پایان نامه مؤلفه­ های قدرت نرم ایران و آمریکا در منطقه خاورمیانه

0 Comments


دانشگاه آزاد

دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز

دانشکده حقوق ،الهیات وعلوم سیاسی

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A.)

گرایش: علوم سیاسی

 

عنوان

مؤلفه­ های قدرت نرم ایران و آمریکا در منطقه خاورمیانه

 

 

در فایل دانلودی نام نگارنده و استاد راهنما موجود است

 

شهریور ماه 1393

 

چکیده:

قدرت های جهانی و منطقه ای همیشه برای تداوم وافزایش قدرت خویش، سعی در کنترل و مدیریت تحولات نظام جهانی و منطقه ای داشته اند. خاورمیانه به عنوان یک منطقه ژئوپلیتیک وژئواستراتژیک مهم از اهمیت ویژه ای در معادلات نظام جهانی برخوردار می­باشد تا جایی که تحولات درون این منطقه توجه قدرت های بزرگ از جمله آمریکا به عنوان هژمون نظام جهانی وایران به عنوان یک قدرت منطقه ای و ضد هژمون را به خویش معطوف داشته است.

باتوجه به جایگاه ویژه خاورمیانه درمعادلات نظام جهانی و رشد اسلام سیاسی به عنوان رقیب جدی               لیبرال دموکراسی غربی، این منطقه استراتژیک از اهمیت ویژه ای در دستگاه سیاست گذاری خارجی ایالات متحده برخوردار می باشد. با توجه به مباحث مطرح شده، سوال اصلی که در پژوهش حاضر مطرح می­گردد. این است که استراتژی جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا در تقابل با یکدیگر در منطقه خاورمیانه از کدام الگوها پیروی می‌کند؟در پاسخ باید گفت که در تقابل استراتژیک میان ایران وآمریکا در خاورمیانه، مولفه های قدرت نرم از اهمیت و وزن بیشتری برخوردار شده اند و هر دو کشور درصدد افزایش و بهره وری بیشتر از ظرفیت های قدرت نرم خود در راستای اهداف استراتژیک شان می باشند.

ایالات متحده سعی در مدیریت و کنترل تحولات خاورمیانه با بهره گرفتن از افزایش قدرت نرم خویش در این منطقه استراتژیک داردو از سوی دیگر جمهوری اسلامی ایران نیزسعی در صدور ارزش­های انقلاب اسلامی ایران به       کشور های این منطقه دارد که همین امر منجر به رویارویی دو قدرت نرم، اسلام سیاسی به رهبری جمهوری اسلامی ایران و لیبرال دموکراسی غرب به رهبری آمریکا شده است.

بعد از جنگ سرد ایالات متحده آمریکا با توجه به شرایط نظام بین الملل از ظرفیت های بیشتری به نسبت جمهوری اسلامی ایران در تقابل قدرت نرم این دوکشور برخوردار بوده است ولی تحولات سیاسی وامنیتی در خاورمیانه بالاخص تحولات جدید، وزنه این ظرفیت­ها را به سمت ایران سوق داده که تنها در سایه یک دیپلماسی هوشمندانه جمهوری اسلامی ایران می ­تواند از این ظرفیت در جهت اهداف استراتژیک خویش استفاده نماید. پژوهش حاضر تلاش دارد ضمن بررسی و تبیین مولفه های قدرت نرم ایران و آمریکا به مقایسه تطبیقی این مولفه ها در ابعاد سیاسی، فرهنگی، اقتصادی در منطقه خاورمیانه بپردازد.

واژگان کلیدی:

 قدرت نرم، اسلام سیاسی، دیپلماسی عمومی، خاورمیانه، سیاست خارجی.

 

 

فهرست مطالب

 

 فصل اول : کلیات

1-1. شرح و بیان مسأله پژوهشی.. 1

1-2. تعریف مفاهیم. 4

1-3. پیشینه و ادبیات تحقیق.. 8

1-4. اهداف تحقیق.. 10

1-5. اهمیت و ارزش تحقیق.. 10

1-6. سوالهای تحقیق.. 11

1-7. فرضیه. 11

1-8. متغیرهای تحقیق: 12

1-9.کاربرد نتایج تحقیق.. 12

1-10 روش تحقیق.. 12

1-11. ابزار گردآوری داده ها (پرسشنامه، مصاحبه و …) 12

1-12.ابزار تجزیه و تحلیل.. 12

1-13. سازماندهی تحقیق.. 14

فصل دوم چارچوب نظری پژوهش

2-1. مقدمه. 15

2-2. مفاهیم نظری.. 16

2-2-1. قدرت.. 16

2-2-2. قدرت نرم. 18

2-2-3. قدرت سخت.. 20

2-3. نگاهی اجمالی به تاریخچه قدرت نرم. 21

2-4. مبانی نظری قدرت نرم. 25

2-5. منابع قدرت نرم. 28

2-5-1. منابع غیر دولتی قدرت نرم. 28

2-5-2. منابع دولتی قدرت نرم. 33

2-6. رسانه ها؛ عامل انتقال قدرت نرم فرهنگی.. 36

2-7. اطلاعات، مفهومی مرتبط با قدرت نرم. 38

2-8. قدرت نرم از دیدگاه موافقان و مخالفان. 42

 فصل سوم:منابع قدرت نرم ایران وایالات متحده آمریکادرمنطقه خاورمیانه

3-1. مقدمه. 45

3-2. منابع قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران. 45

3-2-1. ابعاد سیاسی.. 46

3-3. ابعاد فرهنگی.. 58

3-3-1. قدرت ایمان. 62

3-3-2. زبان و ادبیات.. 65

3-3-3. هنر. 66

3-3-4. نخبگان علمی.. 69

3-4. منابع قدرت نرم ایالات متحده آمریکا 72

3-4-1. ابعاد سیاسی قدرت نرم آمریکا 73

3-4-2. ابعاد فرهنگی.. 79

 

 

 فصل چهارم: تقابل مولفه های قدرت نرم ایران و ایالات متحده آمریکا درخاورمیانه

4-1. مقدمه. 93

4-2. تقابل ایدئولوژی به عنوان وجه غالب هنجارهای بین المللی.. 93

4-2-1. مساله فلسطین.. 102

4-2-2. ایران و آمریکا پس از حوادث  11 سپتامبر. 116

4-3. تقابل جاذبههای فرهنگی (عقاید،ارزش ها و باورها) 127

فصل پنجم : جمع بندی و نتایج

5-1. تیجه گیری وجمعبندی.. 134

5-2. راهکارهای افزایش قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در منطقه. 135

5-2-1. راهکارهای مقابله باقذرت نرم برای ایران. 138

5-2-2. محدودیت ها منابع قدرت نرم ایران. 139

5-2-3. راهکارهای افزایش منابع قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران درمنطقه. 140

منابع و مآخذ. 148

 

 

1. فصل اول : کلیات

1-1. شرح و بیان مسأله پژوهشی

تقابل ایران و آمریکا پس از انقلاب اسلامی حول محور هویتی باعث گردیده تا تعارض این دو کشور در خارج از نظریات کلاسیک مطرح شده از سوی نظریه‌پردازان روابط بین الملل دنبال شود. تقابل ایران و آمریکا نه از نوع تقابل‌های رآلیستی مختص زمان جنگ سرد بود و نه صرفاً منافع منطقه‌ای و بین‌المللی دو کشور را شامل می‌شد. از طرف دیگر مجموعه عوامل جغرافیایی و تاریخی مانع از تقابل مستقیم و رودررویی تمام عیار ایران و آمریکا در طول چهار دهه گذشته گردیده است. آمریکا در بدو پیروزی انقلاب اسلامی با بهره گرفتن از استراتژی کلاسیک خود قصد داشت تا ایران را از طریق درگیر کردن با همسایه غربی آن تضعیف و درگیر چالش نماید. اما ناتوانی عراق در مقابله با ایران و دست بالای ایران در استفاده از موقعیت ژئوپلیتیک خود باعث گردید تا این جنگ با چراغ سبز آمریکا پایان پذیرد.

بعد از جنگ تحمیلی، سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران تحت تاثیر فضای بعد از جنگ سرد و آغاز پروسه‌ی جهانی شدن با تغییرات عمده ای مواجه شد. در شرایط جدید جهانی و تحت تأثیر فضای امنیتی آنارشیک پس از دنیای دو قطبی آمریکا با چالش‌های امنیتی جدیدی مواجه گردید که نبرد مستقیم و سخت افزارانه با آنها نه تنها به حل خلاءهای امنیتی آمریکا کمک نمی‌کرد؛ بلکه امنیت آمریکا را بیش از پیش به خطر می‌انداخت. از همین رو آمریکا در مواجهه با این چالش‌ها استراتژی نبرد نا متقارن را در پیش گرفت. نبرد نا متقارن مجموعه اقدامات و استراتژی‌هایی را شامل می گردد که امکان رو در رویی با دشمنانی که از نظر اندازه، استراتژی‌ها و اهداف متفاوت هستند را فراهم می‌آورد. قدرت نرم نیز قسمتی از همین نبرد را شامل می‌گردد.

از سوی دیگر پایان نظم دو قطبی و داعیه آمریکا در ایجاد جهانی تک قطبی صرفاً با بهره گرفتن از ابزارهای نظامی متعارف امکان پذیر نمی باشد و آمریکا برای استیلا بر نقاط دیگر جهان ناگزیر از ایجاد تغییرات عمده در همه سطوح اعم از اقتصادی، سیاسی، امنیتی و فرهنگی در مناطق مختلف جهان است. استیلای آمریکا بر جهان نیازمند ابزارهایی است تا قدرت آمریکا از سوی رقبا مورد تصدیق قرار گرفته و پذیرفته شود و این مهم امکان‌پذیر نبود مگر با کسب مشروعیت از سوی مخاطبان آمریکا در اقصی نقاط جهان برای اقدامات این کشور در عرصه‌ی بین المللی. از همین رو با آغاز دوران ریاست جمهوری کلینتون قرن بیست و یکم قرن آمریکایی لقب می گیرد و اقدامات و فعالیت‌ها در جهت گسترش ارزش‌ها و اصول آمریکا در جهان انجام می‌پذیرد.

انقلاب اسلامی ایران که از ابتدا ابعاد هویتی و ارزشی خود را ابزار صدور انقلاب اسلامی قلمداد می‌کرد و مقصود از صدور انقلاب را صدور ارزش‌های اسلامی به دیگر مناطق جهان در راستای مبارزه با استکبار و استعمار می‌دید در نوک پیکان تهاجمات جدید غرب به سرکردگی آمریکا قرار داشته است. تقابل ایران و آمریکا در منطقه خاورمیانه نه از نوع تقابلات ایدئولوژیکی مختص دوران جنگ سرد بلکه بر اساس اصول و ارزش‌های معنوی و اسلامی در برابر مادیگرایی و رفاه‌زدگی به سبک آمریکایی است. انقلاب مردم ایران علیه رژیم ستم شاهی به تعبیر فوکو یاما  روح جهان بی‌روح بود. پیروزی انقلاب اسلامی ایران آبی بود بر سال‌ها نومیدی و رخوت جوامع اسلامی در برابر غرب که نماد آن شکست‌های متعدد اعراب و اسرائیل بود. پیمان صلح کمپ دیوید اوج خفت و حقارت اعراب مسلمان در برابر دولت جعلی اسرائیل و حامیان غربی آن بود. اما انقلاب اسلامی ایران حاوی ارزش‌های سازش ناپذیری بود که بالذاته با منویات و ارزش‌های تنها ابرقدرت باقیمانده از جنگ سرد در تعارض و تضاد بود.

پدیده جهانی شدن و پیدایش ارزش‌های جهانشمول اینک در بزنگاه تاریخی خود به تقابل میان ارزش‌های تمدنی مختلفی منجر گردیده که از همان ابتدا واکنش نظریه‌پردازان مختلف در عرصه‌های گوناگون را در پی داشت. نظریه جنگ تمدن‌ها از ساموئل هانتینگتون و پایان تاریخ از فرانسیس فوکویاما مشهورترین نظریاتی هستند که برای تبیین وضعیت موجود بکار گرفته شده و راه آینده را برای دولتمردان آمریکا تعیین کردند.

شکست آمریکا در دو جنگ افغانستان و عراق حاکی از لزوم تغییر در استراتژی آمریکا برای مواجهه با کشورهای اسلامی­بود.

قدرت نرم در ابعاد گوناگونی و با ابزراهای خاصی رقابت دو کشور در منطقه خاورمیانه را رقم زده است. در عرصه ی فرهنگ یا اجتماع، مقوله هایی چون هنر (شامل فیلم و سرگرمی، موسیقی، تئاتر و هنرهای نمایشی)، رسانه‌ها (شامل رادیو و تلویزیون، روزنامه ها و مجلات، اینترنت و ماهواره)، دانش و ورزش مطرح می گردد. فرهنگ حتی در   برگیرنده ی مواردی چون ذایقه­ی غذایی یک ملت، خصلت های پسندیده­ی ملی، موقعیت فرهنگی ممتاز  (آثار باستانی و گردشگری، بزرگان ادبیات، شعر، رمان، موسیقی و هنر)، و همچنین تعداد محصولات فرهنگی یک کشور نیز هست. در زمینه ی دانش نیز دانشگاه ها، مراکز فکری و تحقیقاتی معتبر، برنامه ­های جذاب و مبادله­ دانشجو، سهم جهانی در عرصه ی فناوری های نوین علمی، موفقیت های علمی و تحقیقاتی دانشجویان و دانشمندان ملی در صحنه ی بین المللی و در زمینه ی ورزشی نیز کسب افتخارات و میزبانی مسابقات جهانی و یا حتی منطقه ای، جملگی از مولفه های مهم در جذب افکار و اذهان بین المللی و ایجاد قدرت نرم به شمار می روند.           (بیگی، 1389: 60-46).

علاوه بر فرهنگ، اقتصاد عامل دیگری است که در ایجاد یک قدرت نرم نقش بسزایی دارند. مصداق این عامل را می توان در مواردی از این دست یافت: رشد اقتصادی، مبادلات ارزی و تجاری، میزان تولید سرانه ی کشورها، تعداد شرکت ها (بویژه شرکتهای بین المللی)، سرمایه گذاری مستقیم خارجی، میزان مشارکت در نهادها و مقررات تجاری بین المللی، میزان رفاه، امید به زندگی، پایین بودن میزان بیکاری، دارا بودن مزیت نسبی در تولید و توزیع یک کالای خاص و غیره.

عامل سوم در ایجاد قدرت نرم، سیاست است که تأثیر آن را می توان در عرصه داخلی و بین المللی مشاهده نمود. در عرصه‌ی داخلی، قدرت نرمِ حاصل از سیاست را می توان در افکار عمومی(شامل نقش آن در سیاست و میزان تأثیر و همراهی آن با دولت)، رعایت حقوق بشر، کارآمدی قوه قضائیه، پاسخگویی دولت، میزان امید به رعایت عدالت در میان افراد جامعه، سیاست های مثبت مهاجرتی و جذب توریسم، جذابیت های ایدئولوژی، میزان دخالت جامعه مدنی و کمبود میزان جرم و تخلف از قانون مطمح نظر است. در عرصه ی بین المللی نیز حجم و میزان تعامل با سازمان های بین المللی، ارائه ی کمک های بشر دوستانه، مناسبات و مبادلات فرهنگی، ارتباطات دیپلماتیک مطلوب و گسترده، طراحی و اتخاذ سیاست های استراتژیک مقبول و برگزاری و مشارکت در کنفرانس ها و   نمایشگاه های بین المللی و … مورد توجه قرار می گیرد. (بیگی، 1389: 60-46).

تقابل ایران و آمریکا در منطقه خاورمیانه چه از لحاظ ایدئولوژیک و چه از منظر هویتی واجد ویژگی‌هایی است که هر ناظری را به لحاظ کردن قدرت نرم در روابط میان این دو کشور ناگزیر می‌سازد. از همین رو این پژوهش تلاش دارد تا ضمن تبیین مفهوم، تاریخچه و اهمیت قدرت نرم، به مقدورات و محدودیت‌های ایران و آمریکا در منطقه خاورمیانه از بعد نرم افزاری پرداخته و تاثیرات تقابل این دو کشور را در این نقطه از جهان مورد واکاوی قرار داده و نهایتاً چارچوبی مفهومی برای تحلیل روابط این دو کشور در منطقه خاورمیانه ارائه نماید. بسیاری از جدال های منطقه ای و بین المللی ایران و آمریکا را باید ناشی از واکنش جمهوری اسلامی ایران نسبت به فرایندهای سلطه جویانه،رهبری گرایانه و هژمونیک آمریکا درسیاست بین الملل دانست.براین مبنا، آنان از هر گونه ابزار اقتصادی،نظامی و سیاسی خصوصا اعمال تهدیدات نرم به صورت الگوی تقابل استراتژیک برای تحقق اهداف هژمونیک استفاده به عمل می آورند. آمریکایی ها چنین الگویی را از طریق اعمال و به کار گیری مولفه های قدرت نرم همچون، استفاده از سازمانها و نهادهای بین المللی جهت محدودیت سازی فزآینده، اعمال جنگ روانی، رسانه ای در حوزه های مختلف بهره می گیرند. 

بررسی عناصر و مولفه های قدرت نرم با تکیه بر دیپلماسی عمومی، تلاش دو کشور در جهت تسلط بر منطقه استراتژیک خاورمیانه،جایگاه و موقعیت ژئوپلیتیک ایران، طرح خاورمیانه جدید، امنیت انرژی از جمله محورهای مهمی هستند که ایران و آمریکا در مورد آن اختلاف نظر دارند و دیدگاه های گوناگونی پیرامون آن مطرح می گردد. این پژوهش با تکیه بر محورهای ذکرشده دیپلماسی عمومی و قدرت نرم ایران و آمریکا در منطقه را مورد بحث و بررسی قرار می دهد.

 

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

 

تعداد صفحات : 168

قیمت :  40 هزار تومان

 

 

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 parsavahedi.t@gmail.com[add_to_cart id=159263]

—-

پشتیبانی سایت :       

*         parsavahedi.t@gmail.com