دانلود پایان نامه
5. مشارکت مردمی در فرآیند تصمیم گیری در حکمرانی شهری در لندن
همان طوری که می دانیم نظام سیاسی بریتانیا بر اساس حکومت محلی بنا شده است. این نظام را مراکز قدرت منتخب محلی بر اساس وظایف و قدرت هایی که پارلمان در زمینه موضوعات مربوط به ساکنان یک منطقه یا ناحیه خاصی به آن ها اعطا کرده، اداره می کنند. حکومت مبتنی بر پایه ای محلی، به عنوان بخشی از نظام اداری کشور بریتانیا، صدها سال پیشینه دارد. در چنین نظامی شوراهای منتخب شهروندان نقش اساسی دارند. در زمینه مسائل شهری نیز مشارکت شهروندان جایگاه ویژه خود را دارد. برای نمونه قوانین شهرسازی انگلستان بر این پایه استوارند که چون تصمیمات برنامه ریزی محلی و ناحیه ای بر زندگی مردم اثرات زیان باری دارند، از این رو مردم این اجازه را دارند تا در تمامی مراحل برنامه ریزی و رسیدگی به طرح های عمرانی و تصمیم گیری ها مشارکت داشته باشند. و پیش از هر تصمیم گیری باید مشورت های لازم با مردم انجام شود. نحوه ی مشارکت و موارد مختلف طرح های آبادانی مورد بحث و رسیدگی قرار می گیرند. نتیجه این رسیدگی ها به صورت گزارش تسلیم وزیر مشاور می شود. بسیاری از تصمیمات اولیه و اقدامات برنامه ریزی و نیز در خواست های متقاضیان کارهای آبادانی که احیاناً با طرح های تصویب شده تفاوت دارند. باید به اطلاع و آگاهی مردم برسد و دقت کافی برای ابراز نظرات مردم نیز پیش بینی شود. همچنین باید گزارشی از نحوه ی آگاه کردن شهروندان و نیز نحوه ی مشارکت آن ها در تصمیمات اتخاذ شده تهیه و به وزیر تسلیم گردد(مرکز مطالعات برنامه ریزی شهری وزارت کشور،1375.ج دوم. 4). در یک جمع بندی کلی، سیاست هایی که وزارتخانه های دولتی در انگلیس اتخاذ می کنند بر این اساس است که تا حد ممکن تصمیم گیری ها به صورت نامتمرکز و با در نظر گرفتن مشارکت مردمی باشد. در تهیه طرح های محلی مقامات محلی پیش از آن که پیشنهادهای خود را در طرح بگنجانند، می باید آن را به آگاهی مردم برسانند. هر چند در گذشته مشارکت مردمی در برنامه ریزی امری پسندیده به شمار می رفت اما امروزه به صورت یک الزام قانونی درآمده و می باید تمام مراحل قانونی برای رسیدگی به طرح و رسیدگی به نظرات مردم با تشکیل جلسات همگانی، رعایت شود.

د. نگاهی اجمالی به دلایل موفقیت حکمرانی شهری در کلان شهر لندن
در یک جمع بندی ویژگی های حکمرانی و مدیریت شهری انگلستان به شرح ذیل است:
1. در نظام حکمرانی شهری انگلستان، شوراها نقش اساسی بر عهده دارند. در این سیستم در کشورهای در حال توسعه گسترش چندانی نداشته است.
2. تهیه و تصویب طرح ها و برنامه های توسعه شهری در انگلستان، فعالیتی محلی است و متولی این فعالیت مدیران شهری هستند. و این اصل، نافی مسئولیت حکومت مرکزی در امر سیاست گذاری و نظارت بر تهیه و اجرای برنامه نیست.
3. ساختار تصمیم گیری شهری در انگلستان دو سطحی است. متولی برنامه های ساختاری شوراهای کانتی و متولی برنامه های محلی، شورای ناحیه است.
4. مهم ترین خصوصیت مدیریت شهری در انگلستان که در اصل، تبیین کننده ارتباط آن با عناصر حکمرانی شهری است اعتقاد به مشارکت مردم به عنوان یک امر ضروری و تأکید بر اختیارات و نظارت مقامات محلی است.
5. برنامه های ساختاری وظیفه تفسیر سیاست های محلی، منطقه ای را در سطح شهری(کانتی) بر عهده دارند، همچنین خود مبنای انواع برنامه ها و محدوده های مورد برنامه ریزی در سطوح پایین تر هستند.
6. مرجع انطباق برنامه های ساختاری با سیاست های ملی و منطقه ای حکومت مرکزی و مرجع انطباق مکانیزم مشخص و مدت زمان معین صورت می گیرد.
7. انعطاف پذیری و لزوم بازنگری مشخص در برنامه های توسعه شهری یکی دیگر از ویژگی های نظام حکمرانی خوب شهری انگلستان است.
8. در تهیه پیشنهادهای برنامه ساختاری، مشاوره و کسب نظرات دفاتر محلی وزارتخانه های مرکزی و همچنین مشاوره با مقامات محلی کانتی های هم جوار ضروری است.
9. علاوه بر تهیه برنامه های کالبدی، تهیه برنامه های موضوعی نظیر مسکن، ترافیک و حفاظت از آثار تاریخی و بافت های قدیمی رواج داد.
اصل انتخاب همکار آزاد و تشکیل کمیته های تخصصی توسط شوراها، وجه بالنده ای به نظام حکمرانی خوب شهری انگلستان بخشیده است.
پس از بیان ویژگی های حکمرانی و مدیریت شهری در انگلستان در مورد تحقق حکمرانی خوب شهری در کشور به ویژه در کلان شهر لندن می توان چنین بیان کرد؛ با توجه به شرایط کشورها عوامل و بسترها برای تحقق شاخص های حکمرانی خوب شهری در کشورهای مختلف می تواند متفاوت باشد. اما اغلب عوامل در تحقق این شرایط می توانند با کمی تفاوت یکسان باشند، در انگلستان نیز عوامل متعددی سبب زمینه سازی و تحقق شاخصه های حکمرانی خوب شهری شده است. در ذیل به مواردی از آن به طور خلاصه اشاره شده است.
1. تمرکززدایی و تشکیل و استقرار حکومت های محلی در انگلیس.
2. تناسب بین وظایف محوله به حکمرانان شهری و اختیارات آن ها.
3. حضور فعال و قدرتمند نهادهای مدنی، اصناف و گروه های شهری در اداره امور شهری.
4. مشارکت دادن شهروندان و سایر کنش گران عرصه حکمرانی خوب شهری.
5. ایجاد واحد پژوهش های کاربردی در مورد مسائل شهری و سرمایه گذاری بر روی آن.
6. سایبرنتیک شدن ارائه خدمات شهری به شهروندان.
7. میدان دادن به نهادهای مدنی، بخش خصوصی و شهروندان در فرایند تصمیم سازی و تصمیم گیری.
8. ایجاد واحدهای پاسخگویی به مسائل و مشکلات شهروندان و سایر ذی نفعان در شهرداری لندن99.
9. انعطاف پذیر بودن برنامه ها و طرح های شهری و بازنگری مستمر و منطبق با نیاز و مطالبات شهروندان.
10. وجود سازوکارهای قانونی مشخص و روشن برای مشارکت شهروندان در فرایند تصمیم گیری.
11. آموزش کارمندان و تربیت نیروی متخصص برای اداره امور شهر.

مطلب مرتبط :   شهری، فرهنگ، کمیسیون، .طراحی، یونسکو، .استفاده

گفتار چهارم: بررسی حکمرانی خوب شهری در برخی از کشورهای در حال توسعه
الف. پیش درآمدی بر حکمرانی خوب شهری در کشورهای در حال توسعه
حکمرانی شهری در کشورهای در حال توسعه تا چندی پیش محدود به فعالیت های روزمره بوده است. مانند:
1. ارائه خدمات عمومی اولیه شهری همچون پاکیزگی شهر و تأمین آب.
2. نظارت بر چگونگی استفاده از اراضی، بازارها، ساختمان ها و معابر در درون محدوده شهر.
3. احداث، اصلاح و توسعه معابر، خیابان ها، پارک ها و میدان ها.
برای تأمین هزینه های اقدامات شهری، از یک سو حکمرانی شهری متوسل به دریافت عوارض به طور محدود و محلی می شد و از سوی دیگر به تأمین بودجه از دولت های مرکزی و محلی اقدام می کرد(رضویان،1381: 90-89).
وضعیت حکمرانی شهری به لحاظ تشکیلاتی، عملکرد و بودجه را می توان به شرح ذیل به طور اختصار بیان کرد:
1- وجود شکاف در برنامه ریزی برای عملکرد بین نهادهای محلی و مرکزی مسئول اداره شهر.
2- وجود شکاف و ناهماهنگی بین بخش های مختلف یک شهرداری واحد به منظور تدوین طرح ها و اجرای سیاست های شهری.
3- شهرداری و سازمان های مسئول اداره شهری( حکمرانان شهری)، نهادها و سازمان هایی هستند با کارایی ضعیف، ساختار تشکیلاتی انعطاف ناپذیر و وابسته.
4- عدم مشارکت شهروندان به طور مستقیم و غیر مستقیم در اداره امور شهری.
5- نبود بودجه کافی برای شهرداری ها و وابستگی زیاد به تأمین این بودجه به وسیله دولت مرکزی.
6- عدم هماهنگی بین نهادها و سازمان هایی که مسئول ارائه خدمات به شهروندان.
7- برنامه ریزی بخشی و عدم جامعیت برنامه ریزی شهری.
پاسخ به مشکلات اداره امور شهری تا پیش از دو دهه اخیر کوتاه مدت، بخشی، ناهماهنگ، فیزیکی و فاقد برنامه ریزی اقتصادی، اجتماعی و فرنگی بوده است.
توسعه شهری در کشورهای در حال توسعه و تبدیل شدن آن ها به کلان شهر، میزان مسائل و مشکلات این شهرها ابعاد گسترده تری به خود گرفت و مشکلات نوینی مانند بیکاری، ترافیک، محیط زیست، مسکن، فقر، کمبود خدمات شهری، بهداشتی، آموزشی، آب و برق و مانند این ها روبرو هستند.
برخی از ویژگی های تقریباً مشترک حکمرانی شهری در کشورهای در حال توسعه عبارتنداز:
– حکومت ها یا نهادهای محلی معمولاً قدرت، توان، منابع و ابزار اداره امور شهرها را ندارند.
– اطلاعات پایه ای، بسیار ضعیف و غیر قابل اتکا هستند.
– روش های برنامه ریزی پاسخگوی تحولات توسعه شهر نیست و قسمت اعظم توسعه در خارج از محدوده برنامه اتفاق می افتد.
– شرکت ها و مؤسسات سرمایه گذاری منافع خاص خود و اغلب متعارض با یکدیگر را دنبال می کنند.
– منافع و نیازهای گروه های آسیب پذیر نظیر مستمندان، زنان، افراد مسن و سایر اقلیت ها که فرصت کافی برای بیان پیدا نمی کنند.
– روابط قومی و فرهنگی بسیار قوی است و تعارض و تقابل بین آن ها بسیار معمول است.
– آگاهی از حقوق و مسئولیت های مدنی در میان شهروندان و تصمیم گیران حکومت های محلی بسیار ضعیف است.
– اراده موجود برای تغییر، معمولاً با موانع زیادی از جمله قوانین و مقررات مطرود عقب مانده و رویه های قدیمی جا افتاده، مواجه می شود.
– کسب درآمد معمولاً مغایر با اهداف سیاسی و برابری اجتماعی، تلقی می شود.
در حال حاضر چالش اساسی نظام حکمرانی شهری در جهان در حال توسعه، چاره اندیشی علمی برای رویارویی با پیامدهای ناشی از پیچیده تر شدن نظام جامعه شهری است(همان،92-91).

مطلب مرتبط :   تحقیق درمورد کشاورزی پایدار، عوامل بیولوژیک

ب. ویژگی های حکمرانی شهری در کشورهای در حال توسعه
برخی خصیصه های حکمرانی شهری در کشورهای در حال توسعه و از آن جمله ایران را می توان به شرح زیر بر شمرد:
– اولویت های تعیین شده، برنامه ها و طرح های از بالا تعیین شده، جای اندکی برای اولویت های محلی باقی می گذارند.
– تصمیمات مربوط به توسعه از بالا به پایین هستند و دستگاه های بین المللی، ملی و استانی تهیه کننده طرح ها و برنامه ها، معمولاً نحوه تخصیص منابع و سرمایه گذاری ها را تعیین می کنند.
– معمولاً حکومت محلی در مقابل خواسته های رفاهی احساس عجز و ناتوانی می کنند.
– شرکت ها و مؤسسات سرمایه گذاری منافع خاص خود و اغلب متعارض با یکدیگر را دنبال می کنند.
– منافع، نیازهای و مطالبات گروه های آسیب پذیر نظیر مستمندان، زنان، افراد مسن و سایر گروه های اقلیت فرصت کافی برای بیان پیدا نمی کنند.
– آگاهی از حقوق و مسئولیت های مدنی در میان شهروندان و تصمیم گیرندگان حکومت های محلی بسیار ضعیف است.
– اراده موجود برای تغییر معمولاً با موانع زیادی از جمله قوانین و مقررات مطرود، عقب مانده، و رویه های قدیمی جا افتاده مواجه می شود.
– کوشش اندکی برای بسیج و به حداکثر رساندن منابع محلی صورت می گیرد(لاله پور،پیشین:64). به هر حال به دلایل مختلف، حکمرانی خوب شهری در شهرهای کشورهای در حال توسعه از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست، از جمله این دلایل می توان به موارد زیر اشاره کرد:
– نهادهای لازم گاهی به درستی و به تناسب برپا نشده است.
– ویژگی ها و شایستگی های مدیران شهری به درستی طبقه بندی و تبیین نشده است.
– نهادهای موجود، به ویژه در شهرهای بزرگ، با یکدیگر هماهنگی ندارند.
– نقش بخش های رسمی و غیر رسمی به درستی ترسیم نشده و مدیران شهری اغلب به نقش بخش های غیر رسمی در زمینه هایی همچون اشتغال، فقر زدایی و توسعه شهری کم توجه هستند.
– مشارکت مردمی ضعیف است و شهروندان برای دخالت در امور شهری آموزش و آگاهی های لازم را کسب نکرده اند(سعیدی،1387: 709).

ج. برنامه سازمان ملل متحد برای کشورهای در حال توسعه در زمینه حکمرانی شهری
شهرها، به خصوص در کشورهای در حال توسعه، تاکنون به هر طریق که بوده است اداره شده اند. اما با تاکیدی که امروزه در مطالعات و بحث های توسعه حکمرانی شهری می شود سبب شده که این مسئول شکل جدیدی به خود بگیرد. در حال حاضر حکمرانی شهری یک وسیله کلیدی در توسعه شهری است، که به طور گسترده در کشورهای در حال توسعه کنونی به کار گرفته شده است و از حمایت های رسمی سازمان ملل و سایر ارگان های بین المللی مانند بانک جهانی100، مرکز اسکان بشری101 و برنامه توسعه سازمان ملل102 برخوردار شده است. بر اساس گزارش های سالانه برنامه حکمرانی شهری، برنامه مدیریت شهری103 بزرگ ترین و وسیع ترین برنامه کمک رسانی فنی به توسعه شهری در سطح جهان است(رضویان،پیشین: 98).

گفتار پنجم: بررسی اجمالی حکمرانی و مدیریت شهری در ترکیه (استانبول)
جمهوری ترکیه که در سال 1923 تاسیس شده است بر اساس قانون اساسی، حکومتی دموکراتیک مبتنی بر پارلمان محسوب می شود(Uzun,2010: p.760). نظام قانونی آن شامل قوای مقننه، مجریه و قضاییه است.
در ابتدای سال 1995، ترکیه به 76 استان تقسیم شد. هر استان نیز به حدود 8 بخش تقسیم شد.هر بخش نیز به طور میانگین به تعداد 493 زیر بخش تقسیم شد. هر مرکز استان، هر مرکز بخش و هر شهر دارای جمعیت بیش از 2000 نفر دارای نهاد شهرداری است که توسط شهردار منتخب مردم اداره می شود. واحد جدید حکومت محلی که به مراکز شهری پر جمعیت محدود شده، یعنی شهرداری کلان شهر از سال 1983 به این سو به وجود آمده است(آیکوت،1380: 148).
شهر استانبول بزرگ ترین شهر ترکیه و مرکز فرهنگی و اقتصادی آن است. این شهر در کنار تنگه به سفر و دریای مرمره قرار دارد. تنگه به سفر دو