بررسی و مقایسه اومانیسم در اشعار صلاح عبدالصبور و عائشه تیموریه- قسمت ۱۰

0 Comments

  • پس دخترم از آن خورد و عوض و متغیر شد ، گونه های او باید تغییر می کرد .

 

  • و شکوفه های زندگی در باغ آن پژمرده شد و فقر و خسارت از آن رشد کرد .

 

  • ای ترس و وحشت روح من ، مرض او را گرفتار کرد و به او دلخوشی داد که پرواز خواهی کرد .

 

عائشه در قسمت دیگر از اشعارش خود را به عنوان نمونه ای از جامعه ی بشری مثال می زند و شیوه ی غلط حیات و مرگ خویش را به نمایش می گذارد ، در حالی که نادم و پشیمان از مسیری که در آن گام نهاده و از این طریق زندگی و مرگش را به تباهی کشانده است ، بی تفاوت نسبت به قضاوت و برداشت های منفی مخاطب دست به اقرار و اعتراف به گناه در درگاه خداوند می زند . در بیت نخست خود را جانی و گناهکار معرفی می کند که بزرگ ترین ظلم را به خویش با اطاعت از نفس سرکش بشری ، کرده است . و در ادامه صادقانه از گناهان خویش یاد می کند و در مقابل از خداوند بخشنده طلب مغفرت می کند . در ابیات پایانی دنیای خاموش مرگ را به تصویر می کشد که آغاز آن با ورود انسان به خانه ی ابدی ( مقبره ) تثبیت می شود و با افسوس از تباه کردن فرصت های آدمی در دوران حیات ، در مقابل حقیقت گریز ناپذیر مرگ تسلیم می شود :

 

 

    1. مُقِــرّاً بِالجِنـــــایۀِ وَ إمتـــــِثالی لاسرِ النَـــفسِ فی عِقــدی وَ حَــلِّی

 

    1. وَ مُعـــتَرِفَـاً بــأوزارٍ ثِــــــــقالٍ أُقـــادُ لِحَـــملِها طَوعـــاً لِـــجَهلی

 

    1. أقِـــرُّ بِزِلَّـــتی مِن قَـبــــلَ کَی لا تَقَـــرَّ جَوارِحـــی بِالــذَنبِ قَبـــلی

 

    1. أتـیتُ ولی ذُنُوبٌ لَیسَ تُحـــــصی أقُــولَ لِراحَـــمی بِالعَــــفوِ کُنْ لــی

 

    1. إن کَانَ عَصـیانی وَ سُــوءِ جِــنایَتی عَظمــاً ، وَ صِــرتُ مــهدداً بِجــَزائی

 

  1. فَقَضاءُ عَفــوکَ لا حُــدودَ لُوســـعِهِ وَ عَـــلیهِ مُعــتَمِدی وَ حُسن رَجــائی

 

( تیموریه ؛ بی تا : ۴۶ )
ترجمه :

 

 

    1. من به جنایت و فرمانبری از نفسم در تمام دوران زندگی ام اقرار می کنم .

 

    1. با خواست خودم گرفتار گناهان سنگین هستم و به خاطر نادانی ام مطیع گناهان بزرگ هستم .

 

    1. قبل از آنکه اعضای بدنم به گناهان اقرار کنند ، من به لغزشم اعتراف دارم .

 

    1. آمده ام و گناهان بی شماری دارم ، به خداوند صاحب رحمتم می گویم که مرا ببخش .

 

    1. اگرچه گناه و جنایت زشت من بزرگ است و تهدید به جزا و عقوبت شدم .

 

  1. لکن بخشش تو ( ای خداوند ) مرز و محدودیتی ندارد و من نسبت به آن مطمئن و خوشبین هستم .

 

نتیجه
همان طور که مشاهده می شود هر دو شاعر بلند آوازه ی مصری غرق در پستی و بلندی های سرنوشت ، نظریاتی متغیر که شدیداً تحت تأثیر حوادث و اتفاقات خارج از اراده ی بشری است ، را دارا هستند . شکست ها ، نا کامی ها ، غم از دست دادن عزیزان ، تلخی های زندگی ، مبتلا شدن انسان به تکرار و روزمرگی و گاهی رسیدن به پوچی ، انسان را به بن بست مرگ رهنمون می سازد . عبدالصبور مرگ را همزاد زندگی می داند و بشر را از وابستگی به یکی از دو حقیقت مرگ یا زندگی بدون توجه دیگری بر حذر می دارد . عائشه نیز این مطالب را با ابیات خویش تصدیق می کند . دغدغه ی چگونه زیستن و چگونه مردن ، از دیرباز افکار انسان را در هر شأن و مقام مادی و معنوی ، به خود مشغول نگاه داشته و اندیشیدن به این دو امر انسان را بر آن می دارد که برای یافتن مفهوم صحیح این دو اصل اساسی و جدایی ناپذیر از سرنوشت بشری ، در پی یافتن جوابی برای سوال « هدف از آفرینش بشری چیست ؟ » باشد .
۵-۱-۴ ۰ صبر یا شکوه از مصائب روزگار
آن هنگام که هر انسانی پای در این سرای خاکی می نهد ، همواره در زندگی دچار پستی و بلندی هایی می شود که این مسأله در هر فردی متفاوت است ، گاه آدمی در برخورد با مصائب و مصیبت های روزگار صبر پیشه می کند و گاه دچار سردرگمی و حیرانی می گردد و ناکام و نا امید می شود .
صـلاح عبدالصـبور تمام سختی هایی را که در زندگی هر انسانی ممکن است متحمل شود را بیان می کند ، به همین علت او در ابیات زیر کوه های نمک و قلع را موانع و مشکلات و سختی های بشر معرفی می کند که این مصائب ممکن است تباه کننده ی زندگی هر انـسانی شود به همین دلیل او سرتاسر زندگی انسـانی را آمیخته با مصیبت می داند و بدون این که صبری در این راه پیشه کند ، با نگاهی نا امیدانه به زندگی می نگرد :
اشارَ بالأَصابِعِ نحوَ المشرقِ البعیدِ
ثمَّ قالَ : هذی جبالُ المِلحِ و القَصْدی
فکُلُ مَرکبٍ تجیئُها تَدُورُ
تَحْطُمُها الصُخُورُ
( عبدالصبور ؛ ۱۹۹۸ : ۱/۱۵۲ )
ترجمه :
با انگشتان به سوی مشرق دور اشاره کرد
سپس گفت : این کوههای نمک و قلع است
هر مرکبی که پیرامون آن بیاید می چرخد
صخره ها آنرا خرد می کنند .
ابیات دیگر بیان کننده ی این است که وی در مقابل این سختی ها و مصائب زندگی تسلیم می شود . این تسلیم در قالب بیماری در جسم و جان شاعر نفوذ کرده و باعث می شود که او خوشبختی خود را از دست رفته بداند و روحش را در بستر بیماری و سختی های نابود شده تصور کند . پس او بین صبر و مرگ ، مرگ را بهترین راه برای رهایی انسان از درد و رنج انتخاب می کند :
صِدیقَتی ، إنَّی مریضٌ
و ساعِدی مَکْسُورٌ
و مُهجَتی عَلی الفِراشِ کُلَّ ساعَۀٍ تَسِیلُ
و أصنعُ الأکفانَ ، ثم أتجُرُ التابوت
هذا الصباحِ
أدْرَکْتُ بالحیاۀِ ، و إغتمضتُ ، کی أموتُ
فی هدأۀِ و السُکُوتِ
( عبدالصبور ؛ ۱۹۹۸ :۱/۸۱ )
ترجمه :
ای دوست من ، همانا من مریضم
و پشتیبانم از دست رفته
و روحم ( زندگیم ) در بستر بیماری هر ساعتی نابود می شود
و کفن ها را می سازم ، سپس تابوت تجارت می کنم
در این صبح
به زندگی پی می برم ، و پنهان می کنم ( می خوابم ) تا بمیرم
در آرامش و سکوت .
عائشه تیموریه نیز در ابیات ذیل برای بیان مصائب روزگار و شکوه ی انسان از آن در قالب گفتگویی که با مادرش دارد به بیان سختی ها ، شدائد و مشکلات زندگی انسان و خویش می پردازد . او خطاب به مادرش شکایت می کند و می گوید : ای مادر آیا فریاد و اشکی که از چشمانم سرازیر شد را دیدی ؟ زیرا هستی همانند روزنامه ای است که پر از اتفاقات گوناگون و پستی و بلندی هایی می باشد و هر انسانی که در این هستی زندگی کند بی تردید دچار این پستی و بلندی ها می شود :

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت fotka.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

    1. أرَأیَــتِ دَمــعَ مَحــاجِــری وَ سَمــــِعتِ یَا أُمـــّی نُحیبـــی ؟

 

    1. هَـــل راعَ قَلبَــکِ مَا لَقَــیتِ مِــن النَّوائِــــبِ و الکُــــرُوبِ ؟

 

    1. إنَّ الـــوُجُــــودَ صَحــــیفَۀٌ مَـــــلَأی بّأســــرارِ القُـــــلُوبِ

 

  1. خَلَفتَــــنی لِلـــــهَمِّ فِیــــهِ وَ لِلشَّــــــدائِدِ وَ الخُطُـــــوبِ

 

( تیموریه ؛ بی تا : ۱۱۸ )
ترجمه :

 

 

    1. آیا اشک چشم هایم را دیدی و ای مادرم آیا فریاد مرا شنیدی ؟

 

    1. آیا مشکلات و غم هایی را که به تو رسید قلبت را ترساند ؟

 

    1. همانا هستی دفتری است پر از اسرار قلب ها .

 

  1. مرا برای سختی ها و مشکلات بر جا گذاشتی .

 

در ادامه عائشه توان خود را در مقابله با این شدائد و سختی ها از دست می دهد ؛ زیرا روزگار این مصائب را جرعه جرعه و آرام به او نوشانیده است و باعث گشته اندرون شاعر همچون آتشی سوزان سوخته شود و او صبر خود را در مقابل این مصائب و سختی ها از دست بدهد :

 

 

    1. کَیفَ إصطِباری وَ أحشائی بِها حَرَقٌ مِن جَــذوَۀٍ مَـا لَهـا مِن حَــــرِّها وَاقِ

 

  1. قَد جَرَعتِنی صُرُوفُ الدَهرِ مُرتَغِــماً لَـــو أعِجــا کَحَـــمیمٍ أو کَغَــــساقِ

 

( همان : ۱۴ )

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *