کاشان، GIS، مکانی، مدلسازی، کرکس، جغرافیایی

0 Comments

صورت فرمت های جدول(Vegtype)، در دسترس بود، مستقیما از طریق ابزار Add data به محیط Arc Map وارد شدند و سیستم تصویر برای آنها تعریف شد.41
2) دسته ی دوم از اطلاعات ، از طریق نقشه های کاغذی و عکس های هوایی و تصاویر اسکن شده ، در دسترس بودند که غالب این موارد در برگیرنده ی عوارض و جاذبه های گردشگری در سطح شهرستان کاشان بودند.برای استفاده از این اطلاعات، نیاز به رقومی نمودن داده ها(digitizing)42 و زمین مرجع نمودن آنها(Georeferencing43)داشتیم. عملیات Georeferencing برای انجام هر پروژه ی GIS ضروری می باشد و در حقیقت عملیات و پردازش های بعدی که روی تصاویر صورت می پذیرد، به این عمل بستگی دارد.
(مراحل کلی عملیات Georeferencing در قسمت پیوست شماره ی (و) قابل مشاهده است.)
پس از ورود اطلاعات اولیه به کامپیوتر،مکانهای گردشگری شهرستان کاشان، بر اساس نقشه ها ،عکس ها ،تصاویر ماهواره ای و…شناسایی و تعیین مکان شدند و براساس سه عارضه ی نقطه،خط(پلی لاین) یا پلیگون و بر اساس، نوع جاذبه مانند تاریخی-فرهنگی، طبیعی،مذهبی،تفریحی و اقامتی لایه بندی شدند.لایه های اطلاعاتی مختلف، در بانک اطلاعاتی GISذخیره سازی شدند. در واقع بانک اطلاعاتی تکمیل شد.
در مرحله ی بعدی، مدیریت داده ها یا آماده سازی داده ها برای تجزیه و تحلیل صورت می گیرد. این مرحله شامل ساخت توپولوژی، ویرایش داده ها، تعیین مختصات زمینی و تعریف سیستم تصویر برای نقشه ها می باشد. برای این نقشه ها سیستم تصویر UTM تعریف گردید و از آنجایی که کاشان در تقسیم بندی کره ی زمین با استفاده از این سیستم در زون 39 شمالی واقع است، ZON 39 N برای نقشه ها تعریف گردید.در مرحله ی تعیین مختصات زمینی، مختصات نقاط کنترل بر روی نقشه یا همان تیک ها که مختصات صفحه ای می باشند به مختصات جغرافیایی تبدیل گردیدند و بعد سیستم تصویر برای نقشه ها تعریف گردید.بعد از خطا گیری نقشه ها مجددا توپولوژی برای داده ها تعریف گردید.برای عوارض خطی که شامل شبکه های ارتباطی،رود خانه ها ، بازار بودند توپولوژی قوس گره تعریف گردید و برای لایه گردشگری طبیعی نیز توپو لوژی از نوع پلیگونی تعریف گردید و برای لایه های نقطه ای از قبیل مذهبی، تاریخی-فرهنگی،تفریحی و اقامتی نیز توپولوژی نقطه ای تعریف گردید. اطلاعات مکانی و غیر مکانی ترکیب شده و تجزیه و تحلیل اطلاعات در محیط GIS و تحلیل شبکه انجام شد. تجزیه و تحلیل اطلاعات در محیط شبکه مستلزم ساخت مدل شبکه می باشد، یعنی بعد از اینکه مدل شبکه پیاده گردید، وضعیت موجود منطقه و شبکه های ارتباطی و راهها بررسی شده و شبکه ی بهینه ای از این ارتباطات و پیوندها مشخص می شود. در مرحله ی اول برای شناسایی محورهای جاذب گردشگری هر بخش از شهرستان، با استفاده از سه نقشه ی توصیفی بر اساس سه عارضه ی نقطه،خط و پلیگون به تحلیل وضعیت موجود منطقه پرداختیم و در مرحله بعد با استفاده از نقشه های تفکیک شده بر اساس فعالیت های گردشگری،روند شناسایی و تحلیل را ادامه دادیم.
پس از بررسی نقشه های توصیفی وضعیت گردشگری در مرحله ی قبل، این بار به تعیین مسیرهای گردشگری شهرستان کاشان مبتنی بر جاذبه های تاریخی،طبیعی و فرهنگی می پردازیم.در این مرحله با توجه به جداول اطلاعاتی که از طول و نوع راههای شهرستان کاشان بدست آوردیم، همچنین به کمک نقشه های وضع موجود ارتباطات شهرستان کاشان، نظام سلسله مراتبی شبکه ی دسترسی ها را مشخص می نماییم.
پس از آن، با استفاده از ابزارهای تحلیلی موجود درمحیط Gis کار تحلیل را ادامه می دهیم.
به منظور استفاده از برنامه ی جانبی Utility Network Analyst و تحلیل های شبکه باید در محیط Arc Map شبکه ی Geometric Network را در محیط نرم افزاری Arc catalog ایجاد کرد. برای این منظور باید عوارض درون یک data set شکل گیرند.در این مرحله عوارضی را که مایلیم در شبکه نقش ایفا کنند انتخاب می نماییم. لازم به تذکر است که یک شبکه قبل از ایجاد Geometric Network می بایست Clean شود و کلیه ی خطاهای گرافیکی نظیر Over lap، Overshoot، Gap و…رفع گردد. بعد از آن با استفاده از منوی Customize͢ toolbar برنامه ی Utility Network Analyst را فرا می خوانیم. در ادامه حتما باید منابع و مصرف کننده ها،(به عبارتی مرکز گردشگاهها به عنوان منبع و سایر گردشگاهها به عنوان مصرف کننده) مشخص شوند ، برای این منظور از روش تعیین مرکز جاذبه استفاده می کنیم.44
روشهای تحلیلی که در مراحل بعد استفاده می شوند شامل تحلیل با استفاده از عملیات همسایگی، مدلسازی و تحلیل قابلیت دسترسی ،مدل اثر متقابل فضایی و عملیات همپوشی لایه ها و مدلسازی هندسی شبکه می باشند. الگوریتم مراحل فوق به صورت صفحه بعد نمایش داده می شود.
با جمع بندی نتایج حاصل از این تحلیل ها، سعی در تحقق اهداف و پاسخ به پرسش های اولیه داریم.

این مطلب را هم بخوانید :
کاشان، شهری، اطلاعاتی، ...، جاده، راوند

نمودار شماره ی 3-1: الگوریتم کلی روش (های) تجزیه و تحلیل داده ها

3-9 نتیجه گیری
تجزیه و تحلیل شبکه، یکی از عملکردهای اساسی GIS می باشد و در خیلی از زمینه ها از شبکه های حمل و نقل گرفته تا صنایع همگانی کاربرد دارد. تجزیه و تحلیل مسائل و حل مشکلات مختلف در محیط GIS مستلزم مدلسازی دنیای واقعی در محیط GIS می باشد که یکی از این مدلها، مدل شبکه می باشد. توابع تحلیلی موجود در این مدل،بسیار متنوع می باشد و بسته به اهداف پژوهش و نیاز محقق به کار گرفته می شوند. در این پژوهش مدلهای جاذبه، عملیات همسایگی، تحلیل فاصله، مدلسازی و تحلیل قابلیت دسترسی، مدل اثر متقابل فضایی و عملیات همپوشی لایه ها و مدلسازی هندسی شبکه، انتخاب شدند و دلایل به کارگیری آنها نیز توضیح داده شد و خلاصه ای از مراحل و روشهای گردآوری داده ها، روش های برداشت داده نقشه و نهایتا روش های تجزیه و تحلیل داده ها توضیح داده شد. روند کامل تحلیل ها در فصل بعد مورد بررسی قرار می گیرد.

فصل چهار : یافته های پژوهش شناخت و تحلیل (نمونه موردی)
4 -1 مقدمه
شهرستان کاشان بر سر شاهراه بسیار مهمی قرار دارد که پایتخت را به شهر های جنوبی کشور ارتباط میدهد. نواحی شمال و شرق شهرستان کاشان را دشت کویر احاطه کرده، ولی وجود آبادی ها وشهرهایی چون قمصر، قهرود، جوشقان، نیاسر، برزک و دهها آبادی خوش آب و هوای دیگر در دامنه ها و ارتفاعات کرکس با مناظر زیبای طبیعی و آب و هوای ییلاقی و کوهستانی در انتظار گردشگران است.
علاوه بر این، تاریخچه فرهنگی و علی الخصوص سابقه تاریخی این شهرستان ، (مانند تپه های باستانی سیلک با قدمت بیش از 8000 سال ،منار زین الدین مربوط به تاریخ آل بویه، بازار مربوط به عهد صفوی و خانه های تاریخی قاجاریه ) آن را به عنوان یکی از قطبهای گردشگری تاریخی-فرهنگی فلات مرکزی ایران مطرح کرده است. بنابراین،در این فصل، ابتدا با محاسبه ی ضریب مکانی ومقایسه ی شاخص های مربوط به گردشگری در سه سطح شهرستان کاشان، شهرستان اصفهان و استان اصفهان، اهمیت گردشگرپذیری شهرستان کاشان مشخص می شود. پس از آن با توصیف وضعیت شهرستان(مواردی از قبیل موقعیت جغرافیایی،تقسیمات سیاسی،ویژگیهای اقلیمی،موقعیت تاریخی-فرهنگی،تاسیسات زیرساختی و موقعیت ارتباطی) ،مراحل شناخت وضع موجود،تکمیل می شود.
در مرحله ی بعد، با شناسایی وبررسی وضعیت مکانی گردشگاهها ، موقعیت قرارگیری هر کدام از آنها در نقشه به صورت فایل GIS مشخص خواهد شد.
پس از شناسایی این گردشگاهها(در غالب نقاط و گره گاهها،خطوط و پلیگونها)لازم است، به تجزیه وتحلیل بین مکانهای گردشگری، با توجه به یکی از مدلهای گنجانده شده در فصل قبل پرداخت.
با توجه به اینکه مدلهای تجزیه و تحلیل فضایی و تحلیل شبکه در GIS گنجانده شده ، پیشرفت های موجود در GIS منجر به این شده ،که روز به روز از این تکنولوژی در زمینه ی تجزیه و تحلیل جغرافیایی و حل مسایل استفاده کنند. بالاخره پس از تکمیل مراحل تجزیه و تحلیل، نتایج فرعی پژوهش عنوان می شود.

این مطلب را هم بخوانید :
مصاحبه، مقولات، کدگذاری، می‌شود، داده‌ها، پژوهشگر نوشته ای با ...درباره :

4-2 تعیین شاخص های گردشگری شهرستان کاشان :
شهرستان کاشان دومین کانون جمعیتی، فرهنگی و صنعتی در استان اصفهان، پس از شهر اصفهان است و در سطح کشور نیز از لحاظ صنعتی، فرهنگی و توریستی دارای جایگاه مهمی است.45 برای درک اهمیت جایگاه گردشگری شهرستان کاشان، معیارهای جدول زیر در نظر گرفته شد وشهرستان کاشان با استان اصفهان مقایسه گردید، تا شاخص های معنی داری ایجاد شود.برای ساخت شاخص از ضریب مکانی LQ استفاده کردیم.

جدول شماره ی 4-1 مشخصات گردشگری موجود در شهرستانهای اصفهان،کاشان و استان اصفهان همراه با محاسبه ی ضریب مکانی شهرستان کاشان نسبت به استان اصفهان

محدوده
تعداد گردشگران ورودی
میزان رضایت گردشگران از کم و کیف زیرساخت
تعداد کلی جاذبه های طبیعی
برد جاذبه ی ملی و فراملی
جاذبه های تاریخی و فرهنگی
تعداد اماکن متبرکه ی اسلامی46
مناطق نمونه ی گردشگری
استان اصفهان
254078
A
165
11
139
739
56
شهرستان اصفهان
165162
A
21
1
22
176
11
شهرستان کاشان
4094
A
21
1
15
128
7
شاخص = LQ = (شهرستان کاشان / استان اصفهان)
0.016
1
0.127
0.091
0.108
0.173
0.125
(سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان،1388)
اطلاعات فوق از پرسشنامه ی مربوط به مسافران نوروزی سال 1388 اخذ شده است.

جدول شماره ی 4-2 : زیر ساخت های گردشگری موجود در شهرستانهای اصفهان،کاشان و استان اصفهان همراه با محاسبه ی ضریب مکانی شهرستان کاشان نسبت به استان اصفهان

محدوده
خدمات اقامتی(هتل و مسافرخانه)
واحدهای پذیرایی بین راهی و رستوران
دفاتر خدمات مسافرتی
تعداد شرکت های مسافربری
نمایشگاههای فرهنگی و هنری
پارک های عمومی
فرصت های سرمایه گذاری
استان اصفهان
45
77
94
51
135
449
73
شهرستان اصفهان
28
22
80
46
29
329
5
شهرستان کاشان
3
7
5
7
12
34
10
شاخص = LQ (شهرستان کاشان / استان اصفهان)
0.066
0.091
0.053
0.14
0.089
0.076
0.137

این مطلب را هم بخوانید :

( سالنامه ی آماری استان اصفهان-سازمان میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان،1388)
با توجه به 23 شهرستان استان اصفهان و با نظر به اینکه مقادیر فوق برای شهرستان اصفهان در مقایسه با سایر شهرستانهای این استان، بسیار چشمگیراست،بنابراین ضرایب مکانی بدست آمده برای شهرستان کاشان مقادیر قابل قبولی جهت تایید اهمیت گردشگری این بخش از استان در مقایسه با شهرستان های دیگر می باشد. لذا برای معرفی وضع موجود وسپس مراحل بعدی تحلیل شهرستان کاشان،زیر ساخت ها ، خدمات اقامتی(هتل و مسافرخانه و واحدهای پذیرایی بین راهی و رستوران)، خدمات رفاهی (پارکهای عمومی و باغ پرندگان و… )، مکانهای گردشگری تاریخی فرهنگی و طبیعی بررسی می شوند.

4-3 توصیف وضعیت(با استفاده از جدول ها، نمودارها، نقشه ها و ارائه مشخصه های آماری)
4-3-1 موقعیت جغرافیایی شهرستان کاشان
شهرستان کاشان در عرض جغرافیایی 33 درجه و 32 دقیقه تا 34 درجه و 30 دقیقه و طول شرقی 50 درجه و 56 دقیقه تا 52 درجه و54 دقیقه واقع شده است .مساحت شهرستان 07/4415 کیلومتر مربع که 1/4 درصد از سطح استان را تشکیل داده است. ارتفاع متوسط آن از سطح دریا 955 متر است.مساحت حوزه ی نفوذ مستقیم شهر کاشان 4/1586 کیلومتر مربع یعنی 9/35 درصد شهرستان است. .(استانداری،معاونت برنامه ریزی دفتر آمار و اطلاعات،1390 ،4-1)
شهرستان کاشان در شمال استان اصفهان قرار گرفته که از طرف شمال به گرمسار و قم و در یاچه ی نمک، از جنوب به شهرستان های نطنز و برخوار و میمه، از شرق به شهرستان های آران و بیدگل و نطنز و از غرب به محلات و دلیجان در استان مرکزی محدود می شود.نقشه ی شماره4-1 موقعیت کاشان را در کشور و استان، نشان می دهد.

نقشه ی شماره4-1 موقعیت شهرستان کاشان در کشور و استان

کاشان بر سر شاهراه بسیار مهمی قرار دارد که پایتخت را به شهر های جنوبی کشور ارتباط میدهد. نواحی شمال و شرقی کاشان را دشت کویر احاطه کرده ولی وجود آبادی ها وشهرهایی چون قمصر، قهرود، جوشقان، نیاسر، برزک، کله، ارمک، رهق، ازناوه، اردهال، استرک و… و دهها آبادی خوش آب و هوای دیگر در دامنه ها و ارتفاعات کرکس با مناظر زیبای طبیعی و آب و هوای دیگر در دامنه ها و ارتفاعات کرکس با مناظر زیبای طبیعی و آب و هوای ییلاقی و کوهستانی در انتظار گردشگران است.
(وب سایت کویرهای ایران،نگاهی اجمالی به موقعیت شهرستان کاشان،4)
مورفولوژی شهرستان کاشان از چهار قسمت مجزا و مشخص مناطق کوهستانی، دشتی و آبرفتی و نوار ریگ بلند تشکیل شده است.
• منطقه ی کوهستانی:قسمت عمده ی بارندگی ها در این محدوده صورت می گیرد وهمان اصلی تغذیه آبهای زیرزمینی است. رشته کوههای مرکزی ایران از شمال غربی تا جنوب شرقی ناحیه ی کاشان امتداد داشته و بلندترین ارتفاع،کوه کرکس با 3895 متر ارتفاع است.

• دشت آبرفتی: این ناحیه نسبتا هموار از طرف جنوب به ارتفاعات کرکس و از طرف شمال به نوار ریگ بلند(در محلی به همین نام)ختم می شود.
• مناطق دامنه ای: اکثر مراکز


]]>