دسته بندي علمی – پژوهشی : شناسایی و الویت بندی عوامل موثر بر شفافیت نظام اداری ایران با بکارگیری …

0 Comments

امر شفاف سازی از مقوله هایی است که به گونه ای ارتباط بسیار زیادی از طرفی با دولت و از سوی دیگر با ملت دارد و به گونه ای امری دوطرفه است، مانند مقوله ارتباطات که در یک طرف انتقال دهنده ی اطلاعات و در سوی دیگر پذیرنده اطلاعات وجود دارد، بنابراین شفاف سازی اطلاعات را می توان عاملی اشتراکی در نظر گرفت که پیوند بین دولت و ملت را به صورت هرچه قوی تر و متحدتر برقرار می نماید. در این فصل تلاش شده است به پرسش های پژوهش خود با توجه به یافته هایی که در فصل پیش ارائه نمودیم، پاسخ دهیم. در ادامه فصل، نتیجه گیری نهایی درمورد امر شفافیت نظام اداری کشور ارائه و سپس راه کارهای کاربردی و پیشنهادات برای پژوهش های آتی به منظور بررسی های هر چه جامع تر و گسترده تر در آینده ارائه می گردد.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 
 
معیارهای مؤثر بر شفافیت نظام اداری جمهوری اسلامی ایران چیست؟
پس از تحقیق و تفحص در کتب، مقالات فارسی و لاتین، گزارش های موجود در سایت ها و … ۴۶ عامل اساسی و مهم که می توانند بر شفافیت نظام اداری کشور اثر گذار باشند استخراج گردید، سپس پرسشنامه ای جهت دسته بندی مناسب این عوامل تهیه و بین پنجاه خبره توزیع گردید و بعد از آنکه پرسشنامه ها بررسی و تجزیه و تحلیل شدند، این عوامل طبق سر تیتر ۳-۳-۳٫ تعریف متغیرهای تحقیق، در فصل سوم و همچنین با توجه به اشاره به آن ها در فصل چهارم، به پنج دسته معیارهای اصلی نهادی، سازمانی، فردی، ملی و بین المللی تقسیم شدند. با وجود این تقسیم بندی و شناسایی عوامل اصلی می توان به این نتیجه رسید، اگرچه عوامل بسیاری در برنامه ریزی و اجرای شفاف سازی اطلاعات، همچون عوامل مالی، عوامل زمانی و … دخیل هستند، ولی با وجود نظرات خبرگان و با توجه به شرایط کشور، عوامل پنج گانه مورد استفاده در این تحقیق، دارای اهمیت بیشتری می باشند. بنابراین معیارهای یافت شده به این معیارهای اصلی دسته بندی شدند تا بتوان در سایر تجزیه و تحلیل های آتی از آن ها استفاده نمود.
 
 
اولویت بندی معیارهای موثر برشفافیت نظام اداری جمهوری اسلامی ایران از دیدگاه خبرگان چگونه می باشد؟
پس از شناسایی عوامل اصلی تحقیق، به منظور رتبه بندی این عوامل و درک درجه اهمیت آن ها از تکنیک آراس استفاده شد، بدین گونه که عوامل اصلی به عنوان گزینه در نظر گرفته شد و با توجه به روش تجزیه و تحلیل در این مرحله باید درجه ارجحیت هریک از این عوامل نسبت به معیارهایی که محقق از لحاظ وضعیت کشور مورد اهمیت می داند، سنجیده شود. این معیارها عبارتند از: رعایت منافع ملی، تبعیت از چشم اندازهای ۱۴۰۴ ایران، میزان اهمیت و کارائی برای اجرا، رفاه اجتماعی، همسویی با ساختارهای اجرائی و نظارتی قوه مقننه و قضائیه، پاسخگویی و تعهد به مسئولیت های اجتماعی و سودآوری برای دولت و ملت. از ده خبره خواسته شد، درباره ی ارجحیت هر یک از گزینه ها نسبت به معیارهای تعیین شده نظر خود را ارائه نمایند. با توجه به نمودار ۵-۱ رتبه بندی عوامل با استفاده از تکنیک آراس به این ترتیب است: عوامل ملی، عوامل نهادی، عوامل سازمانی، عوامل بین المللی و عوامل فردی.
ملی
ملی
نمودار ۵-۱ نمودار رتبه بندی معیارهای اصلی پژوهش
با اتکا به این نتیجه می توان دریافت از نظر خبرگان، عوامل ملی(دولتی) در اولویت اول قرار می گیرد، می توان این گونه استنتاج کرد که برای اجرایی نمودن شفاف سازی اطلاعات در نظام اداری کشور، در وهله اول باید عوامل دولتی با زیرعامل هایی نظیر: توجه به مشارکت مردمی، بهبود اهداف دولتی، تمرکز زدایی و سایر زیرعامل ها را تقویت بخشید و دولت آمادگی و آگاهی لازم را در جهت شفافیت اطلاعات کسب نماید. با توجه به رتبه بندی، عوامل نهادی رتبه دوم را کسب کرده است، گرچه از لحاظ بنیادین اقدامات زیادی در زمینه شفاف سازی صورت پذیرفته است ولی زیرعامل هایی چون نظارت بر کار دولت، وجود و توسعه سیستم باز، بهره مندی بیشتر از قابلیت های دولت الکترونیک و سایر زیرعامل ها را باید در جهت شفافیت نظام اداری کشور ایجاد و یا منسجم تر و کارآمدتر گردانید. پس از عامل نهادی باید عوامل سازمانی( چون ساختار سازمانی، تغییر و تحول سازمانی و … )، عوامل بین المللی( چون اهتمام به رعایت قوانین بین المللی، رقابت بین دولت ها و … ) و عوامل فردی( چون توجه به عقلانیت و عدالت، دارا بودن تخصص و دانش اطلاع رسانی و … ) را مورد توجه و اولویت قرار داد.
 
 
درجه اثرگذاری زیر معیارهای نهادی بر شفافیت اطلاعات نظام اداری ایران از دیدگاه خبرگان چیست؟
به منظور رتبه بندی زیرعامل های پنج معیار، ماتریس زوجی برای هر پنج عامل اصلی آماده گردید تا در هر ماتریس زوجی، اثر هر یک از زیر عامل ها نسبت به سایر عوامل نظر سنجی شود. پس از جمع آوری نظر پنج خبره، تکنیک دیماتل فازی اجرا گردید.
پس از اجماع نظرات و بررسی آن ها، زیر عامل های، عامل نهادی طبق نمودار ۵-۲ به این صورت رتبه بندی شدند: وجود و توسعه سیستم باز، نقش رسانه ها و مطبوعات در اطلاع رسانی، جایگاه مشارکت مدنی، بهره مندی از قابلیت های دولت الکترونیک در ارائه شفاف فرآیندهای خدمات بخش عمومی، نظارت بر کار دولت به منظور کاهش شکاف اطلاعاتی، خواست و اراده سیاسی، همسویی با ساختار شفافیت اطلاعات سایر کشورها از طریق نوسازی و جهانی شدن، فرهنگ پذیری و وجود پتانسیل های رفتاری و اخلاقی دریافت اطلاعات، وجود فناوری اطلاعات و ارتباطات موثر، ایجاد ساز و کارهای نهادی جهت انجام اصلاحات و پرورش مدیران، وجود طرز تفکر و ذهنیت حاکم نسبت به آگاهی از اطلاعات دولتی، یکپارچگی اطلاعات ملی، اقتضایی بودن.
نمودار ۵-۲ نمودار روابط و اهمیت زیرمعیارهای( معیار ) نهادی
همانطور که در نمودار نیز مشخص گردیده است، عامل وجود و توسعه سیستم باز، در اولویت اول قرار گرفت. هنگامی که پرسشنامه ها توزیع گردید، ضمن آنکه در پانویس پرسشنامه سیستم باز توضیح مختصری داده شد، خبرگان نیز در مورد آن اطلاعات بیشتری درخواست نمودند و توضیحات کامل بدین منظور برای آن ها ارسال و یا بازگو شد. همانطور که در فصل دوم سر تیتر ۲-۲-۲-۴ مفاهیم سیستم باز ارائه گردید؛ با وجود سیستم باز، شهروندان می توانند امور شهری خود را در اینترنت چک کنند، به عبارت دیگر، آنها می توانند در جریان مراحل فرآیندهای اداری در زمان واقعی خود باشند و نه تنها بر تحقق روند امور داخلی به صورت آنلاین تمرکز دارند، بلکه تمام مراحل را نیز مشاهده نمایند و چنانچه مرحله و یا قسمتی دچار بی عدالتی، فساد، کم کاری و موارد این چنینی شدند، آن را شناسایی می نمایند. برنامه ریزی و پیاده سازی برای چنین سیستمی در ساختار نظام اداری ایران نیز احساس می شود، در بستر فناوری اطلاعات و ارتباطات موجود و همچنین با توجه به نیازمندی ها و ضرورت های نظام اداری در کشور می توان این سیستم را پیاده نمود تا علاوه بر این که برنامه ها و اقدامات هر سازمان دولتی برای خود و سایر سازمان ها روشن باشند، این اطلاعات در دسترس ذینفعان سازمان ها قرار گرفته تا موجبات رضایت و آرامش خاطر آن ها را فراهم آورد.
در جایگاه دوم رتبه بندی معیارهای نهادی، عامل بنیادین نقش رسانه ها و مطبوعات در اطلاع رسانی قرار دارد. یکی از عواملی بسیار مهم که با وجود آن مسئولان ومدیران می توانند با شهروندان جامعه ارتباط برقرار نمایند، وجود و عملکرد رسانه ها و مطبوعات هستند. بنابراین باید در جهت شفافیت مطلوب تر و بهینه تر، نقش رسانه ها و مطبوعات در کشور پررنگتر گردد تا بتوانند رسالت اصلی خود را در راستای شفاف سازی و روشن سازی اطلاعات به انجام رسانند. جایگاه مشارکت جامعه مدنی سومین عامل در این اولویت بندی است و به مشارکت و بها دادن جوامع به حضور فعال شهروندان در فعالیت های اجتماعی، فرهنگی و … اشاره دارد. اگر دولت ها، شهروندان را جزئی از نظام اداری محسوب نمایند و رضایت و آسودگی خاطر آن ها مورد اهمیت قرار گیرد، اجرای فرآیند شفاف سازی اطلاعات می تواند آغاز گردد، این عبارت بدان معناست که برای شروع شفافیت اطلاعات باید مشارکت جامعه مدنی موجود و از اهمیت بسیار زیادی برخوردار باشد.
 
 
درجه اثرگذاری زیر معیارهای سازمانی بر شفافیت اطلاعات نظام اداری ایران از دیدگاه خبرگان چیست؟
به منظور رتبه بندی زیرمعیارهای عامل سازمانی نیز به صورتی که در سر تیتر ۵-۲-۳ توضیح داده شد، تکنیک دیماتل فازی اجرا می شود و رتبه بندی زیرعامل های عامل اصلی سازمانی با توجه به نمودار۵-۳ بدینگونه است: عامل انجام اصلاحات اداری، تغییر و تحول سازمانی، ساختار سازمان(پیچیدگی)، استاندارد سازی اطلاعات، وجود قوانین و مقررات، کنترل و پاسخگویی دموکراتیک، وجود روند اخلاقی، مدیریت دانش، یکپارچه سازی و هماهنگی اطلاعات در سازمان، وجود آموزش ضمن خدمت برای کارکنان، وجود ابزار مناسب و مورد نیاز شفاف سازی اطلاعات.
نمودار ۵-۳ نمودار روابط و اهمیت زیرمعیارهای( معیار ) سازمانی
همانطور که از نمودار بر می آید، زیرعامل انجام اصلاحات اداری در اولویت اول این رتبه بندی قرار می گیرد. اصلاحات اداری می تواند اصلاحات ساختاری و اصلاحات محتوایی را شامل شود. سازمان های دولتی موجود در کشور باید به طوری اصلاح شوند تا پذیرای شفاف سازی اطلاعات گردند و با دسته بندی مناسب اطلاعات به اطلاعات قابل شفاف سازی و اطلاعات سری، آن ها را در اختیار شهروندان قرار دهند. روند فعالیت ها و قوانین سازمان ها باید به گونه ای بهبود یابد که چنانچه شهروندی تقاضای آگاهی از اطلاعات خاصی از فعالیت ها، اهداف و موارد دیگری را دارد، به او به نحو احسن در جهت افزایش رضایت عمومی پاسخ داده شود و همچنین با اصلاحات اداری، سازمان ها قابلیت اجرای شفافیت را کسب کرده و به بیانی می توان گفت، در همین راستا سلامت اداری سازمان ها تضمین می گردد.
تغییر و تحول سازمانی به عنوان دومین زیرعامل، عوامل سازمانی در این رتبه بندی معرفی شده است. به تبعیت از رتبه اول، اگر اصلاحات اداری به نحو احسن اجرا گردد، سازمان ها آمادگی پذیرش تغییر و تحولات سازمانی چون شفاف ساختن و بازگو نمودن اطلاعات ناشی از فعالیت ها، نتایج به دست آمده از اقدامات و پروژه های سازمانی و روند انجام کار را به دست می آورند. در این صورت حتی می توان گفت برای پیاده سازی و کنترل بر سیستم باز، پذیرش تغییر و تحولات سازمانی سخن نخست را در نظام اداری کشوری که خواهان اجرا ی این سیستم است، می زند؛ و سایر اولویت ها نیز به همین ترتیب باید مورد توجه و پیگیری قرار گیرند.
 
 
درجه اثرگذاری زیر معیارهای فردی بر شفافیت اطلاعات نظام اداری ایران از دیدگاه خبرگان چیست؟
به منظور رتبه بندی زیرمعیارهای عامل فردی نیز به صورتی که در سر تیتر ۵-۲-۳ توضیح داده شد، تکنیک دیماتل فازی اجرا می شود و رتبه بندی زیرعامل های عامل اصلی فردی با توجه به نمودار ۵-۴ بدینگونه است: میزان تعهد و مسئولیت پذیری نسبت به مردم، توجه به عقلانیت و عدالت، انعطاف پذیری در پذیرش و تسهیم اطلاعات، دارا بودن تخصص و دانش اطلاع رسانی، وجود ویژگی های رهبری و مدیریت در امر شفاف سازی اطلاعات و کنترل منافع شخصی مدیر.
نمودار ۵-۴ نمودار روابط و اهمیت زیرمعیارهای( معیار ) فردی
عوامل فردی از مهم ترین و پایه ای ترین عواملی است که در تحقیقات این چنینی باید مورد توجه قرار گیرند، زیرا افراد هستند که سازمان ها و جوامع را حیات می بخشند. بنابراین شفاف سازی اطلاعات و اجرای فناوری اطلاعات و ارتباطات موثر در این راستا، نیازمند معیارها و ویژگی هایی در افراد است. طبق رتبه بندی نظرات خبرگان توجه به میزان تعهد و مسئولیت پذیری دارای بالاترین ارجحیت می باشد. کارکنان نظام اداری باید مسئولیت پذیر باشند و نتایج کارها و اطلاعات منتشر شده از آ ن را بپذیرند و صفت متعهد بودن نسبت به اطلاع رسانی به ذینفعان سازمان را در خود پرورش دهند. بنابراین در صورتی سازمان یا در ابعاد بزرگتر، یک جامعه می تواند امر شفاف سازی را دارا باشد که کارکنان و مسئولان آن ها در راستای شفافیت اطلاعات متعهد باشند و در این جهت گام بردارند.
زیرمعیاری که در اولویت دوم قرار می گیرد، توجه به عقلانیت و عدالت است. عدالت در مورد موضوع مطروحه در این تحقیق زمانی اتفاق می افتد که افراد جامعه اطلاعات یکسان و منظمی را دریافت نمایند و به گونه ای نباشد که تمرکز اطلاعات در بین تعداد محدودی از افراد و در سطوح خاصی از جامعه باشد و عقلانیت نیز حکم می کند در جامعه ای که حتی در پایه های دینی، به آزادی حقوق بشر و پاسخگویی به شهروندان بها داده شده است، عدالت در مورد آگاهی بخشی و اطلاع رسانی برقرار باشد و تمام سازمان های جامعه اطلاعات اهداف، فعالیت ها، روند انجام کار و نتایج به دست آمده از فعالیت های خود را مگر در موارد اطلاعات استثنائی به اطلاع عموم برسانند.
 
 
درجه اثرگذاری زیر معیارهای ملی بر شفافیت اطلاعات نظام اداری ایران از دیدگاه خبرگان چیست؟
به منظور رتبه بندی زیرمعیارهای عامل ملی نیز به صورتی که در سر تیتر ۵-۲-۳ توضیح داده شد، تکنیک دیماتل فازی اجرا می شود و رتبه بندی زیرعامل های، عامل اصلی ملی با توجه به نمودار ۵-۵ بدینگونه است: بهبود اهداف دولتی، تاثیر تصمیمات مجلس بر شفاف سازی اطلاعات، توجه به مشارکت مردمی (جلب همکاری به دنبال اعتمادسازی)، تمرکززدایی، آگاهی بخشی عمومی، توجه دولت به استقلال و پاسخگویی مردم، ایجاد و جذب احزاب، محدودیت قدرت در سطوح بالای جامعه، وجود تعهد در سطوح بالای جامعه( مسئولیت پذیری در روند قضایی)، تاثیر نظارت قوه قضائیه بر شفاف سازی اطلاعات، وجود ساز و کارهای حفظ و امنیت اطلاعات.

این مطلب را هم بخوانید :
پژوهش - بررسی تاثیر اندازه شرکت و کیفیت حاکمیت شرکتی بر افشای مطلوب در شرکت های پذیرفته ...