﻮپ- ﮐﺮﯾﺴﺘﯽ6 و دﯾﮕﺮان، 1997؛ ﻫﻮرﯾﺲ7، . (1995 ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺗﻮﻣﺎس و ﭼﺲ(1984) 1؛ ﺗﻤﺎم ﮐﻮدﮐﺎن ﺑﺎ ﺧﻠﻖ و ﺧﻮی ﻣﺸﺨﺼﯽ ﺑﻪ دﻧﯿﺎ ﻣﯽ آﯾﻨﺪ. ﮔﺮوﻫﯽ ﮐﻪ

مطلب مرتبط :   شعر، ادبی، اخلاقی، تخیّل، شیوۀ، هنری

1 Feeding and eating disorders 2 Pica 3 Sternberg & gregorenko

4 Surgeon general of the united states 5 Asarnow, asamen, granholm, Sherman, watkinz & williams 6 Charlop- christy 7 Harris

23

دارای ﺧﻠﻖ و ﺧﻮی دﺷﻮار ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﻣﺒﺘﻼ ﮔﺮدﻧﺪ. اﻟﺒﺘﻪ ﺷﻮاﻫﺪ ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺮای ﺗﺎﺋﯿﺪ اﯾﻦ ﻧﻈﺮ وﺟﻮد ﻧﺪارد. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ارﺗﺒﺎط ﺑﯿﻦ ﺧﻠﻖ و ﺧﻮ در دوران اوﻟﯿﻪ زﻧﺪﮔﯽ و اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﻗﻄﻌﯽ ﻧﯿﺴﺖ. ﻋﻼوه ﺑﺮ ﺧﻠﻖ و ﺧﻮ، ﻋﻮاﻣﻞ دﯾﮕﺮی ﻧﻈﯿﺮ؛ ﺑﯿﻤﺎری، ﺳﻮء ﺗﻐﺬﯾﻪ، ﺿﺮﺑﻪ ﻣﻐﺰی و ﻏﯿﺮه ﻧﯿﺰ از ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ آﯾﻨﺪ، ﮐﻪ در ﺑﺮوز اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﺗﺎﺛﯿﺮ دارﻧﺪ (ﺑﺎوﻣﯿﺘﺴﺮ، ﮐﻮﭘﺘﺎس و ﮐﻠﯿﻨﺪورت2، 1990؛ ﻟﻮزوف3، .(1989

در ﻣﻮرد ﻋﻞ ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮕﯽ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﭼﻬﺎر ﻧﮑﺘﻪ را ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار داد« -1 ﻫﺮ اﺧﺘﻼﻟﯽ ﮐﻪﻞﻋﻠﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ دارد ﺿﺮورﺗﺎً اﺧﺘﻼل رﻓﺘﺎری ﺗﻠﻘﯽ ﻧﻤﯽ ﺷﻮد. ﮔﺎﻫﯽ اﺧﺘﻼل در ﮐﺎرﮐﺮدﻫﺎی

ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ رﻓﺘﺎرﻫﺎ و ﻫﯿﺠﺎن ﻫﺎی ﻓﺮد را دﭼﺎر اﺧﺘﻼل ﮐﻨﺪ.

-2 در ﻣﻮارد اﻧﺪﮐﯽ ﻋﻠﻞ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری را ﻣﯽ ﺗﻮان ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﯿﻮوژﯾﮑﯽ ﯾﺎ روان ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﻧﺴﺒﺖ داد. در اﻏﻠﺐ ﻣﻮارد، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ای از ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﻪ اﯾﺠﺎد اﺧﺘﻼل ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ.

-3 درﻣﺎن ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ و داروﯾﯽ ﺑﺮای ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻞ ﮐﺎﻓﯽ ﻧﯿﺴﺖ. اﮔﺮ ﭼﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﻮارد دارو درﻣﺎﻧﯽ ﻻزم ﺑﺎﺷﺪ، وﻟﯽ ﮐﺎﻓﯽ ﻧﯿﺴﺖ (ﺳﻮﺋﯿﻨﯽ؛ ﻓﻮرﻧﺲ، ﮐﺎواﻟﯽ و ﻟﻮﯾﺖ4، .(1997 در ﻓﺮآﯾﻨﺪ درﻣﺎن اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و روان ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﯿﺮﻧﺪ.

-4 روﯾﮑﺮدﻫﺎی ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ و داروﯾﯽ در ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﻮارد ﻣﻔﯿﺪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻧﻤﯽ رﺳﻨﺪ. ﺣﺘﯽ اﮔﺮ رﯾﺸﻪ اﺧﺘﻼل، ﺑﯿﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﻮد، اﻗﺪاﻣﺎت اوﻟﯿﻪ، رﻓﺘﺎری و روان ﺷﻨﺎﺧﺘﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ (ﻫﺎﻻﻫﺎن و ﮐﺎﻓﻤﻦ، .(2003

-2ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﯿﻮژﻧﺘﯿﮑﯽ

ﺑﺪون ﺷﮏ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ ﮐﻮدﮐﺎن ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻋﻮاﻣﻞ ژﻧﺘﯿﮏ ﻗﺮار دارﻧﺪ. در ﺳﺎل ﻫﺎی اﺧﯿﺮ ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎ ﻧﺸﺎن داده اﻧﺪ، آن ﻫﺎ ﺑﺮ وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی رﻓﺘﺎری ﻧﯿﺰ ﺗﺎﺛﯿﺮ دارﻧﺪ. اﻓﺴﺮدﮔﯽ و اﺳﮑﯿﺰوﻓﺮﻧﯽ از ﺟﻤﻠﻪ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ آﯾﻨﺪ، ﮐﻪ ارﺗﺒﺎط ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺑﺎ وراﺛﺖ و ژن ﻫﺎ دارﻧﺪ (ﮔﺎﺗﺴﻤﻦ، .(1991

ﻣﮏ ﮐﻠﺮن(1993) 5 ﺷﻮاﻫﺪ ﻣﻌﺘﺒﺮی ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ اﻫﻤﯿﺖ ﻧﻘﺶ وراﺛﺖ در ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮی رﻓﺘﺎر و ﺷﺨﺼﯿﺖ ﺑﻪ وﯾﮋه در زﻣﯿﻨﻪ ﺗﻔﺎوت ﻫﺎی واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺟﻨﺲ اراﺋﻪ داد. اوﺗﯿﺴﻢ، ﺑﯿﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ و اﺧﺘﻼﻻت ﺳﻠﻮک (ﻣﺎﻧﻨﺪ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﺿﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻣﺼﺮف اﻟﮑﻞ) در ﻣﺮدان 4 ﺗﺎ 8 ﺑﺮاﺑﺮ زﻧﺎن اﺳﺖ. اﻓﺴﺮدﮔﯽ و ﺗﺮس ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در زﻧﺎن 2 ﺗﺎ 3 ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺮدان ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﻧﻘﺶ ﻣﺤﯿﻂ و ﺗﺮﺑﯿﺖ دراﯾﻦ اﺧﺘﻼﻻت ﻧﺎدﯾﺪه ﮔﺮﻓﺖ (ﮐﺮک، ﮔﺎﻻﮔﺮ و آﻧﺎﺳﺘﺎزﯾﻮ، .(2000

1 Thomas & chess 2 Baubeister, kupstas & klinsworth 3 Lozoff 4 Sweeney, forness, kavale & levitt 5 Mc. clearn

24

-3ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﯿﻄﯽ

ﺷﺮاﯾﻂ زﻧﺪﮔﯽ ﮐﻮدک، ﻓﻘﺪان ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺣﻤﺎﯾﺘﯽ، ﺧﺎﻧﻮاده، ﻫﻤﺘﺎﯾﺎن، ﻣﺪرﺳﻪ، ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ و ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده از ﮐﻮدﮐﺎن، از ﺟﻤﻠﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، ﮐﻪ در ﺑﺮوز اﺧﺘﻼل ﺳﻠﻮک و رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﺿﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ دﺧﺎﻟﺖ دارﻧﺪ.

ﻧﻘﺶ واﻟﺪﯾﻦ در اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﮐﻮدک

ﺑﺴﯿﺎری از ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎن و روان ﺷﻨﺎﺳﺎن ﻧﯿﺰ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﮐﻪ رﯾﺸﻪ ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﺸﮑﺎﻻت رﻓﺘﺎری و اﻧﺤﺮاﻓﺎت ﺷﺨﺼﯿﺘﯽ در ﮐﻮدﮐﺎن را ﺑﺎﯾﺪ در اﻟﮕﻮﻫﺎی ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ واﻟﺪﯾﻦ و وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی ﺷﺨﺼﯿﺘﯽ آﻧﺎن ﺟﺴﺘﺠﻮ ﮐﺮد. ﻣﺸﮑﻼت ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ اﺛﺮات ﻣﺴﺘﻘﯿﻤﯽ ﺑﺮ آﻣﺎدﮔﯽ، ﺗﻤﺮﮐﺰ و ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻮدک ﺑﻪ درس و ﺗﺤﺼﯿﻞ دارد. وﻗﺘﯽ واﻟﺪﯾﻦ در وﺿﻌﯿﺖ ﻧﺎﻣﻄﻤﺌﻨﯽ و اﺿﻄﺮاﺑﯽ ﻗﺮار داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ، اﯾﻦ ﻋﺪم اﻃﻤﯿﻨﺎن و اﺿﻄﺮاب را ﺑﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﺧﻮد ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﭼﻨﯿﻦ ﮐﻮدﮐﺎﻧﯽ از آﻣﺎدﮔﯽ ذﻫﻨﯽ ﻻزم ﺑﺮای ﯾﺎدﮔﯿﺮی و درک ﻣﻄﻠﺐ ﺑﻬﺮه ﻣﻨﺪ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ و ﻃﺒﻌﺎً از ﻧﻈﺮ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼﺗﯽ ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ. در ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎی از ﻫﻢ ﭘﺎﺷﯿﺪه و ﻧﮕﺮان و

ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ ﯾﺎ ﻫﺮ دوی آن ﻫﺎ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼل اﻓﺴﺮدﮔﯽ ﺑﺎﺷﺪ، ﮐﻮدﮐﺎن از ﯾﮏ راﺑﻄﻪ ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﯽ ﺑﻬﺮه اﻧﺪ و ﭼﻮن ذﻫﻦ آن ﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺟﺎﻧﺒﯽ و ﻧﺎﻣﺮﺑﻮط اﺷﺘﻐﺎل دارد ،ﭼﻨﯿﻦ ﮐﻮدﮐﺎﻧﯽ در ﮐﻼس ﺣﻀﻮر ذﻫﻨﯽ ﻧﺪارﻧﺪ و ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ از ﺗﻮﺟﻪ و ﺗﻤﺮﮐﺰ ﮐﺎﻓﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ. اﻓﺴﺮدﮔﯽ واﻟﺪﯾﻦ (ﺑﺨﺼﻮص ﻣﺎدر) ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﮐﻮدک در ﮐﺴﺐ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ دﭼﺎر ﻣﺸﮑﻼت ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺷﻮد، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﻣﯽ ﺷﻮ د ﮐﻪ ﮐﻮدک در زﻣﯿﻨﻪ ﺑﺮﻗﺮاری ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ اﺷﺨﺎص ﻧﯿﺰ دﭼﺎر ﻣﺸﮑﻼت ﺷﻮد. ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ در ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ ﻧﺸﺎن داده ﺷﺪه ﮐﻪ اﯾﻦ ﮐﻮدﮐﺎن در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﮐﻮدﮐﺎن ﻫﻢ ﺳﻦ ﺧﻮد (ﺳﻨﯿﻦ 6 ﺗﺎ 12 ﺳﺎل) در ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﺸﮑﻼت زﻧﺪﮔﯽ دارای ﺳﻄﺢ ﺳﺎزﮔﺎری ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮی ﺑﺎﺷﻨﺪ . ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ در ﻣﯿﺎن آﻧﺎن ﻋﻼﺋﻤﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺧﺘﻼل اﻓﺴﺮدﮔﯽ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﻮد (اﺳﻤﺎﻋﯿﻞ زاده، .(1385

مطلب مرتبط :   فرهنگ، نقش‌های، (بروس، ...، می‌شود.، کوئن،

ﻣﺘﺨﺼﺼﯿﻦ ﻋﻘﯿﺪه دارﻧﺪ ﮐﻪ اﺿﻄﺮاب ﻫﺎی ﻣﺰﻣﻦ ﮐﻮدﮐﺎن، از ﺑﻮدن آﻧﺎن در ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻫﺎی ﻓﺸﺎر زا ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ در ﺧﺎرج ﺷﺪن از ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻓﺸﺎرزا، ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ در اﻧﺠﺎم ﮐﺎری درﺑﺎره ﺑﻬﺒﻮد ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ، ﻋﺪم ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ در ﺗﻐﯿﯿﺮ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ، اﺣﺴﺎس ﻋﺠﺰ و ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ آﻧﺎن و ﻧﯿﺰ ﻧﮕﺮش ﻣﻨﻔﯽ آﻧﺎن از »ﺧﻮد« را ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﺸﺪﯾﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﺑﺮای ﯾﮏ ﮐﻮدک اﺿﻄﺮاب ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ از آن ﺟﺎ رﯾﺸﻪ ﺑﮕﯿﺮد ﮐﻪ ﻣﺠﺒﻮر ﺑﺎﺷﺪ در ﺧﺎﻧﻮاده ای زﻧﺪﮔﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺳﻮء اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. در ﭼﻨﯿﻦ ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﯽ ﮐﻮدک ﮐﻪ اﯾﻦ ﻣﻮرد و ﻣﻮارد ﻣﺸﺎﺑﻪ را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ درک ﻣﯽ ﮐﻨﺪ وﻟﯽ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ واﺑﺴﺘﮕﯽ ﻫﺎی ﻣﺎدی و ﻣﻌﻨﻮی ﻗﺪرت ﻗﯿﺎم ﻧﺪارد، ﺑﻪ ﻧﺎﭼﺎر در ﺧﻮد ﻓﺮو ﻣﯽ رود و اﻧﺰوا ﺑﺮﻣﯽ ﮔﺰﯾﻨﺪ. در ﭼﻨﯿﻦ ﻓﻀﺎﯾﯽ، ﮐﻮدک ﺑﺴﯿﺎر ﮐﻮﭼﮏ ﺗﺮ از آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ درک ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻮاده اشﺘﻤﺎﻻًاﺣ آن ﻗﺪر درﮔﯿﺮ ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻼت ﻋﺪﯾﺪه ﺧﻮﯾﺶ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻤﯽ ﺗﻮاﻧﺪ راﺑﻄﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺎ وی ﺑﺮﻗﺮار ﺳﺎزد . ﯾﮑﯽ از ﺗﻈﺎﻫﺮات ﺷﺪﯾﺪ ﺧﻮد- ﭘﻨﺪاری ﺿﻌﯿﻒ، ﺑﺎ ﺿﻌﻒ اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﻧﻔﺲ، در اﻗﺪاﻣﺎت ﺧﻮدﮐﺸﯽ ﻣﺘﺠﻠﯽ ﻣﯽ ﮔﺮدد. اﻣﺮوزه ﭘﺪﯾﺪه ﺧﻮدﮐﺸﯽ در ﺑﯿﻦ ﮐﻮدﮐﺎن ﺧﺮدﺳﺎل، ﺗﻮﺟﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮی را ﺑﻪ ﺧﻮد ﺟﻠﺐ ﮐﺮده اﺳﺖ. اﮔﺮ ﭼﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﺧﻮدﮐﺸﯽ، در ﻣﯿﺎن ﮐﻮدﮐﺎن ﺧﺮدﺳﺎل ﺑﻪ وﯾﮋه زﯾﺮ ﺳﻦ 15 ﺳﺎﻟﮕﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﻧﺎدر اﺳﺖ. اﻣﺎ ﺑﺮﺧﯽ از ﻣﻮارد ﺧﻮدﮐﺸﯽ آﻧﺎن ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ (ﺳﯿﻒ ﻧﺮاﻗﯽ و ﻧﺎدری، .(1379

25

ﺟﻮ ﻋﺎﻃﻔﯽ ﺧﺎﻧﻮاده و ﺣﻤﺎﯾﺖ اﻧﮕﯿﺰه ﻫﺎی ﯾﺎدﮔﯿﺮی ﮐﻪ ازﻃﺮف واﻟﺪﯾﻦ در اﺧﺘﯿﺎر ﮐﻮدک ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد، ﻣﯿﺘﻮاﻧﻨﺪ در رﺷﺪ ﻓﮑﺮی او ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺑﺴﺰاﯾﯽ ﺑﮕﺬارﻧﺪ، ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﻤﺒﻮد ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎی ﺟﺪﯾﺪ و ﺟﺎﻟﺐ ﯾﺎ ﻋﺪم ﻫﻤﮑﺎری واﻟﺪﯾﻦ و ﻣﻌﻠﻤﯿﻦ در اﯾﻦ اﻣﺮ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺴﺮدﮔﯽ و دﻟﺰدﮔﯽ، و دﻟﺴﺮدی و ﺑﯽ ﺣﻮﺻﻠﮕﯽ در ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﯽ ﺷﻮد و ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ ﻫﻮﺷﯽ آﻧﺎن را ﮐﻨﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ اﻧﮕﯿﺰه در زﻧﺪﮔﯽ ﮐﻮدک درﯾﺎﻓﺖ ﺗﺸﻮﯾﻖ و ﺗﺼﺪﯾﻖ از ﻃﺮف ﮐﺴﺎﻧﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ اوﻋﻼﻗﻪ ﻣﻨﺪﻧﺪ و ﮐﻮدک از آﻧﺎن ﺳﺮﻣﺸﻖ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد. ﭘﺲ واﻟﺪﯾﻦ ﺑﺎﯾﺪ آﮔﺎﻫﯽ ﻣﻨﻄﻘﯽ و ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ ﺑﺎ ﻣﺮﺣﻠﮥ رﺷﺪی ﮐﻮدک داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻧﺸﺎن داده ﮐﻮدﮐﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ را ﻧﯿﺎﻣﻮﺧﺘﻪ اﻧﺪ در ﺳﻨﯿﻦ ﺑﺰرﮔﺴﺎﻟﯽ وارد ﻣﺸﺎﻏﻠﯽ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ در آﻧﻬﺎ ﮐﻤﺘﺮ ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺮ اﺣﺴﺎس ﻃﺮد ﺷﺪن و ﺑﯿﮕﺎﻧﮕﯽ آن ﻫﺎ داﻣﻦ زده ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺑﺮﺧﯽ از ﮔﺮاﯾﺶ ﻫﺎی ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ واﻟﺪﯾﻦ ﺑﺎ ﭘﯿﺪاﯾﺶ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻏﯿﺮ اﻧﻄﺒﺎﻗﯽ ﻓﺮزﻧﺪان راﺑﻄﻪ دارد (وﺑﺴﺘﺮ و ﻫﺎﺑﺮث، .(1994 ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن داده اﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری ﻓﺮزﻧﺪان ﺑﺎ اﺧﺘﻼل روان ﭘﺰﺷﮑﯽ واﻟﺪﯾﻦ راﺑﻄﻪ دارد (زﯾﻤﺎ و ﻫﻤﮑﺎران، 1996؛ راﺗﺮ و ﮐﻮﯾﻨﺘﻮن، .(1984

اﮔﺮ در ﺧﺎﻧﻮاده ﺷﺮاﯾﻂ و رواﺑﻂ ﻧﺎﺳﺎﻟﻢ و ﻣﻨﻔﯽ وﺟﻮد داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﺄﺛﯿﺮی ﺑﺮ روی ﻓﺮزﻧﺪان ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺬاﺷﺖ و ﻣﻨﺶ ﻫﺎی ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻧﺎﻫﻨﺠﺎری در آن ﻫﺎ ﺷﮑﻞ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮﻓﺖ. ﻧﻘﺶ ﻫﺎی ﻣﻨﻔﯽ از ﻗﺒﯿﻞ ﺣﺴﺎدت، ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی، اﺣﺴﺎس ﻋﺪم اﻣﻨﯿﺖ، ﻣﻀﻄﺮب ، ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮ، ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎر و اﻓﺴﺮده ﻣﯽ ﮔﺮدد. ﻟﺴﻠﺖ (1987) ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎری ﮐﻮدﮐﺎن و ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن ﻧﺎﺷﯽ از ﺷﮑﺴﺖ در دوران ﮐﻮدﮐﯽ و در ﺧﻼل دوران دﻟﺒﺴﺘﮕﯽ ﻣﺎدر ﻣﯽ داﻧﺪ (اﺳﻤﺎﻋﯿﻠﯽ، .(1383

ﭘﺲ راﺑﻄﻪ واﻟﺪﯾﻦ ﺑﺎ ﻓﺮزﻧﺪان در اﯾﺠﺎد ﺳﺎزﮔﺎری ﮐﻮدﮐﺎن و ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺗﺴﻬﯿﻞ ﮐﻨﻨﺪه ﯾﺎ ﺑﺎزدارﻧﺪه ﺑﺎﺷﺪ. ﺗﻮاﻓﻘﯽ ﻫﻤﮕﺎﻧﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎ در ﭘﯿﺪاﯾﺶ اﺧﺘﻼل ﻫﺎی رﻓﺘﺎری ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﻬﻤﯽ دارد (ﻫﺘﺮ ﻧﯿﺘﮕﻮن و ﻣﺎرﺗﯿﻦ، 1979؛ ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻧﻠﺴﻮن و اﯾﺰراﯾﻞ، 1984؛ ﺗﺮﺟﻤﻪ ﻣﻨﺸﯽ ﻃﻮﺳﯽ، .(1378

از آن ﺟﺎ ﮐﻪ ﻣﺎدر اوﻟﯿﻦ ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻮزاد ﺑﺎ او راﺑﻄﻪ ﺑﺮﻗﺮار ﻣﯽ ﮐﻨﺪ، ﻟﺬا ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﻧﻘﺶ را در ﭘﺮورش وﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎی رواﻧﯽ و ﻋﺎﻃﻔﯽ ﮐﻮدک ﺑﻪ ﻋﻬﺪه دارد و ﮐﺎﻧﻮن ﺳﻼﻣﺘﯽ ﯾﺎ ﺑﯿﻤﺎری ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻧﺸﺎن داده اﻧﺪ ﮐﻪ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﮐﻮدﮐﺎن ارﺗﺒﺎط ﺗﻨﮕﺎﺗﻨﮕﯽ ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼت رواﻧﯽ واﻟﺪﯾﻦ دارد. ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﺸﮑﻞ رواﻧﯽ واﻟﺪﯾﻦ ﺷﺪﯾﺪﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻇﻬﻮر اﺧﺘﻼل ﻫﺎی رﻓﺘﺎری ﮐﻮدﮐﺎن ارﺗﺒﺎط ﺗﻨﮕﺎﺗﻨﮕﯽ ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼت رواﻧﯽ واﻟﺪﯾﻦ دارد. ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﺸﮑﻞ رواﻧﯽ واﻟﺪﯾﻦ ﺷﺪﯾﺪﺗﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻇﻬﻮر اﺧﺘﻼل ﻫﺎی رﻓﺘﺎری