<br />

<br />دانشگاه ایلام
دانشکده کشاورزی

پایان¬نامه کارشناسی ارشد در رشته بیماری¬شناسی گیاهی
بررسی تنوع ژنتیکی جدایه های
Fusarium oxysporum f. sp. ciceri
عامل بیماری پژمردگی نخود در استان ایلام

توسط:
افسانه علی¬اران
استاد راهنما:
دکتر خشنود نوراللهی
استاد مشاور:
مهندس حسن یونسی
شهریور 93

تقدیم به پدر بزرگوارم:
به او که نمی¬دانم از مردانگی¬اش بگویم یا سخاوت، مهربانی و…
تقدیم به روح بلند مادرم:
دریای بی¬کران عشق، که وجودم برایش همه رنج بود و وجودش برایم همه مهر، که بعد از رفتنش، زندگی همه دلتنگی و حسرت یک لحظه بودنش

به مصداق «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق »
بسی شایسته است از استاد فرهیخته و فرزانه جناب آقای دکتر خشنود نوراللهی
که با کرامتی چون خورشید ، سرزمین دل را روشنی بخشیدند و گلشن سرای علم و دانش را با راهنمایی های کار ساز و سازنده بارور ساختند ; تقدیر و تشکر نمایم.
از جناب آقای مهندس حسن یونسی که مشاوره این رساله را بر عهده گرفتند کمال تشکر و سپاسگذاری را دارم از اساتید محترم داور جناب دکتر مجید میراب بالو و خانم دکتر زهرا طهماسبی که قبول زحمت کردند و داوری این رساله را بر عهده گرفتند کمال تشکر و سپاس¬گذاری را دارم.
شکر خدا که هر چه طلب کردم از خدا بر منتهای همت خود کامران شد

چکیده
نخود مهم¬ترین گیاه از خانواده حبوبات در حوزه مدیترانه، شبه قاره هند، غرب آسیا و شمال آفریقا است. بیماری پژمردگی نخود با عامل Fusarium oxysporum f. sp. ciceri یکی از مهم¬ترین بیماری¬های این گیاه در جهان به¬شمار می¬رود. این بیماری در تمام مناطق نخودکاری ایران گزارش شده است. بیماری همه ساله در تمام مناطق نخودکاری استان ایلام باعث خسارت فراوانی می¬شود بطوری¬که در برخی از مزارع به 50 % تا 70 % هم میرسد. این تحقیق به منظور بررسی و تعیین تنوع ژنتیکی قارچ عامل بیماری زردی و پژمردگی نخود انجام گرفت. برای این منظور از مناطق نخودکاری استان شامل شش شهرستان از جمله آسمان¬آباد، ایوان، بدره، چرداول، دره¬شهر، سرابله نمونه¬برداری صورت گرفت. پس از جداسازی، خالص¬سازی و شناسایی قارچ عامل بیماری و معرفی F. oxysporum f. sp. ciceri به عنوان عامل غالب بیماری، بررسی تنوع ژنتیکی جدایه¬ها با استفاده از پنج جفت نشانگر ریزماهواره صورت گرفت، نهایتاً در مجموع 17 آلل در بین جمعیت¬ها مشاهده شد نتایج تجزیه واریانس مولکولی حاکی از تنوع بالای درون جمعیتی معادل 92 درصد و تنوع پایین بین جمعیت¬های مناطق مختلف در حدود 8 درصد داشت. جریان ژنی (Nm) بالا و برابر 589/7 به¬دست آمد. بنابراین تمایز ژنتیکی (Gst) به میزان کمی 0618/0 مشاهده گردید. دندروگرام رسم شده بر اساس فاصله ژنتیکی بین جمعیت¬های مورد مطالعه در این تحقیق، نشان داد که جمعیت¬های آسمان¬آباد و سرابله در دو گروه جدا قرار گرفته¬اند و نسبت به جمعیت-های دیگر تفاوت ژنتیکی بیشتری دارند. نتایج حاصل از این تحقیق در جهت کمک به متخصصین اصلاح نباتات و بیماری¬شناسان گیاهی در جهت اصلاح ارقام نخود می¬باشد.
کلیدواژه: نخود، Fusarium oxysporum f. sp. ciceri، تنوع ژنتیکی، ریزماهواره

مطلب مرتبط :   علمى، سیاستگذاری، سیاست، فرهنگ، علمى،، اسلامى

فهرست مطالب

عنوان صفحه
چکیده……………………………………………………………………………………………………….. د
فهرست مطالب…………………………………………………………………………………………….. ه
فهرست جدول¬ها ………………………………………………………………………………………….. ی
فهرست شکل-ها……………………………………………………………………………………………. ل
فصل اول

1-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………. 2
فصل دوم
2-1- آشنایی با سیمای استان ایلام……………………………………………………….…………… 5
2-1-1- آب و هوای استان ایلام……………………………………………………..…….………… 5
2-2- جایگاه تاریخی نخود………………………………………………………………………..…… 6
2-3- اهمیت و جایگاه نخود در جهان و ایران…………………………………..………………… 6
2-4- گیاه¬شناسی نخود…………………………………………………………..……………………… 7
2-4-1- انواع نخود……………………………………………………..……..………………………… 7
2-4-2- ارزش غذایی دانه نخود……………………………………………………………………… 8
2-5- موقعیت زراعی نخود در استان ایلام……………………………………………………..…… 8
2-6- بیماری¬های نخود……………………………………………………………………….…….…… 8
2-6-1- بیماری پژمردگی فوزاریومی نخود………………………………………………..……… 9
2-6-2- جنس فوزاریوم ………………………………………………………………………………… 10
2-6-2-1- طبقه¬بندی فوزاریوم………………………………………..……………………………… 10
2-6-2-2- نامگذاری و طبقه-بندی…………………………………………….……………………… 11
2-6-2-3- مرحله زادآوری جنسی…………………………………………………………………… 11
2-6-2-4- مرحله غیرجنسی…………………………………………………………………………… 11
2-6-3- همه¬گیری بیماری……………………………………………………………………………… 12
2-6-3-1- علائم بیماری……………………………………………………………………………….. 12
2-6-3-2- چرخه بیماری………………………………………….…………………………………… 13
2-6-3-3- شرایط محیطی……………………………………………………………………………… 14
2-6-3-4- گسترش بیماری………………………………………….………………………………… 14
2-7- روش¬های کنترل بیماری پوسیدگی ریشه نخود…………………………………………… 15
2-7-1- روش زراعی……………………………………………………….…………………………… 15
2-7-2- روش شیمیایی………………………………………………..………………………………… 15
2-7-3- مبارزه بیولوژیکی……………………………………………………………………………… 15
2-7-4- ارقام مقاوم……………….……………………………………………………………………… 15
2-8- تنوع بیماری¬زایی و تنوع ژنتیکی .Fusarium ssp………………………………………… 16
2-8-1- بررسی تنوع ژنتیکی F. oxysporum با استفاده از نشانگرهای ……………..SSR 17
فصل سوم

3-1- نمونه-برداری………………………………………………………………………………………… 24
3-2- جداسازی قارچ عامل بیماری از بافت¬های گیاهی آلوده………………………………… 32
3-3- محیط کشت¬های مورد استفاده………………………………………………………………… 32
3-3-1- محیط کشت¬های جداسازی………………………………………………………………… 32
3-3-1-1- محیط کشت سیب¬زمینی- دکستروز- آگار………………………………………… 32
3-3-1-2- محیط کشت پپتون- پنتاکلرونیتروبنزن- آگار……………………………………… 33
3-3-2- محیط کشت¬های خالص-سازی………………………………………..…………………… 34
3-3-2-1- محیط کشت آب- آگار……………………………….………………………………… 34
3-3-3- محیط کشت¬های شناسایی…………………………………………………………………… 34
3-3-3-1- محیط کشت برگ میخک- آگار…………………………………..………………… 34
3-3-3-2- محیط کشت مواد غذایی خاص…………………..…………………………………… 35
3-4- شناسایی قارچ عامل بیماری…………………………..………………………………………… 35
3-5- تهیه کشت خالص و نگهداری جدایه-ها……………………………………………………… 36
3-5-1- روش تک اسپور کردن ……………………………………………………………………… 36
3-5-2- روش نوک-هیف……………………………………………………….……………………… 36
3-5-3- نگهداری کشت خالص قارچ……………………….……………………………………… 37
3-6- محلول¬های رنگی مورد استفاده برای رنگ-آمیزی و مشاهده¬ی قارچ………………… 37
3-6-1- محلول اریتروزین……………………………………………………………………………… 37
3-6-2- محلول آبی پنبه در آب……………………………………………………………………… 37
3-7- بررسی آزمون بیماری¬زایی در گلخانه………………..……………………………………… 38
3-8- آزمایش¬های مولکولی……………………………………………….…..……………………… 38
3-8-1- استخراج DNA ……………………………………………………………………….……… 38
3-8-1-1- مراحل استخراج DNA …………………………………………..……………………… 39
3-8-2- بررسی کیفیت استخراج……………………………………………………………………… 40
3-9- بررسی تنوع ژنتیکی جدایه¬ با کمک نشانگرهای SSR……………………………..…… 41
3-10- تجزیه و تحلیل داده¬ها ………………………………………………….……………………… 43
فصل چهارم

مطلب مرتبط :  

4-1- نتایج جداسازی جدایه-ها………………………………………….………………………………