دانلود مقاله تحقیق پایان نامه

نهادهای اجتماعی، سرمایه اجتماعی

جیمز کلمن
اعتماد در سطح خرد را باید با نظرات جیمز کلمن تحلیل کرد. مفهوم اعتماد برای کلمن مفهومی محوری است. به نظر وی افراد برای این به کنش اجتماعی می پردازند که نیازهای خود را رفع کنند و رفع نیازها تنها از طریق بده – بستان های اجتماعی و مبادله ها نقش اساسی در ساختن کنش های اجتماعی دارند. به نظر کلمن در هر رابطه مبتنی بر اعتماد حداقل دو جز«اعتماد کننده» و«اعتماد شونده» وجود دارد، و فرض بر این است که کنش هر دو جز هدفمند بوده و به دنبال ارضای نیازهای خود هستند. طرف اعتماد کننده باید تصمیم بگیرد که با دیگری وارد معامله و کنش شود یا نه (پذیرش یا عدم پذیرش خطر اعتماد) و طرف اعتماد شونده نیز بین حفظ اعتماد به او یا شکسته شدن آن نوسان می کند. بنابراین یک رابطه مبتنی بر اعتماد، یک عمل دو جانبه است و بر مبنای اصل به حداکثر رساندن فایده تحت شرایط مخاطره قرار دارد (کلمن، 271:1377).
کلمن در مورد رابطه مبتنی بر اعتماد توجه به چند نکته را ضروری می داند:
برقراری اعتماد امکان کنشی را از جانب اعتماد شونده بوجود می آورد که در غیر اینصورت ممکن نبود.
اگر اعتماد شونده قابل اعتماد باشد، اعتماد کننده از اعتماد خود ببیشتر سود می برد تا از عدم اعتماد و بالعکس.
اعتماد کردن در برخی موارد مستلزم آن است که اعتماد کننده منبع خود را به شکل داوطلبانه در اختیار اعتماد شونده قرار دهد.
در همه روابط مبتنی بر اعتماد، تاخر زمانی وجود دارد؛ به بیان دیگر اعتماد کننده باید به امید اَعمال آینده اعتماد شونده، به او اعتماد کند.
به نظر کلمن روابط اجتماعی هنگامی به وجود می آید که افراد کوشش می کنند از منابع فردی خود به بهترین نحو استفاده کنند. کلمن از این منابع که جنبه هایی از ساختار اجتماعی هستند به عنوان سرمایه اجتماعی نام می برد و معتقد است که افراد از این منابع برای رسیدن به منافعشان استفاده می کنند. به نظر وی دو عامل برای سرمایه اجتماعی اهمیت دارد:
میزان در خور اعتماد بودن محیط اجتماعی که پرداختن به تعهدات را مشخص می کند.
میزان واقعی تعهداتی که بر عهده گرفته شده است.
به نظر کلمن حتی اعتماد به مکانیسم های کلی تر و ساختارهای کلان، از چارچوب اعتماد متقابل نشأت می گیرد. از این رو آسیب پذیری اعتماد های انتزاعی را نیز می باید بر حسب آسیب های وارد به حدود اعتماد متقابل تعریف و بررسی کرد (همان، 488).
کلمن از جمله افرادی است که به بحث رسانه ها و اعتماد و تاثیر رسانه های جمعی بر اعتماد اجتماعی می پردازند. از نظر او کنشگران، افراد عاقلی هستند که بر مبنای محاسبه سود و زیان حاصل از کنش، به یک انتخاب عقلانی دست می زنند. اعتماد کردن مستلزم ارزیابی موقعیت کنش و میزان سود یا زیان حاصل از اعتماد و عدم اعتماد است. این ارزیابی همواره مبتنی بر مجموعه ای از اطلاعات است؛ زیرا اطلاعات می توانند برآورد ما را از احتمال منفعت به بالاتر از نقطه بحرانی انتقال دهند. کلمن، اعتماد را در دو نظام اجتماعی متفاوت بررسی کرده است. نظام اول یک نظام اجتماعی ساده است که در آن، هر کنشگر به عنوان اعتماد کننده هم به فعالیت مورد علاقه مشترک کمک می کند و هم اعتماد دارد که دیگران هم چنین خواهند کرد. نظام اجتماعی دوم پیچیده تر است. در این نظام علاوه بر اعتماد کننده و اعتماد شونده عامل سومی هم وجود دارد که در فرایند اعتماد اجتماعی نقش واسطه های مشورتی را ایفا می کند و این امر به نقش رسانه های جمعی به عنوان واسطه های اعتماد در جامعه مدرن مربوط است. از نظر او رسانه ها به گونه فزاینده ای تبدیل به واسطه ای می شوند که افراد به قضاوت آن ها در مورد امور مختلف اعتماد می کنند (زین آبادی،8:1387).
بنابراین می توان چنین استنباط کرد که رسانه ها از طریق فراهم کردن اطلاعات کافی پیرامون حوادث و رویدادهای جامعه و نهادهای اجتماعی زمینه ساز اعتماد اجتماعی می شوند؛ اما اگر اطلاعات ارایه شده توسط رسانه ها غلط یا جهت دار باشد، اعتماد اجتماعی و پیش از آن اعتماد به رسانه مختل می شود.
استنباط نظری
یک رابطه مبتنی بر اعتماد، یک عمل دوجانبه است و بر مبنای اصل به حداکثر رساندن فایده تحت تاثیر شرایط مخاطره قراردارد.
در هر رابطه مبتنی بر اعتماد، حداقل دو جزء «اعتمادکننده» و«اعتماد شونده» وجود دارد.
کنش هر دو جزء ، هدفمند بوده و به دنبال ارضای نیازهای خود هستند.
کنشگران، افراد عاقلی هستند که بر مبنای محاسبه سود و زیان حاصل از کنش، به یک انتخاب عقلانی دست می زنند. اعتماد کردن مستلزم ارزیابی موقعیت کنش و میزان سود یا زیان حاصل از اعتماد و عدم اعتماد است.
بیان تصویری گزاره های یاد شده به شرح شکل 1-2 قابل مشاهده است.
شکل 1-2- مدل نظری اعتماد در سطح خرد
مخاطب تلویزیونی عاقل
کاهش یا افزایش اعتماد
حداکثر رساندن فایده و سود
ارزیابی کنش از نظر

]]>