<br/” title=”br”>br />پایان نامه کارشناسی ارشد
رشته علوم حدیث
گرایش تفسیر اثری

عنوان پایان نامه:
گونه شناسی نحوۀ مواجهه در برابر آیات الهی از منظر قرآن کریم

استاد راهنما
دکتر مهدی مطیع
استاد مشاور
دکتر سید مهدی لطفی

دانشجو
نجمه یوسف شوردزی
بهمن 1392

پایان نامه کارشناسی ارشد
رشته علوم حدیث
گرایش تفسیر اثری

عنوان پایان نامه:
گونه شناسی نحوۀ مواجهه در برابر آیات الهی از منظر قرآن کریم

استاد راهنما
دکتر مهدی مطیع
استاد مشاور
دکتر سید مهدی لطفی

دانشجو
نجمه یوسف شوردزی
بهمن 1392

تمام حقوق این اثر متعلق به دانشگاه “قرآن و حدیث” می‌باشد.

تقدیم
مجموعۀ حاضر، نشانه‏ای است از عشق و علاقه، به خالق هستی و همچنین محبّت به خاندان ائمه به ویژه ساحت مقدّس حضرت ولی عصر، حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)
این پایان نامه را به عزیزترین کسانی تقدیم می‏کنم که که مرا با محبّت اهلبیت و قرآنکریم پرورش دادند و در مسیر تحصیل و فراگیری اینجانب زحمات فراوانی را متحمّل گردیدند. از جمله پدر و مادرم که از کودکی در امر تحصیل، مرا یاری کردند و مشوّق اصلی اینجانب در این مسیر پرفراز و نشیب بودند.
و همچنین به همسر گرامی و فرزندان عزیزم که در امر تحصیل اینجانب، متحمّل زحمّت‏های فروانی گشتند.

سپاس گذاری
مراتب قدردانی و سپاس فراوان، تقدیم به آیت الله ری شهری که این مکان مقدس را برای تحصیل علوم دینی فراهم کردند و همچنین از استاد بزرگوار دکتر مهدی مطیع که علارغم مشغله‏های تدریس و تألیف، راهنمایی این رساله را بر عهده گرفتند و مرا در این مسیر یاری فرمودند و همچنین از دکتر سید مهدی لطفی، که در سِمَت مشاور، از راهنمایی ایشان بهره بردم، خالصانه تشکر و قدردانی می‏کنم.
از اساتید محترم گروه مجازی که از گفتار، تدریس و تألیف آنان استفاده نمودم، صمیمانه و صادقانه، تشکر و قدردانی می‏نمایم.

چکیده:
عنوان گونه‏شناسی “نحوۀ مواجهه در برابر آیات الهی از منظر قرآن کریم” که در این رساله مورد بررسی قرار گرفته است، بر اساس دو مقوله‏ی مهم “آیات” و “انسان” بنا نهاده شده است. از یک سو انواع آیات و نشانه‏های الهی در عرصۀ جهان هستی و جهان درونی مخلوقات، به نمایش گذاشته شده‏اند و از سوی دیگر انسانها با حقّ انتخابی که در اختیارشان قرار گرفته است، برخوردها و رفتارهای متفاوتی را در برابر آیات از خود بروز می‏دهند.
محتوای پژوهش حاضر بر آن است که به لطف و یاری خداوند، پس از بررسی انواع آیات الهی و شناسایی آنها، به بررسی انواع مواجهه‏ها و برخوردهای مختلف مناسب و نامناسب بشر در برابر انواع آیات و نشانه‏های الهی از منظر قرآن کریم بپردازد و همچنین زمینه‏های بروز آنها و آثار آنها را نیز، مورد بررسی و پژوهش قرار دهد، زیرا در سایۀ شناخت آثار و زمینه‏هاست که ماهیّت هر برخورد شناسایی می‏گردد.
یکی از مهمترین نتایجی که در این پژوهش به دست آمد آن است که قرآن به عنوان کتاب هدایت، بیشتر به معرفی مواجهه‏های نامناسب در برابر آیات الهی پرداخته است. زیرا انسانها بیشتر از آنکه در برابر انواع آیات، برخورد و مواجهه‏ی مناسب از خود نشان دهند، در طول تاریخ برخوردها‏ی نامناسبی را در برابر انواع آیات الهی، از خود نشان داده‏اند و برخوردهای منفی در قرآن کریم، با ذکر جزئیات بیشتری در آیات متعددی معرفی گردیده است در حالی که در معرفی مواجهه‏های مثبت انسانها در برابر آیات الهی، تنها با اشاره‏ای کوتاه از آن عبور شده است.
و دیگر آنکه مواجهه‏های مثبت و منفی در برابر آیات سلسله‌وار به هم مرتبط هستند و هر برخورد زمینۀ مواجهه‏ی دیگر برخوردها به حساب می‏آید و اینگونه نیست که انسانها تنها به یک گونه رفتار اقدام کنند، بلکه تعداد زیادی از برخوردها را در طول زندگی، از خود بروز می‏دهند.

مطلب مرتبط :   تحدید، کویت، فلات، خلیج، قاره، میادین

کلید واژگان: قرآن، گونه شناسی، آیات، مواجهه، برخورد، آثار، زمینه

فهرست مطالب
مقدمه 1
1. بخش اوّل: کلیات 5
1.1. فصل اوّل: تبیین موضوع 6
1.1.1. بیان مسئله 7
1.1.2. تبیین آیات 8
1.1.3. بررسی معنای برخی ازکلیدواژه‏ها 9
1.1.4. سؤالات تحقیق 11
1.1.5. فرضیات تحقیق (پاسخ به سوالات اصلی تحقیق) 13
1.1.6. ضرورت و اهداف 13
1.1.7. پیشینۀ تحقیق 15
1.1.8. مواجهه‏ها پیشنهادی در قرآن کریم 16
1.1.8.1. پیشنهاد به داشتن مواجهه‏ی مناسب 16
1.1.8.2. پیشنهاد به نداشتن مواجهه منفی در برابر آیات الهی 19
نتیجه فصل 1 (بخش اوّل) 21
1.2. فصل دوم: انواع آیات الهی از منظر قرآن کریم 22
1.2.1. آیات طبیعی 24
1.2.1.1. خلقت انسان 25
1.2.1.2 خلقت روح 25
1.2.1.3. آفرینش آسمان‏ها و زمین 25
1.2.1.4. خلقت شب و روز 26
1.2.1.5. آفرینش کوه 27
1.2.1.6. پیدایش ابر و باد و باران 27
1.2.1.7. پیدایش رعد و برق 28
1.2.1.8. آفرینش دریاها و کشتی‏‌ها 28
1.2.1.9. عالم حیات 29
1.2.1.10. عالم گیاهان و میوه ها 29
1.2.1.11. آفرینش ارزاق عمومی 30
1.2.1.12. آفرینش پرندگان 30
1.2.1.13. زنبوران عسل 31
1.2.1.14. آفرینش حیوانات 31
1.2.1.15. زندگی اجتماعی انسان 32
1.2.1.16. مسخّر شدن همه چیز در دست انسان 32
1.2.2. آیات تاریخی 33
1.2.2.1. سرگذشت فرعون 33
1.2.2.2. تولد حضرت عیسی(علیه السلام) 34
1.2.2.3. اقوام گذشته 34
1.2.2.4. سرگذشت قوم نوح(علیه السلام) 35
1.2.2.5. نجات بخشی ابراهیم(علیه السلام) 36
1.2.2.6. سرگذشت قوم عاد 36
1.2.2.7. سرگذشت قوم ثمود 36
1.2.2.8 سرگذشت قوم لوط (علیه السلام) 37
1.2.2.9. سرگذشت قوم شعیب (علیه السلام) 37
1.2.2.10. سرگذشت حضرت یوسف (علیه السلام) 38
1.2.2.11. سرگذشت اصحاب أیکه 38
1.2.2.12 سرگذشت قوم سبا 38
1.2.2.13 سرگذشت اصحاب کهف 39
نتیجه فصل 2 (بخش اوّل) 40
2. بخش دوم: برخوردها و مواجهه‏های منفی در برابر آیات الهی 41
2.1. فصل اوّل گونه‏های مواجهه‏ی منفی در برابر آیات الهی 44
2.1.1. برخوردهای منفی اعتقادی در برابر آیات الهی 45
2.1.1.1 کفر ورزیدن نسبت به آیات 45
2.1.1.2. تکذیب آیات 51
2.1.1.3. انکار آیات الهی 54
2.1.2. برخوردهای منفی رفتاری در برابر آیات الهی 55
2.1.2.1. تکّبر ورزیدن در برابر آیات الهی 56
2.1.2.2. غفلت از آیات 60
2.1.2.3. ظلم و ستم در برابر آیات 64
2.1.2.4. اعراض و رویگردانی از آیات 66
2.1.2.5. ممانعت مردم از راه یافتن به حقیقت 67
2.1.2.6. کتمان آیات الهی 68
2.1.2.7. عهد شکنی در برابر آیات 70
2.1.2.8. جدال در برابر آیات الهی 71
2.1.2.9. کوری و کری در برابر آیات 72
2.1.2.10. استهزاء آیات 73
2.1.2.11. افترا 75
2.1.2.12. مکر در برابر آیات 76
2.1.2.13. به فراموشی سپردن آیات الهی 77
2.1.2.14. اوهام و افسانه خواندن آیات 78
2.1.2.15. کجروی و انحراف پس از روشنگری 79
2.1.2.16. پافشاری بر روی عقاید باطل 80
2.1.2.17. خوض باطل در مورد آیات 80
2.1.2.18. اختلاف در مورد آیات 81
2.1.2.19. ابطال و تخریب آیات 81
2.1.2.20. تحریف آیات 81
2.1.2.21. عاری شدن (منسلخ شدن ) از آیات الهی 82
2.1.2.22. سحر خواندن آیات 83
نتیجه فصل 1 ( بخش دوّم) 84
2.2 .فصل دوم زمینه‏های برخوردهای منفی در برابر آیات الهی 85
2.2.1. دنیامداری 86
2.2.2. بهانه‏جویی و داشتن انتظارات نامعقول 89
2.2.3. ارزش قائل نشدن برای آیات الهی و فروختن آن به بهای ناچیز 91
2.2.4. غرق شدن در نعمتهای مادّی 92
2.2.5. پیروی کردن از هوی و هوس 94
2.2.6. کور دلی 95
2.2.7. گرایش داشتن به افراط 96
2.2.8. عدّم تعقّل 97
2.2.9. سرگرم بودن در یاوه 98
2.2.10. تجاوز کاری و عصیان 99
2.2.11. فساد 100
2.2.12. حسد 102
2.2.13. شک و تردید 102
2.2.14. جهل و نادانی 103
2.2.15. خوشگذرانی 103
2.2.16. فسق 104
2.2.17. داشتن قدرت 105
2.2.18. پافشاری بر روی عقاید 105
2.2.19. عدم شناخت خدا 106
2.2.20. خیانت و ناسپاسی 107
2.2.21. خوش نداشتن حقیقت 107
2.2.23. نفاق 108
2.2.23. بی توجّهی 108
2.2.24. دست کم گرفتن آیات 109
2.2.27. مجرم و گناهکار بودن 110
2.2.28. عدم سیر و سفر 110
2.2.29. عدم بصیرت 111
2.2.30. هم نشینی با دوستان ناباب 111
2.2.31. حس انتقامجویی 112
2.2.32. فراموش کردن مرگ 112
2.2.33. تکیه بر گمان و بی سوادی 112
2.2.34.. باور نداشتن به آخرت 113
2.2.35. داشتن سر ستیز و جدایی 113
نتیجه فصل 2 ( بخش دوّم) 114
2.3. فصل سوم آثار مواجهه‏های منفی در برابر آیات الهی 115
2.3.1. آثار دنیوی مواجهه‏های منفی 116
2.3.1.1. گمراهی و ضلالت 116
2.3.1.2. هلاکت و عذاب دنیوی 120
2.3.1.3 مهر نهاده شدن بر دل و گوش و چشم 124
2.3.1.4. قساوت قلب 126
2.3.1.5. مایه‏ی عبرت قرار گرفتن 127
2.3.1.6 زندگی سخت 127
2.3.1.7 دروغگو خطاب کردن پیام آوران 128
2.3.1.8. راسخ شدن در اشتباه و انحراف 129
2.3.1.9. مخالفت با حق 129
2.3.1.10. ارتداد 130
2.3.1.11. افزوده شدن بر کفر و طغیان آنها 130
2.3.1.12. انصراف و رویگردانی از آیات 131
2.3.1.13. کشانده شدن از روشنایی به سمت تاریکی 131
2.3.1.14. ستمکارترین افراد 132
2.3.1.15. گرفتن گریبان آنها به تدریج (استدراج) 132
2.3.1.16. بدترین جنبنده و موجود آفریده شده 132
2.3.1.17. از دست دادن نعمت‏های الهی 133
2.3.1.18. رویگردان شدن از خداوند 133
2.3.1.19. مردن در حال فسق و فجور 134
2.3.1.20. عذاب وجدان 134
2.3.1.21. کشتن مخالفان و دعوت گران به حق 134
2.3.1.22. گرفتار آرزوهای دور و دراز شدن 135
2.3.1.23. زوال آرامش روحی و روانی 135
2.3.1.24. دریافت بهایی ناچیز 135
2.3.1.25. از بین رفتن تلاش آنها در زندگی 136
2.3.1.26. دچار خود فراموشی شدن 136
2.3.1.27. بی تفاوتی انذار و هشدار 137
2.3.2 .آثار اخروی مواجهه‏های منفی 137
2.3.2.1. عذاب الهی 137
2.3.2.2. آتش دوزخ 142
2.3.2.3. جهنم. 145
2.3.2.4. حبط اعمال 147
2.3.2.5. عدم بخشش و آمرزش 148
2.3.2.6. داشتن سرانجامی ‏بد 149
2.3.2.7. نداشتن یار و یاور 150
2.3.2.8. راه نیافتن به بهشت 151
2.3.2.9. محشور شدن به صورت کور و کر و لال 151
2.3.2.10. جدل و گفتگو در برابر خداوند در روز آخرت 152
2.3.2.11. عدم توانایی سجده در روز قیامت 152
2.3.2.12. عدم توان برای رکوع و فرمان برداری در قیامت 153
2.3.2.13. فراموش شدن در قیامت 153
2.3.2.14. آتش خواری 154
2.3.2.15. حسرت در قیامت 154
2.3.2.16. عدم تکلّم خداوند با کتمان کنندگان 155
2.3.2.17. داوری خداوند در روز قیامت در مورد اختلاف آنها 156
2.3.2.18. غبار نشستن بر چهره ها در روز قیامت 156
2.3.2.19. هراسان در قیامت 157
2.3.2.20. گواهی دادن اعضای بدن بر اعمال آنها 157
2.3.2.21. رسیدگی سریع به حساب آنها 157
2.3.2.22. ذلیل شدن 158
2.3.2.23. کشیدن بار گناه در روز قیامت 158
2.3.2.24. نداشتن راه فرار در قیامت 158
2.3.2.25. هیزم جهنم گشتن 158
2.3.3 . آثار” اخروی دنیوی” مواجهه‏های منفی 159
2.3.3.1. مورد لعن ونفرین قرار گرفتن 159
2.3.3.2. زیان و خسران 161
2.3.3.3. شکست وناکامی 162
2.3.3.4. تسلّط و هم نشین شدن با شیطان 164
2.3.3.5. گرفتن انتقام از آنها 165
2.3.3.6. دوری از خدا 165
2.3.3.7. عدم تزکیه 166
2.3.3.8. در سرگشتگی و تردید به سر بردن 166
2.3.3.9. بازگشت مکر به خود مکار 166
2.3.3.10. باقی ماندن پیامدهای نفاق در دل 167
2.3.3.11. رسوایی در دنیا و عذاب در آخرت 167
2.3.3.12. ایجاد دشمنی و کینه تا روز قیامت در میان آنها 168
2.3.3.13. طمع شیطان نسبت به آنها 168
2.3.3.14. دور شدن از رحمت الهی 169
2.3.3.15. از دست دادن محبّت خداوند 169
2.3.3.16. خشم خداوند 169
2.3.3.17. عدم رستگاری 170
2.3.3.18. در ستیزه‏ای دور و دراز به سر بردن 170
نتیجه فصل 3 ( بخش دوّم) 170
ارزش افزوده (بخش 2) 171
3. بخش سوم: مواجهه‏های مثبت در برابر آیات الهی 173
3.1. فصل اول: گونه های مواجهه‏های مثبت در برابر آیات الهی 175
3.1.1. برخوردهای مثبت اعتقادی 177
3.1.1.1. ایمان آوردن در برابر آیات 177
3.1.1.2. تقوا در برابر آیات الهی 179
3.1.1.3. تدبّر نسبت به آیات الهی 181
3.1.1.4. تسلیم و تصدیق در برابر آیات 184
3.1.1.5. متذکّر شدن در برابر آیات 186
3.1.2. برخوردهای مثبت رفتاری در برابر آیات الهی 186
3.1.2.1. اخلاص و خلوص نسبت به آیات الهی 187
3.1.2.2. سجده و تسبیح در برابر آیات 190
3.1.2.3. حمد و شکردر برابر آیات الهی 193
3.1.2.4. ذکر آیات الهی 197
3.1.2.5. گریه در برابر آیات الهی 200
3.1.2.6. خضوع و خشوع در برابر آیات الهی 201
3.1.2.7. تلاوت آیات 202
نتیجه فصل 1 (بخش سوّم) 203
3.2 . فصل دوم زمینه‏های ‏مواجهه‏های مثبت در برابر آیات الهی 204
3.2.1. علم و آگاهی 205
3.2.2. اهل طاعت و عبادت بودن‏ 207
3.2.3. فراق و دوری از حضرت دوست و اشتیاق به لقاء پروردگار 208
3.2.4. ترسیدن از تهدید خداوند 209
3.2.5. تشکر از واسطه‏های نعمت 211
3.2.6. توجّه به مراحل پس از مرگ 211
3.2.7. در قرب پروردگار بودن 212
3.2.8. نگه داشتن نفس از هوی و هوس 212
3.2.9.. توجّه به انجام

مطلب مرتبط :   مدرنیته، حقوق، -، انتقادی، پسااستعماری، جنایی