علمی

افت تحصیلی و تعاریف آن :

افت تحصیلی فردی رو در بر میگیره که مدرسه رو ترک می کنه و با کلاس خود فارغ التحصیل نمی شه.دیوسک میگه که به کار گیری این تعریف واسه امتحان شکست تحصیلیه و چیزی رو اندازه گیری می کنه که بر گروهی از دانش آموزان تو یه دوره از زمان اتفاق میفته و مشخص می کنه که چه تعداد از کسائی که کلاس معینی رو شروع کرده بودن دچار افت شدن. این اندازه نشون دهنده نسبت علم آموزانیه که مدرسه رو قبل از اتمام سال تحصیلی و بدون تموم کردن برنامه دبیرستان ترک می کنن, مثل این که سال بعد برگردن یا خیر. مرکز آمار آموزش و پرورش آمریکا تعریفی رو استفاده می کنه که بر اساس مقایسه دانش آموزان در شروع سال تحصیلی با کسانیه که از تحصیل محروم شدن و از اون جا که دولتا روی تعریف افت تحصیلی توافق ندارن, اندازه افت تحصیلی فرق داره. به شکل یه کنایه یه اتوبوس پر از دانش آموزان رو در نظر می گیریم که مقصد اون فراغت از تحصیله. چیزی که می خوایم بدونیم اینه که چند نفر از کسائی که انتظار می رفته سوار شن (ثبت نام کنن) واقعا سوار شدن (ثبت نام کردن) و چند نفر چهار سال بعد (تعداد سالای دوره متوسطه) در ایستگاه فراغت از تحصیل پیاده شدن و وقتی که پیاده شدن کجا رفته ان (انصراف, انتقال, یا درجازدن) هم اینکه چند نفر در طول راه سوار شدن (انتقال از مدارس دیگه یا اعضایی که از گروه جدا شده بودن و برگشته ان).
توافق

آژانس فرهنگی تگزاس افت تحصیلی رو اینطور تعریف می کنه: «فردی که بدون عذر منطقی یا انتقال مستند غایبه و تا آخر سال به مدرسه برنمی شه, یا کسی که سال تحصیلی رو تموم می کنه, اما نمی تونه در سال تحصیلی آینده ثبت نام کنه».

منظور از افت تحصیلی کاهش کارکرد تحصیلی و درسی دانش آموز از سطح خوب و سطح نامطلوبه(بیابانگرد،اسماعیل،۱۳۷۵).

دانش آموز

افت تحصیلی به عنوان شاخص اتلاف آموزشی از نظر معنی عام به هر گونه ضعف در سواد آموزی یا وجود بی سوادی می گن اما از نظر معنی خاص عبارت از محقق نشدن انتظارات آموزشی و شکست در اهداف آموزشیه و پریشونی در روند آموزش،یادگیری رو دربر میگیره(گورکی ، معصومه ۱۳۸۱).

افت تحصیلی ،از زمان های قدیم مورد نظر سیاست گذاران برنامه ریزان آموزشی ، مسئولان آموزشی و خونواده ها بوده و همه از خسارات به وجود اومده توسط افت تحصیلی دانش آموز در جنبه های مادی و انسانی اون باخبر بودن.

به نظر می رسه افت تحصیلی به معنی عام از گذشته دور حتی دوران باستان و از بالاترین جایگاه اسلام در ایران و جهان وجود داشته. اما افت تحصیلی به معنی خاص اون یعنی شکست در تحقق انتظارات آموزشی و شکست در موفقیتای تحصیلی (آموزشی ) در ۱۰۰ سال گذشته در ایران و در چند قرن گذشته در کشورای دیگه جهان به وجود آمده(گورکی ، معصومه ۱۳۸۱).

افت تحصیلی دارای مفهومی وسیع و گسترده س و مواد مختلفی رو شامل می شه و کلا هر موردی که نشون دهنده نبود موفقیت در راه رسیدن به اهداف و مقاصد مورد نظر تو یه جامعه شایسته یه جور افت ، شکست ضایعه یا اتلاف تحصیلی هستش.در مورد این معنی نمونه هایی رو میشه اشکالی از افت حساب کرد:

الف) زیر پوشش قرار نگرفتن کلیه افراد واجب التعلیم یه جامعه به دلیل جفت و جور نبودن آموزش و پرورش همگانی در اون جامعه،اینجوری بخش منابع انسانی اون جامعه بدون اینکه پیشرفت و تکامل یابد تلف شده و از بین میره.

ب) ترک تحصیل اختیاری به وجود اومده توسط مردودی قبل از موعد مقرر بعضیا از دانش آموزان :ممکنه عوامل خارجی یا داخل نظام آموزش و پرورش موجب این نوع افت تحصیلی شده و بعضیا از وارد شدگان به یه دوره تحصیلی قبل از اتمام دوره در رسیدن به اهداف مشخص شده اون دوره مدرسه رو ترک کنن.

ج) مردودی دانش آموزان که به دلیل نبود توفیق نظام آموزش در رسیدن به هدفها و برنامه های خود هستن و میشه این نوع افت رو واسه هر پایه ، هر زمان نسبت به اون چه که نظام در نظر داشته به اون برسه تشخیص داد.

د) نبود لیاقت و کارایی افراد تحصیل کرده که در این نوع افت به دلیل اینکه افراد وارد شده به نظام آموزش دوران تحصیل خود رو با موفقیت گذرونده ان ولی هنگام ورود به جامعه و بازار کار لیاقت و کارایی لازم رو در خود نمی بینن.

ه) کیفیت پایین تحصیلات دانش آموزان در مقایسه با اون چیزی که باید باشه این مورد از مهمترین وجوه افت تحصیلی و مشکل ترین اونا از نظر اندازه گیری و سنجشه این نوع افت تحصیلی که افت کیفی نامیده می شه نباید تحت تاثیر مقابله با افت کمی قرار گرفته و پایین اومدن افت کمی موجب بالا رفتن افت کیفی شه.(فصل نامه آموزش و تربیت ۱۳۶۷)

دکتر حسن شریفی پژوهشگر بخش آموزش و تربیت در تعریف علل افت تحصیلی میگه: آموزش و پرورش با در نظر گرفتن IQ دانش آموز و امکاناتی که در اختیار اون قرار میده در هر مقطع و پایه تحصیلی اهداف پایانی و میانی واسه خود تعریف می کنه و تلاش داره دانش آموز رو تا حد ممکن به این اهداف نزدیک کنه این وسط همیشه درصد مشخصی هم افت رو در نظر میگیره مانند تکرار پایه تحصیلی و تسلط نداشتن دانش آموز به همه مطالبی که به وسیله معلم ارائه می شه.هروقت اندازه این افت در روند آموزش و یادگیری زیادتر از اندازه انتظار آموزش و پرورش باشه از اون به عنوان افت تحصیلی نام می بریم.

گلشن فومنی افت تحصیلی رو ((عبارت از وقوع ترک تحصیل زودرس و تکرار پایه تحصیلی در نظام آموزش و پرورش یه کشور به حساب می آورد)) و بیان می داره که ((چون ترک تحصیل زودرس و تکرار پایه تحصیلی مانع از اخذ به نگام گواهی پایان دوره هستن پس افت و اتلاف هستش)).

مرتضی امین فر ضمن اینکه به جای افت یا اتلاف( Wastuge) در آموزش و پرورش اصطلاح قصور در تحصیل یا واموندگی از تحصیل رو پیشنهاد می کنه ضمن قبول تعریف گلشن فومنی ،افت تحصیلی این تعریف رو با در نظر گرفتن ابعاد گسترده افت تحصیلی محدود می دونه و بیان می داره که در این تعریف افت تا اندازه ای محدوده. چون که شکل های جور واجور دیگه افت رو ندیده گرفته و یافته های پژوهشی و آموزشی ترک تحصیل زودرس یا مزیتایی رو که ممکنه تکرار پایه تحصیلی داشته باشه در نظر گرفته نمی شه.

دکتر حسن شریفی ضمن اون که درصد مردود شدگان و ترک تحصیل کنندگان یه دوره آموزشی رو بخشی از افت تحصیلی به حساب می آورد ولی از دید کلی به موضوع نگاه کرده و افت تحصیلی رو در مورد نظام آموزش و پرورش در نظر میگیره ایشون نظام آموزش و پرورش رو شامل بخشای وابسته به هم می دونه که به خاطر تحقق هدفهای آموزش و پرورشی اون جامعه طراحی می شه و از سه بخش درون داد ، پردازش و برون داد تشکیل شده.

دانش آموزان ، معلمان ،هدفهای آموزش و پرورش ، برنامه درسی ،لوازم آموزشی و پول و پله و سرمایه عناصر درون داد به حساب می اورند.فعالیتهای آموزش و پرورشی و تاثیر متقابلی که عناصر درون داد در همدیگه دارن و تغییراتی که درون نظام آموزش و پرورشی صورت میگیره پردازش نامیده می شه.تغییرات مطلوب و معطوف به هدفهای آموزش و پرورش در رفتار دانش آموزان افزایش علم و مهارت حرفه ای معلمان ،اصلاح و بهبود مواد و روشای آموزشی از جمله عناصر برون داد نظام آموزش و پرورش هستش.

دکتر علیرضا شریعتی ضمن بیان موارد فوق اقرار می دارن که افت تحصیلی فقط به دانش آموزان مربوط نمی شه بلکه همه عناصر درون داد نظام آموزشی رو هم در بر میگیره. اگه در طول یه دوره آموزشی چند ساله ، در روشای آموزشی کارایی کارمندان ،کیفیت و مواد و برنامه آموزشی ، پیشرفتی متناسب با نیازای جامعه و دانش آموزان ایجاد نشه به حق میشه گفت که نظام آموزش و پرورش با افتی لایق توجه به همراه بوده پس به جای افت تحصیلی که تنها یکی از عناصر درون داد نظام اموزشی ،دانش آموز رو در بر میگیره بهتره افت نظام آموزش و پرورش روش زوم بشه و در آخر هم افت نظام آموزش و پرورشی رو اینجور تعریف می کنه « افت نظام آموزش و پرورش یعنی فرق بین عناصر برون داد موجود با عناصر برون داد مطلوب در نظام آموزشی»

مرتضی امین فر از بعدی دیگه به نظام آموزش و پرورش نگاه کرده و صور جورواجور بروز افت تحصیلی در آموزش و پرورش رو در پنج دسته تقسیم بندی می کنه.

  • افت بر اثر قصور نظام اجتماعی در جفت و جور آوردن آموزش و پرورش همگانی:ایشون ناتوانی دولت در جفت و جور آوردن امکانات لازم واسه تحصیل همه افراد و در نتیجه نبود کارایی بعضیا از شهروندان در کارای کلیدی کشوری رو یه جور افت تحصیلی به حساب آورده.
  • افت بر اثر قصور نظام آموزشی در آوردن کودکان و نوجوانان و جوانان به داخل نظام آموزش و پرورش:این نوع افت هم بر اثر نبود هماهنگی اهداف آموزش و پرورش با نیازای خانودها، نیاز خونواده ها به کار فرزندان،چگونگی نگاه خونواده ها به تحصیل کودکان و نوجوانان از نظر جنسیت و عوامل دیگری یکه باعث نبود حضور کودکان در مراکز آموزشی می شه روی میده.
  • افت بر اثر قصور نظام آموزشی و نگهداری افراد در داخل نظام آموزشی : توانایی نگهداری افراد در داخل نظامای آموزشی به عوامل خارجی و داخل نظام بستگی داره تا از ترک تحصیل زودرس دانش آموزان جلوگیری بشه و اونا رو تا آخر دوره در داخل نظام آموزشی نگاه داره.
  • افت بر اثر نظام آموزشی در ایجاد هدفها و برنامه های متناسب آموزش و پرورش: در این نوع افت افراد ادامه تحصیل داده و دوره مورد نظر رو هم به اتمام رسونده ان ولی به دلیل ناجور بودن هدفها و برنامه های این موسسات آموزشی شایستگیا و مهارتای لازم رو کسب نکرده ان بنابر این آموزش و پرورش اونا یه جور افت حساب می شه.
  • افت بر اثر قصور در نظام آموزشی در رسیدن موثر نسبت به هدفها و برنامه های نظام آموزشی :این نوع افت در نبود رسیدن نظام به اهداف از پیش تعیین شده مربوط می شه.

دکتر منوچهر فضلی خانی پژوهشگر  بخش آموزش  و تربیت عقیده داره که اگه با مقیاسها و وسیله ها درست سواد و کارکرد دانش آموزان رو بررسی کنیم تماشاگر رشد کیفی آموزش و تربیت و آموزش و یادگیری هستیم اما واسه رسیدن به وضع مطلوب راه زیادی در پیش داریم همه عوامل درون و برون سیستم آموزشی باید کمک کنن تا این محقق جامعه باید بسته های  مناسب و هم جهت با اون چه رو دانش آموز در مدرسه فرا میگیره جفت و جور کنه به طور مثال اگه  اون در مدرسه مسائل بهداشتی ،اخلاقی و اجتماعی رو می آموزد در جامعه باید اونو تمرین کنه اگه فضای آموزشی و فضای جامعه و زندگی  دانش آموز مکمل هم نباشن و مغایرت داشته باشن شکافی به وجود می اید که افت تحصیلی رو از نظر  کیفی باعث می شه در حالیکه باید جامعه تجلی گاه یادگیری و آموخته های فرد باشه .رابطه دانش آموز و علم هم بسیار مورد تاکید قرار گیرد طوری که روش تعامل اونا با همدیگه مهمترین عنصر در آموزش و شخصیت بخشی به دانش آموز حساب  می شه اگه این تعامل عاطفی علمی صمیمی و محکم باشه اعتماد دانش آموز جلب می شه و به دنبال اون کیفیت تحصیلی پیشرفت پیدا میکنه پس نیروی انسانی در کیفیت بخشی به آموزش حرف اول رو می زنه .باید به سختی حرکت کنیم که معلمان صلاحیتا و مهارتهای حرفه ای رو به دست بیارن .و در کنار تخصص با انگیزه و علاقه کار کنن ضمن اینکه آموزشهای نیروی انسانی هم به سمت فن معلمی قدم بر دارن در همین باره و به خاطر ارتقای کیفیت تدریس جشنواره الگوهای برتر تدریس مورد توجه و تاکید قرار گرفته.​